Muzea i kulturaDom-muzeumIlia CzawczawadzeZalesiony grzbietNiedaleko Mcchety

Saguramo

Wieś u stóp zalesionego grzbietu Saguramo koło Mcchety, przy drodze do monastyru Zedazeni, z domem Ilii Czawczawadzego, w którym działa dziś muzeum.

Ceglany dom z kilkoma poziomami białych drewnianych balkonów widoczny spomiędzy drzew – dom Ilii Czawczawadzego w SaguramoSaguramoZdjęcie: Yasuhiro Kojima, CC BY-SA 4.0

Saguramo to niewielka wieś w gminie Mccheta, ok. 30 km na północ od centrum Tbilisi, rozciągnięta u podnóża zalesionego grzbietu o tej samej nazwie. Większość podróżnych zatrzymuje się tu z jednego powodu: chce zobaczyć wiejski dom Ilii Czawczawadzego (1837–1907), pisarza, redaktora i reformatora, który w XIX wieku stanął na czele gruzińskiego odrodzenia narodowego i którego Gruziński Kościół Prawosławny ogłosił później świętym. Pisarz zbudował ten ceglany dom, opasany na kilku poziomach białymi drewnianymi balkonami, w 1895 r. i aż do śmierci mieszkał w nim w przerwach między pobytami w Tbilisi. Dziś mieści się tu jego dom-muzeum, a na grzbiecie nad wsią stoi monastyr Zedazeni.

W pokojach zgromadzono meble Ilii, jego rękopisy i rodzinne fotografie, wczesne numery wydawanych przez niego gazet oraz obrazy i rzeźby gruzińskich artystów. Po zwiedzaniu przespaceruj się po cienistym ogrodzie, który Ilia sam założył, mijając okrągłą kamienną fontannę, starą piwnicę winną i pomnik pisarza. Zbocza za wsią, dawny rezerwat przyrody Saguramo, od 2007 r. należą do Tbiliskiego Parku Narodowego, a wąska droga wije się przez las ok. 6 km pod górę do monastyru. Piechurzy mogą stamtąd ruszyć dalej szlakiem z monastyru Zedazeni do Mamkody, który prowadzi grzbietem na południowy wschód, aż na skraj Tbilisi.

Historia

Tablica przy drzwiach informuje, że Ilia zbudował dom w 1895 r. i mieszkał w nim do 1907 r. W tym właśnie roku, gdy wracał z żoną Olgą Guramiszwili z Tbilisi, kilka kilometrów przed Saguramo, w Cicamuri, wpadł w zasadzkę grupy uzbrojonych napastników i zginął od kul; carscy, a później radzieccy śledczy obwiniali o zamach różne strony. Olga przekazała potem majątek gruzińskiemu towarzystwu krzewienia piśmienności, które Ilia współzałożył w 1879 r., i przez kilka lat działała tu szkoła. Muzeum otwarto w 1951 r., a w 2018 r. rząd nadał domowi status zabytku o znaczeniu narodowym. Ilia spoczywa w Panteonie Mtacminda, a w 1987 r. został kanonizowany.

Co zobaczyć i co robić

  • Pokoje Ilii Czawczawadzego z jego meblami, rękopisami, fotografiami i dziełami sztuki
  • Założony przez niego ogród i park z kamienną fontanną i piwnicą winną majątku
  • Koronkowe białe drewniane balkony wokół ceglanego domu z 1895 r.
  • Leśna droga ok. 6 km pod górę do monastyru Zedazeni, skąd widać dolinę Aragwi
  • Punkty startowe szlaków w Tbiliskim Parku Narodowym, m.in. trasy grzbietem do Mamkody
  • Miejsce pamięci w Cicamuri, gdzie w 1907 r. zginął Ilia

Jak zwiedzać

Dojazd

Saguramo leży ok. 30 km na północ od centrum Tbilisi: jedź w stronę Mcchety, w Cicamuri zjedź z drogi szybkiego ruchu i skręć na wschód w drogę do Saguramo (ok. 5 km). Samochodem lub taksówką zajmuje to od 40 do 50 min. Z Mcchety jest ok. 12 km, czyli ok. 20 min jazdy. Z Tbilisi do wsi kursują marszrutki, ale prościej pojechać taksówką lub Boltem.

Kiedy jechać

Kwiecień–czerwiec i wrzesień–październik. Potrzebny czas: 1–2 godz.; z Zedazeni pół dnia.

Wskazówki od miejscowych
  • Muzeum jest zwykle nieczynne jeden dzień w tygodniu (według nowszych informacji w poniedziałek), a w czerwcu potrafią je wypełnić grupy szkolne, więc w tym miesiącu zadzwoń przed przyjazdem.
  • Połącz wizytę z Mcchetą: rano zobacz monastyr Dżwari i katedrę Sweti Cchoweli, a po obiedzie przyjedź tutaj.
  • Planujesz wędrówkę grzbietem? Najpierw zwiedź dom, potem podjedź taksówką do Zedazeni i ruszaj w drogę spod monastyru.
  • Włóż buty z dobrym bieżnikiem: ścieżki w ogrodzie i kamienne schody są nierówne, a po deszczu śliskie.

Saguramo – pogoda

Dane klimatyczne: Mccheta, 6 km stąd; Saguramo leży ok. 150 m wyżej, więc spodziewaj się nieco chłodniejszej pogody. Najcieplej jest w sierpniu (31° w dzień), najzimniej w styczniu (−1° w nocy); w ciągu roku spada 580 mm deszczu. Najlepsze miesiące: wrz.

−5°0°5°10°15°20°25°30°35°062.5125 mmStyczeń: 23 mmLuty: 28 mmMarzec: 36 mmKwiecień: 65 mmMaj: 91 mmCzerwiec: 85 mmLipiec: 49 mmSierpień: 47 mmWrzesień: 42 mmPaździernik: 47 mmListopad: 41 mmGrudzień: 26 mmSLMKMCLSWPLG

Mccheta – pogoda po miesiącach i prognoza na 7 dni →

Saguramo: najczęstsze pytania

Z czego słynie Saguramo?

Saguramo jest znane przede wszystkim jako miejsce, w którym Ilia Czawczawadze zbudował w 1895 r. swój wiejski dom; dziś działa w nim jego muzeum. Wieś leży też u stóp lesistych zboczy Tbiliskiego Parku Narodowego, a na grzbiecie nad wsią stoi monastyr Zedazeni.

Jak daleko jest z Tbilisi do Saguramo?

Około 30 km drogą szybkiego ruchu w stronę Mcchety i dalej przez Cicamuri, czyli od 40 do 50 min jazdy. Sama Mccheta leży ok. 12 km od wsi.

W jakich godzinach jest czynne muzeum w Saguramo?

Według większości źródeł muzeum jest czynne od 10:00 do 18:00 i zamknięte w poniedziałki; zimą bywa czynne krócej. Godziny otwarcia zmieniały się z biegiem lat, więc sprawdź je przed wyjazdem.

Gdzie zginął Ilia Czawczawadze?

W Cicamuri, przy drodze z Tbilisi do Saguramo, w 1907 r. Na miejscu zamachu stoi pomnik z obeliskiem i posągiem pisarza; z powodu prac konserwatorskich zapowiedzianych na lata 2025–2027 część terenu może być zamknięta.