Przewodnik po regionie
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia
- Najlepszy czas
- Od końca maja do października. Lato to najlepsza pora na góry Górnej Raczy i jezioro Szaori, a wrzesień i październik przynoszą winobranie i jesienne barwy. Zimy są śnieżne i spokojne, a część wysoko położonych dróg jest wtedy zamykana.
- Jak długo
- 2–3 dni
- Miejsca
- 15 w naszym przewodniku
- Wycieczki
- 3 wycieczki obejmują: Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia
Góry RaczyZdjęcie: georgia.travelRacza-Leczchumi i Dolna Swanetia to najsłabiej zaludniony region Gruzji: górzysta kraina w górnych dolinach rzek Rioni i Cchenisckali, tam gdzie Wielki Kaukaz opada ku południowi. Łączy trzy historyczne krainy: Raczę wokół Ambrolauri i Oni, Leczchumi wokół Cageri oraz Dolną Swanetię (Kwemo Swaneti) wokół Lentechi. Zalesione wąwozy, kamienne wsie i wysokogórskie łąki sprawiają, że czujesz się tu daleko od ruchliwych tras Gruzji, choć do Kutaisi są tylko dwie godziny jazdy. Mieszkańcy Raczy słyną w całej Gruzji z wędzonej szynki, chleba z fasolą i naturalnie półsłodkiego czerwonego wina Chwanczkara.
Większość przyjezdnych zatrzymuje się w Ambrolauri, niewielkiej stolicy regionu, i stąd rusza na wycieczki. Niedaleko stoją dwie z najpiękniejszych świątyń zachodniej Gruzji: katedra w Nikorcmindzie, zbudowana w latach 1010–1014 i pokryta płaskorzeźbami, oraz XVIII-wieczna cerkiew Barakoni na urwisku nad Rioni. Miłośnicy wina odwiedzają winiarnie wokół Chwanczkary, a nad jeziorem Szaori i na grzbiecie Nakerala latem jest przyjemnie chłodno. Wyżej w dolinie leży Oni z XIX-wieczną synagogą i muzeum regionalnym. Do Leczchumi i Dolnej Swanetii, położonych dalej na zachód, dociera bardzo niewielu podróżnych.
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia: dlaczego warto tu przyjechać
- Katedra w Nikorcmindzie (1010–1014) z fasadami pokrytymi płaskorzeźbami
- Cerkiew Barakoni na urwisku nad rzekami Rioni i Luchuni
- Degustacja wina Chwanczkara we wsi, w której powstaje
- Jezioro Szaori i przejazd przez grzbiet Nakerala
- XIX-wieczna synagoga w Oni i muzeum regionalne Raczy
- Raczańska wędzona szynka z lobiani nadziewanym fasolą
- Spokojne drogi do Leczchumi i Dolnej Swanetii
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia: co warto robić
Przyjrzyj się kamiennym płaskorzeźbom w Nikorcmindzie
Powoli obejdź dookoła tę katedrę z początku XI wieku, a na fasadach odnajdziesz Przemienienie Pańskie, Sąd Ostateczny i mnóstwo prawdziwych i fantastycznych zwierząt wykutych w kamieniu. Potem zrób postój nad jeziorem Szaori, na przewiewnym płaskowyżu kilka kilometrów na południe.
Spróbuj Chwanczkary we wsi, od której wzięła nazwę
Rodzinne winiarnie wokół Chwanczkary nalewają słodkawe rubinowe wino tej wsi, tłoczone z miejscowych winogron aleksandrouli i mudżuretuli, zwykle do wędzonej szynki raczańskiej i chleba z fasolą. Przyjedź jesienią, żeby zobaczyć późne winobranie na zboczach nad Rioni.
Stań nad dwiema rzekami przy cerkwi Barakoni
Ta bogato zdobiona płaskorzeźbami cerkiew z 1753 r. stoi na urwisku w miejscu, gdzie Luchuni wpada do Rioni, ok. 15 min jazdy od Ambrolauri. Przyjedź późnym popołudniem, gdy nisko stojące słońce wydobywa z kamienia ornamenty.
Odwiedź synagogę i muzeum regionalne w Oni
Duża kamienna synagoga w Oni przypomina o licznej społeczności żydowskiej, która kiedyś zamieszkiwała miasteczko, a pobliskie muzeum Raczy pokazuje wszystko – od znalezisk z epoki brązu po stroje ludowe. Jeśli drzwi synagogi są zamknięte, zapytaj w miasteczku.
Skosztuj wód mineralnych w Ucerze
Napełnij butelkę z musujących źródeł tego małego leśnego uzdrowiska w górnej dolinie Rioni, a potem przespaceruj się pod jodłami wzdłuż rzeki. To chłodna odskocznia, gdy w lipcu i sierpniu na nizinach panuje upał.
Wędruj po wysoko położonych wsiach rejonu Mtaracza
W najwyższej części doliny Rioni, wśród łąk kośnych i lasów pod głównym grzbietem Kaukazu, leżą Gebi, Cziora i Glola. Zatrzymaj się w pensjonacie i stamtąd wychodź na wędrówki na letnie pastwiska i do punktów widokowych, najlepiej z miejscowym przewodnikiem.
Spróbuj leczchumskich win Twiszi i usachelouri
W winnicach nad Rioni, na południe od Cageri, rodzinni winiarze robią z winogron colikouri miodowe Twiszi, a niektórzy mają też rzadkie czerwone usachelouri. Degustację umów wcześniej przez pensjonat.
Zobacz swańskie wieże Dolnej Swanetii
W Lentechi i okolicznych wsiach zachowały się kamienne wieże obronne i niewielkie wczesnośredniowieczne cerkwie, a odwiedza je tylko ułamek turystów, którzy jeżdżą do Mestii. Zapytaj na miejscu, kto ma klucze do cerkwi.
Zjedz raczańską szynkę z lobiani
Wędzona wieprzowa szynka z Raczy i tutejszy chleb nadziewany fasolą słyną w całej Gruzji, a najlepiej smakują w wiejskim pensjonacie. Poproś gospodarza w Ambrolauri lub Oni o raczańską kolację, może ze szkmeruli.
Miasta, miasteczka i wsie
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia: co zobaczyć
Przykładowe plany podróży
Racza w jeden dzień z Kutaisi
- Rano: przez grzbiet Nakerala do Nikorcmindy
Wyjedź wcześnie z Kutaisi i przez Tkibuli i przełęcz Nakerala dojedź po ok. 1,5 godz. do jeziora Szaori. Zatrzymaj się, żeby nacieszyć oczy widokiem, a potem jedź kilka kilometrów dalej, do katedry w Nikorcmindzie z fasadami pokrytymi płaskorzeźbami.
- W południe: obiad i wino koło Ambrolauri
Po ok. 30 min jazdy dotrzesz do Ambrolauri na obiad z raczańską szynką i lobiani, a potem pojedź mniej więcej 20 min na zachód, na degustację w rodzinnej winiarni w Chwanczkarze.
- Po południu: Barakoni i droga powrotna
Na koniec pojedź do cerkwi Barakoni nad zbiegiem rzek, 15 min od Ambrolauri, w najpiękniejszym popołudniowym świetle. Powrót do Kutaisi zajmuje ok. 2 godz.
Trzy dni w Raczy i Leczchumi
- Dzień 1: z Kutaisi do Ambrolauri
Jedź z Kutaisi przez przełęcz Nakerala z postojami nad jeziorem Szaori i w Nikorcmindzie; razem z przerwami dotrzesz do Ambrolauri w ok. 2,5 godz. Popołudnie spędź na degustacji wina w Chwanczkarze, a na noc zostań w Ambrolauri.
- Dzień 2: Barakoni, Oni i górna dolina Rioni
Rano zobacz cerkiew Barakoni, a potem jedź ok. 40 min w górę doliny do Oni, do synagogi i muzeum. Dalej jedź 15–20 min do Ucery, do źródeł, albo godzinę do Gebi i zanocuj w pensjonacie.
- Dzień 3: w dół doliny do Leczchumi
Zjedź doliną Rioni z powrotem, mijając Ambrolauri, i jedź dalej do Twiszi, ok. 1,5 godz. od Oni, na degustację półsłodkiego białego wina z Leczchumi. Zanim wrócisz do Kutaisi (ok. 1,5–2 godz.), rozejrzyj się po Cageri.
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia w skrócie
Najszybciej dojedziesz tu z Kutaisi: ok. 2 godz. przez Tkibuli, przełęcz Nakerala i jezioro Szaori. Z Tbilisi większość kierowców zjeżdża z głównej trasy w Zestaponi, a cała podróż trwa 4,5–5 godz.
Trekking: Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia
Festiwale: Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia
Regionalne targi wina dla producentów Chwanczkary, usachelouri i Twiszi z gór zachodniej Gruzji.
Sezon: od końca września do końca października, później niż w KachetiiRtveli w Imeretii i RaczyWinobranie w zachodniej Gruzji: od imeretyńskich odmian cicka i colikouri po późno zbierane w Raczy winogrona na Chwanczkarę.
Zaplanuj wizytę
Dojazd
Z Kutaisi do Ambrolauri jedzie się przez Tkibuli i przełęcz Nakerala – to górska trasa na ok. 1,5–2 godz., która prowadzi obok jeziora Szaori i katedry w Nikorcmindzie. Z Tbilisi jazda trwa ok. 4,5–5 godz.; z głównej trasy zjeżdża się w Zestaponi lub w Kutaisi. Marszrutki łączą Ambrolauri i Oni z Kutaisi oraz z dworcem autobusowym Didube w Tbilisi, zwykle kilka razy dziennie. Cageri, ośrodek Leczchumi, leży ok. 1,5–2 godz. jazdy od Kutaisi. W Ambrolauri działa niewielkie lotnisko dla lekkich samolotów, otwarte w 2017 r. Linie Vanilla Sky mają w rozkładzie loty z Natachtari pod Tbilisi, zwykle w piątki i niedziele i tylko przy dobrej pogodzie, więc zanim oprzesz na nich plan podróży, sprawdź rozkład przewoźnika.
Transport na miejscu
Komunikacja publiczna w regionie jest słabo rozwinięta: marszrutki łączą Ambrolauri, Oni i Cageri z Kutaisi, ale nie dojeżdżają bezpośrednio do Nikorcmindy, cerkwi Barakoni ani jeziora Szaori. Zdecydowanie najwygodniej zwiedzać okolicę samochodem albo z wynajętym kierowcą, a właściciele pensjonatów często mogą go załatwić. Zwykły samochód dobrze radzi sobie na głównych drogach – wszystkie są asfaltowe. Boczne drogi do górskich wsi bywają wyboiste, a w Górnej Raczy za Szowi i na wysokogórskich trasach Dolnej Swanetii potrzebny jest samochód 4x4.
Kiedy najlepiej jechać
Od końca maja do października. Lato to najlepsza pora na góry Górnej Raczy i jezioro Szaori, a wrzesień i październik przynoszą winobranie i jesienne barwy. Zimy są śnieżne i spokojne, a część wysoko położonych dróg jest wtedy zamykana.
Gdzie nocować
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia: kuchnia i wino
W Raczy i Leczchumi powstają jedne z najbardziej cenionych w Gruzji win naturalnie półsłodkich. Najbardziej znana jest Chwanczkara, czerwone wino ze szczepów aleksandrouli i mudżuretuli uprawianych wokół wsi Chwanczkara. Leczchumi dokłada do tego Twiszi, półsłodkie białe wino z colikouri, oraz rzadkie czerwone usachelouri.
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia: najczęstsze pytania
Czy warto pojechać do Raczy?
Tak, zwłaszcza jeśli szukasz spokojnych górskich krajobrazów, średniowiecznych cerkwi i wina bez tłumów. Katedra w Nikorcmindzie i cerkiew Barakoni należą do najpiękniejszych świątyń zachodniej Gruzji, a Chwanczkara i jezioro Szaori leżą niedaleko Ambrolauri. Noclegi są skromne – to głównie rodzinne pensjonaty.
Jak dojechać z Kutaisi do Ambrolauri?
Samochodem przez Tkibuli i przełęcz Nakerala, ok. 1,5–2 godz.; po drodze mijasz jezioro Szaori i katedrę w Nikorcmindzie. Z Kutaisi kilka razy dziennie kursują też marszrutki.
Czym jest wino Chwanczkara?
Chwanczkara to czerwone wino naturalnie półsłodkie, tłoczone z winogron aleksandrouli i mudżuretuli, które pochodzą wyłącznie z chronionej strefy wokół wsi Chwanczkara, niedaleko Ambrolauri. Ma głęboką rubinową barwę i malinowy smak, a słynie też jako jedno z ulubionych win Stalina.
Kiedy najlepiej pojechać do Raczy?
Od czerwca do października. Lato sprzyja wędrówkom i wypadom nad jezioro Szaori, a wrzesień i październik to czas winobrania. Zimy są śnieżne, a część górskich dróg jest wtedy zamykana.
Czy po osuwisku z 2023 r. można pojechać do Szowi?
3 sierpnia 2023 r. lawina błotna, która zeszła doliną rzeki Buba, zniszczyła dużą część uzdrowiska Szowi; zginęły 32 osoby, a jedna zaginęła. Od tamtej pory większa część uzdrowiska jest zamknięta dla wczasowiczów. Zanim zaplanujesz wizytę, sprawdź na miejscu, jak wygląda sytuacja, i uszanuj powagę tego miejsca.
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia w programie naszych wycieczek
Wędrówki: Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia i okolice
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia z lokalnym gospodarzem
Podaj termin, a my zaplanujemy trasę, kierowcę, przewodnika i hotele.
WhatsApp +995 598 74 74 54
Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia – pogoda
Średnie temperatury maksymalne w lipcu i styczniu. Na każdej stronie znajdziesz tabelę miesiąc po miesiącu i prognozę na 7 dni.




















