Szkmeruli: przepis
შქმერული
W tym przepisie na szkmeruli rozpłaszczonego kurczaka smaży się, aż skórka zrobi się chrupiąca, a potem zapieka się kawałki w sosie z czosnku i mleka, tak jak robi się to w Raczy. Na stół trafia po ok. godzinie od rozpoczęcia pracy.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 18 października 2026 · Wieś Szkmeri koło Oni, Górna Racza
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/szkmeruli-przepis/
Szkmeruli to kurczak usmażony na złoto i chrupko, pokrojony na kawałki i zalany sosem z utartego czosnku i gorącego mleka. Na stół trafia zwykle jeszcze bulgoczące w keci, płytkim glinianym naczyniu. Ten przepis na szkmeruli trzyma się domowej metody z Raczy: małego kurczaka rozpłaszcza się i smaży pod obciążeniem, a potem krótko dopieka w piekarniku. W menu spotkasz je też pod nazwą czkmeruli.
Nazwa pochodzi od Szkmeri, maleńkiej wsi na wysokości ok. 1700 m n.p.m. w Górnej Raczy, jakieś 20 km od Oni. Gruzini przypisują jej mieszkańcom połączenie smażonego kurczaka z czosnkiem i mlekiem, choć kurczaka z czosnkiem przyrządza się w całym kraju, a opowieści o tym, kto wymyślił to danie, to tylko opowieści. W niektórych raczańskich wsiach kucharze wciąż używają wody zamiast mleka.
Na suprze szkmeruli pojawia się gorące, kiedy uczta już trwa, i staje na środku stołu. Restauracje w Tbilisi często przygotowują je ze śmietanką, więc jest bardziej treściwe niż wersja wiejska. W domu przygotujesz je w ok. godzinę, dlatego sprawdzi się zarówno na zwykłą kolację w tygodniu, jak i dla gości.
Harmonogram: co i kiedy robić
1 godz. 2 min od początku do podania na stół · 30 min aktywnej pracy
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Przepis
Szkmeruli
Składniki
Kurczak
Sos czosnkowo-mleczny
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Zawiera: mleko.
Co będzie potrzebne
- Nożyce kuchenne albo ciężki nóż
- Ciężka patelnia o średnicy ok. 28 cm, najlepiej żeliwna
- Obciążenie: mniejsza ciężka patelnia albo talerz, a na nim garnek z wodą
- Gliniane keci o średnicy ok. 24–26 cm albo żeliwna patelnia
- Moździerz z tłuczkiem albo praska do czosnku
- Piekarnik (220 °C / 430 °F)
Przygotowanie
- Nagrzej piekarnik i rozpłaszcz kurczaka10 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Nagrzej piekarnik do 220 °C / 430 °F; jeśli używasz glinianego keci, wstaw je teraz do zimnego piekarnika, żeby nagrzewało się powoli. Nożycami kuchennymi wytnij kręgosłup, rozłóż kurczaka skórą do góry i mocno naciśnij na mostek, żeby go rozpłaszczyć. Bardzo dokładnie osusz go ręcznikiem papierowym i natrzyj z obu stron solą i pieprzem.
- Smaż od strony skóry pod obciążeniem15 min oczekiwania· początek: +10 min
Rozgrzej olej na patelni na średnio-dużym ogniu i połóż na niej kurczaka skórą do dołu. Przykryj go arkuszem papieru do pieczenia, dociśnij obciążeniem i zmniejsz ogień do średniego. Nie ruszaj go przez ok. 15 minut, aż skórka będzie ciemnozłota i chrupiąca.
- Utrzyj czosnek8 min aktywnej pracy· początek: +12 min, w trakcie kroku 2
Kiedy kurczak się smaży, obierz czosnek i utrzyj go z solą w moździerzu na gładką pastę albo przeciśnij przez praskę. Gruzińscy kucharze upierają się przy czosnku utartym, a nie siekanym, bo rozpływa się w mleku.
- Usmaż drugą stronę15 min oczekiwania· początek: +25 min
Odwróć kurczaka, z powrotem połóż na nim obciążenie i smaż na średnio-małym ogniu jeszcze 12–15 minut. Jest gotowy, gdy z najgrubszej części uda wypływa przejrzysty sok albo termometr wbity w to miejsce pokazuje 75 °C / 165 °F.
- Pokrój i ułóż w naczyniu5 min aktywnej pracy· początek: +40 min
Przełóż kurczaka na deskę i pokrój na ok. 10 kawałków: podudzia, uda, skrzydełka i pierś podzieloną na cztery części. Wyjmij gorące keci z piekarnika, postaw je na suchej drewnianej desce i ułóż w nim kawałki skórą do góry. Jeśli zamiast tego używasz patelni, na razie odłóż kawałki na talerz.
- Przygotuj sos czosnkowo-mleczny5 min aktywnej pracy· początek: +45 min
Zlej z patelni tłuszcz, zostawiając ok. 2 łyżek, i postaw ją na małym ogniu. Dodaj masło i pastę czosnkową i mieszaj ok. minuty, aż poczujesz słodkawy zapach, ale czosnek się nie zarumieni. Wlej mleko, zeskrobując z dna przyrumienione resztki, doprowadź do lekkiego wrzenia, gotuj 2 minuty i spróbuj, czy nie trzeba dosolić.
- Zapiekaj, aż zacznie bulgotać10 min oczekiwania· początek: +50 min
Wylej sos na kurczaka w keci i dookoła niego albo włóż kawałki z powrotem na patelnię, skórą do góry. Zapiekaj ok. 10 minut, aż sos zacznie bulgotać na brzegach i lekko zgęstnieje.
- Podawaj2 min aktywnej pracy· początek: +1 godz.
Posyp ziołami, jeśli ich używasz, i przenieś naczynie na stół na drewnianej desce. Uprzedź wszystkich, że keci jeszcze długo będzie bardzo gorące.
Około 590 kcal na porcję (ćwiartka kurczaka z sosem, bez chleba). To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Nakładaj po kawałku czy dwa i polewaj je obficie sosem, a chleb trzymaj na stole, żeby na koniec wytrzeć naczynie do czysta. Podudzia i skrzydełka śmiało jedz rękami.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Sucha skórka to chrupiąca skórka. Osusz kurczaka, a jeśli masz czas, posól go i zostaw bez przykrycia w lodówce na godzinę albo na całą noc przed smażeniem.
- Użyj porządnego obciążenia. W Raczy wystarcza czysty kamień; w domu dobrze sprawdzi się mniejsza ciężka patelnia z kilkoma puszkami w środku. Równy nacisk daje równomiernie zrumienioną skórkę i równo usmażonego kurczaka.
- Pilnuj, żeby czosnek pozostał jasny. Zrumieniony robi się gorzki i psuje sos, więc smaż go na małym ogniu i wlej mleko, gdy tylko zacznie słodkawo pachnieć.
- Obchodź się z glinianym keci delikatnie: nagrzewaj je powoli w piekarniku, nigdy nie stawiaj zimnego na dużym ogniu i nigdy nie odstawiaj gorącego na zimną ani mokrą powierzchnię.
- Sos ma być rzadki, bardziej jak czosnkowy bulion niż gęsty sos pieczeniowy, a do wycierania sosu służy chleb. Jeśli wolisz gęstszy, zrób wersję ze śmietanką, zamiast dodawać mąkę.
- Gdy mleko jest już na patelni, trzymaj sos na małym ogniu, tak żeby ledwie pyrkał. Gwałtowne wrzenie może sprawić, że przywrze do dna albo się zwarzy.
Warianty i zamienniki
- Bogatsza wersja tbiliska: użyj 150 ml mleka i 150 ml śmietanki kremówki albo samej rzadszej słodkiej śmietanki. Sos wychodzi gęstszy i bardziej jedwabisty, tak jak podaje go większość restauracji.
- Kawałki kurczaka zamiast całego ptaka: obsmaż 1,2 kg udek i podudzi z kością i ze skórą, najpierw od strony skóry przez 8–10 minut, a z drugiej przez 5, potem piecz w 200 °C / 390 °F przez 20–25 minut, a na koniec dodaj sos i zapiekaj jeszcze 10 minut.
- Kurczaki poussin: gruzińscy kucharze używają małych, młodych kurczaków, więc poza Gruzją najbliższym odpowiednikiem są dwa kurczaki poussin po 500–600 g. Rozpłaszcz je tak samo i smaż po 10–12 minut z każdej strony.
- Wiejska wersja z czosnkiem i wodą: niektórzy kucharze w Raczy pomijają mleko i zamiast niego rozrzedzają czosnek ok. 150 ml wody. Pomiń też masło, a danie będzie bez nabiału.
- Ze śmietaną: zamiast mleka użyj 80 g kwaśnej śmietany roztrzepanej ze 100 ml wody.
- Przyprawy: niektórzy kucharze dodają do sosu szczyptę mielonej kolendry, uccho suneli (kozieradki błękitnej, a poza Gruzją zwykłej mielonej kozieradki) albo soli swańskiej, a dla ostrości odrobinę adżiki.
Z czym podawać
- Szoti albo tonis puri, gruziński biały chleb, do wycierania sosu
- Mczadi, płaski chleb kukurydziany z zachodniej Gruzji
- Lobiani, chleb z fasolą, z którego słynie Racza
- Talerz świeżych ziół i sałatka z pomidorów i ogórków
- Wytrawne białe wino, np. colikouri albo rkaciteli
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Szkmeruli najlepiej zjeść od razu, póki skórka jest jeszcze trochę chrupiąca. Resztki przechowasz w lodówce do 2 dni. Odgrzewaj je pod przykryciem w piekarniku nagrzanym do 180 °C / 355 °F przez ok. 15 minut albo powoli na patelni, dolewając odrobinę mleka, jeśli sos zgęstniał. Sos źle znosi mrożenie.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge









