Mczadi: przepis
მჭადი
Domowy przepis na mczadi (mchadi), płaskie placki kukurydziane z zachodniej Gruzji: drobną mąkę kukurydzianą, ciepłą wodę i odrobinę soli wyrabia się na gładkie ciasto, formuje z niego mokrymi dłońmi owale i powoli piecze je na ciężkiej patelni, aż pokryją się chrupiącą skórką. Są wegańskie, bezglutenowe i powstają z trzech składników.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 13 listopada 2026 · Zachodnia Gruzja: Imeretia, Guria i Megrelia
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/mczadi-przepis/
Ten przepis na mczadi pozwoli ci upiec codzienny chleb zachodniej Gruzji: niewielkie, grube owalne placki z mąki kukurydzianej, ciepłej wody i soli, wyrabiane ręcznie i pieczone na małym ogniu na ciężkiej patelni, aż z zewnątrz pokryją się chrupiącą skórką, a miękisz będzie zbity i wilgotny. W kartach dań i książkach kucharskich mczadi nazywa się też chlebem mczadi, chlebem kukurydzianym mczadi albo po prostu gruzińskim chlebem kukurydzianym. Podstawowa wersja nie zawiera drożdży, jajek, mleka ani pszenicy, więc nadaje się dla wegan, na dni postne i dla wszystkich, którzy unikają glutenu.
W Imeretii, Gurii i Megrelii mczadi pełni tę rolę, którą na wschodzie kraju odgrywają pszenne bochenki. Trafia na stół razem z glinianym garnkiem lobio, talerzem świeżego sera i kiszonkami, a kawałki odrywa się ręką i nabiera nimi sosy. Niektórzy wiejscy kucharze wciąż pieką je między rozgrzanymi glinianymi naczyniami zwanymi keci, ale większość rodzin używa dziś żeliwnej patelni i właśnie tę metodę opisujemy poniżej. Historię kukurydzy w Gruzji i pozostałe gruzińskie chleby poznasz z naszego poradnika o gruzińskim chlebie.
Metoda jest prosta, ale każda paczka mąki kukurydzianej jest trochę inna, dlatego ciasto ocenia się dotykiem, a nie według wagi kuchennej. Wodę dolewaj powoli, wyrabiaj dłużej, niż ci się wydaje, i piecz na małym ogniu.
Harmonogram: co i kiedy robić
1 godz. 15 min od początku do podania na stół · 30 min aktywnej pracy · 20 min oczekiwania
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Przepis
Mczadi
Składniki
Ciasto
Na patelnię
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Co będzie potrzebne
- Drobne sito
- Duża miska
- Ciężka żeliwna patelnia o średnicy 24–28 cm, z pokrywką (albo gliniane naczynie keci)
- Miseczka z ciepłą wodą do zwilżania dłoni
- Cienka metalowa łopatka
- Czysta ściereczka kuchenna
Przygotowanie
- Przesiej mąkę5 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Podgrzej wodę do ok. 40 °C / 105 °F: kropla na nadgarstku ma być przyjemnie ciepła, nigdy gorąca. Przesiej mąkę kukurydzianą do dużej miski, wyrzuć płatki otrąb, które zostały na sicie, i wmieszaj sól.
- Wymieszaj i zagnieć ciasto10 min aktywnej pracy· początek: +5 min
Wlej ok. 250 ml wody i mieszaj jedną ręką, aż w misce nie będzie już suchej mąki. Wyrabiaj ciasto w misce przez 6–8 minut, uciskając je i składając, a wodę dolewaj po trochu tylko wtedy, gdy ciasto się kruszy. Jest gotowe, gdy zbiera się w gładką kulę o konsystencji miękkiej plasteliny, nie zostawia śladów na dłoni, a odrywany kawałek odchodzi równo, bez kruszenia.
- Odstaw ciasto20 min oczekiwania· początek: +15 min
Przykryj miskę talerzem albo wilgotną ściereczką i odstaw na 20 minut w temperaturze pokojowej. W tym czasie kukurydza wchłonie wodę, więc ciasto stanie się nieco bardziej zwarte, a przy formowaniu jego brzegi będą mniej pękać. Jeśli potem wyda ci się suche, wgnieć w nie jeszcze łyżkę wody.
- Rozgrzej patelnię8 min oczekiwania· początek: +27 min, w trakcie kroku 3
Mniej więcej 8 minut przed końcem odpoczywania ciasta postaw ciężką patelnię na średnio-małym ogniu i pozwól jej powoli się rozgrzać. Jest wystarczająco gorąca, gdy kropla wody skacze po dnie i syczy. Jeśli wolisz nieco bardziej miękką skórkę, natrzyj dno łyżeczką oleju na ręczniku papierowym; w wersji wiejskiej zostaw patelnię suchą.
- Uformuj pierwsze cztery placki5 min aktywnej pracy· początek: +35 min
Zwilż dłonie w miseczce z ciepłą wodą. Oderwij kawałek ciasta wielkości dużego jajka (ok. 85 g), uformuj z niego kulkę, a potem przerzucaj ją z dłoni do dłoni, delikatnie dociskając, aż powstanie owal długości ok. 10 cm i grubości 1,5–2 cm. Popękane brzegi wygładź zwilżonym czubkiem palca i połóż placek na patelni. Uformuj jeszcze trzy, zostawiając między nimi odstęp na szerokość palca.
- Piecz pod przykryciem8 min oczekiwania· początek: +40 min
Przykryj patelnię i piecz placki na średnio-małym ogniu przez 7–8 minut. Para zamknięta pod pokrywką pomaga dopiec gruby środek. Odwróć je, gdy spód będzie złoty, z ciemniejszymi brązowymi plamkami, a placki trącone łopatką zaczną swobodnie się przesuwać; jeśli przywierają, daj im jeszcze minutę.
- Uformuj resztę placków4 min aktywnej pracy· początek: +41 min, w trakcie kroku 6
Gdy pierwsze placki się pieką, ponownie zwilż dłonie i uformuj z reszty ciasta jeszcze cztery owale. Połóż je na talerzu i przykryj ściereczką, żeby nie wyschły.
- Odwróć i dopiecz bez przykrycia7 min oczekiwania· początek: +48 min
Odwróć każdy placek cienką łopatką i już nie przykrywaj patelni. Piecz jeszcze 6–7 minut, aż druga strona się zezłoci, a brzegi będą wyglądać na suche i matowe. Środek po naciśnięciu powinien być jędrny, a nie miękki. Luźno zawiń placki w czystą ściereczkę.
- Upiecz drugą porcję15 min oczekiwania· początek: +55 min
Połóż na patelni pozostałe cztery owale i powtórz cały proces: ok. 8 minut pod pokrywką, potem odwróć placki i piecz ok. 7 minut bez przykrycia. Patelnia jest już bardziej rozgrzana, więc jeśli skórka rumieni się szybciej niż za pierwszym razem, lekko zmniejsz ogień.
- Odczekaj i podawaj5 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 10 min
Włóż drugą porcję do ściereczki, obok pierwszej, i odczekaj 5 minut, żeby skórka odrobinę zmiękła, a miękisz się ustabilizował. Podawaj placki ciepłe i w całości, żeby każdy mógł sam łamać je rękami.
Około 370 kcal na porcję (2 placki, 1 z 4). To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Mczadi nikt nie kroi. Odłam kawałek, póki jest ciepły, połóż na nim plaster sera albo nabieraj nim fasolę i sosy jak łyżką; na zachodzie kraju wiele osób kruszy kawałki prosto do miski z lobio.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Postaw miseczkę z ciepłą wodą tuż obok patelni i zwilżaj dłonie przed formowaniem każdego placka. Wilgotne dłonie sprawiają, że ciasto nie przywiera, a jego powierzchnia się zasklepia, więc brzegi wychodzą gładkie, a skórka równa.
- Wyrabiaj ciasto dłużej, niż wydaje się potrzebne. Według starego gruzińskiego powiedzenia ciasto na mczadi trzeba wyrabiać tak długo, aż ciepło dłoni prawie je upiecze; to właśnie długie wyrabianie sprawia, że jest gładkie i się nie kruszy.
- Najważniejsza jest cierpliwość przy ogniu. Mczadi jest grube i nie ma w nim środka spulchniającego, więc na mocno rozgrzanej patelni skórka się przypala, a środek zostaje surowy i piaszczysty. Jeśli pierwsza strona zrumieni się w mniej niż 5 minut, zmniejsz ogień.
- Przed formowaniem spróbuj okruszka surowego ciasta. Powinno być tylko lekko słone, bo mczadi je się ze słonym serem, kiszonkami i ostrymi sosami.
- Zamiast wody z kranu spróbuj gazowanej wody mineralnej, na przykład Borjomi. Gruzińscy kucharze mówią, że tak zagniecione mczadi pozostaje miękkie nawet po wystygnięciu.
- Placek, który nie chce odejść od patelni, daje ci znać, że nie jest jeszcze gotowy. Gdy wytworzy się porządna skórka, sam się odklei, więc nie zeskrobuj go, tylko poczekaj.
Warianty i zamienniki
- Mąka poza Gruzją: najbliższa gruzińskiej jest drobno mielona biała mąka kukurydziana ze sklepów z żywnością afrykańską (sprzedawana do przyrządzania pap albo ugali), mısır unu ze sklepów tureckich albo drobno mielona razowa mąka kukurydziana, w USA często oznaczana jako „corn flour”. Sprawdzi się też drobno mielona żółta mąka kukurydziana, z której placki wychodzą złociste i nieco słodsze. Średnio mielona kasza kukurydziana z kamiennych żaren i gruboziarnista polenta gorzej się sklejają: użyj wtedy wody gorącej, a nie ciepłej, zostaw ciasto na 45–60 minut i formuj małe placki. Skrobia kukurydziana (w Wielkiej Brytanii: cornflour), polenta błyskawiczna i słodzone mieszanki do chleba kukurydzianego się nie nadają.
- Masa harina i mąka do arep nie są zamiennikami w ścisłym sensie. Masa harina to kukurydza poddana działaniu wapna, więc placki smakują jak grube tortille, a mąka do arep (masarepa) jest wstępnie ugotowana i wychodzą z niej miękkie arepy. Obie łatwo się wiążą i od biedy się nadadzą, ale wchłaniają znacznie więcej wody, więc trzymaj się proporcji podanych na opakowaniu.
- Po wiejsku, jeden duży okrągły placek: wciśnij całe ciasto do małej suchej żeliwnej patelni o średnicy ok. 20 cm, tak żeby placek miał nieco ponad 2 cm grubości. Przykryj i piecz na najmniejszym ogniu przez 20–25 minut, zsuń placek na talerz, odwróć go z powrotem na patelnię i piecz drugą stronę bez przykrycia przez 15–20 minut. Przy stole połam go na trójkątne kawałki.
- W glinianym keci: wstaw keci do zimnego piekarnika, nagrzej je razem z nim do 180 °C / 355 °F i wyłóż umytymi liśćmi orzecha włoskiego, kasztana jadalnego albo winorośli. Wciśnij ciasto warstwą grubości ok. 2 cm, przykryj kolejnymi liśćmi i piecz 40–45 minut. Liście nadają skórce aromat i sprawiają, że ciasto nie przywiera.
- Bardziej miękkie, jak w kawiarniach: zastąp 4 łyżki wody ciepłym mlekiem, dodaj 1/4 łyżeczki sody oczyszczonej i szczyptę cukru, a placki smaż na cienkiej warstwie oleju słonecznikowego. Wychodzą lżejsze, ale nie są już wegańskie ani odpowiednie na Wielki Post.
- Od święta: uformuj kulki wielkości orzecha włoskiego, lekko je spłaszcz i smaż w płytkiej warstwie gorącego oleju słonecznikowego, obracając, aż będą chrupiące i złociste ze wszystkich stron.
- Mczadi z fasolą: rozpłaszcz połowę ciasta na patelni na grubość ok. 1 cm, rozsmaruj na nim 200 g rozgniecionej czerwonej fasoli doprawionej smażoną cebulą, posiekaną kolendrą i solą, przykryj resztą ciasta, zlep brzegi i piecz tak jak duży okrągły placek. Można też dodać zioła: wgnieć w zwykłe ciasto garść posiekanej kolendry. Kucharze w Megrelii i Swanetii idą dalej i wgniatają w kukurydziane ciasto ser sulguni; tak powstaje czwisztari, bogatszy kuzyn mczadi.
Z czym podawać
- Lobio, potrawka z czerwonej fasoli podawana w glinianych garnkach
- Ser imeretyński albo sulguni, pokrojony w plastry i jedzony z gorącymi plackami
- Pchali i badridżani nigwzit, przystawki z orzechami włoskimi
- Saciwi i inne dania w sosie z orzechów włoskich
- Charczo, czachochbili albo czaszuszuli, których sos zbiera się kawałkami placka
- Kiszonki mżawe, pęczek świeżych ziół i odrobina adżiki
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Mczadi najlepiej smakuje w ciągu godziny od zdjęcia z patelni. Resztki owinięte w ściereczkę wytrzymają w temperaturze pokojowej do następnego dnia, a w woreczku w lodówce 3 dni. Żeby je odświeżyć, podgrzej je na suchej, przykrytej patelni na małym ogniu przez kilka minut z każdej strony albo skrop wodą i wstaw na ok. 10 minut do piekarnika nagrzanego do 180 °C / 355 °F. Upieczone placki możesz zamrozić najwyżej na miesiąc; odgrzewaj je w piekarniku prosto z zamrażarki.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge












