Saciwi: przepis
საცივი
Przepis na saciwi, danie, wokół którego kręci się gruziński stół noworoczny: indyk ugotowany, zrumieniony w piekarniku i schłodzony w gęstym sosie z orzechów włoskich z czosnkiem, kozieradką błękitną i suszoną aksamitką. Na co dzień tak samo przygotujesz kurczaka.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 21 października 2026 · Gotowane w całej Gruzji na Nowy Rok, przede wszystkim na zachodzie kraju
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/saciwi-przepis/
Saciwi (საცივი, czasem zapisywane jako sacivi) to drób podawany na zimno pod gęstym, bladozłotym sosem z mielonych orzechów włoskich, czosnku i gruzińskich przypraw. Ten przepis na saciwi trzyma się metody, której używa większość gruzińskich domowych kucharzy: ptaka najpierw gotuje się w wodzie, potem rumieni w piekarniku, a bulion łączy się z orzechami, zeszkloną cebulą, kozieradką błękitną, nasionami kolendry, suszoną aksamitką i odrobiną cynamonu i goździków. Nazwa pochodzi od gruzińskiego słowa ciwi, czyli „zimny”, dlatego danie trafia na stół schłodzone, nigdy gorące.
W Gruzji saciwi oznacza Nowy Rok. Indyk to klasyczny świąteczny ptak, a w ostatnich dniach grudnia na targach pełno ludzi, którzy niosą do domu indyki i torby orzechów włoskich z tegorocznych zbiorów. Danie musi odpocząć, więc rodziny gotują je dzień lub dwa przed 31 grudnia i stawiają na środku uczty. W badaniu CRRC Georgia 38% dorosłych wskazało saciwi jako ulubione danie noworoczne, daleko przed gozinaki. Przez resztę roku zwykle gotuje się kurczaka, a wiele restauracji ma w karcie wersję z kurczakiem.
Przepisy różnią się w zależności od regionu i rodziny. Książka Barbare Dżordżadze z 1874 r., pierwsza gruzińska książka kucharska, podaje już saciwi z indyka w stylu guryjskim, a zachód kraju wciąż uważa to danie za swoje; w Megrelii sos bywa mieszany na surowo i zaostrzany pikantną adżiką. Zaplanuj wszystko z wyprzedzeniem: gotowanie zajmuje ok. trzech godzin, z czego mniej więcej dwie godziny i kwadrans to praca przy kuchni, a gotowe danie potrzebuje jeszcze sześciu godzin na ostygnięcie i schłodzenie, a najlepiej całej nocy w lodówce.
Harmonogram: co i kiedy robić
9 godz. 5 min od początku do podania na stół · 2 godz. 15 min aktywnej pracy · 6 godz. oczekiwania
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Odcinki przerywane to długie oczekiwanie, skrócone na wykresie, żeby kroki wymagające pracy pozostały czytelne.
Przepis
Saciwi
Składniki
Indyk i bulion
Sos orzechowy
Do podania
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Zawiera: orzechy włoskie (orzechy drzewne).
Co będzie potrzebne
- Duży garnek o pojemności co najmniej 6 l
- Brytfanna
- Maszynka do mięsa z sitkiem o drobnych oczkach albo malakser
- Moździerz z tłuczkiem
- Patelnia
- Blender ręczny albo kielichowy
- Drobne sito (do bulionu, a także do sosu, jeśli ma być jedwabisty)
- Szeroki rondel o grubym dnie i drewniana łyżka
- Szeroki półmisek, który zmieści się w lodówce
Przygotowanie
- Nastaw bulion15 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Opłucz kawałki indyka i włóż je do dużego garnka razem z zimną wodą, przekrojoną cebulą i liśćmi laurowymi. Powoli doprowadź do wrzenia na średnim ogniu, zbierając łyżką szarą pianę, aż powierzchnia będzie czysta. Dodaj 1 łyżeczkę soli.
- Ugotuj indyka1 godz. 20 min oczekiwania· początek: +15 min
Zmniejsz ogień tak, żeby woda ledwie drgała, przykryj garnek do połowy i gotuj 75–90 minut, aż szpikulec bez większego oporu wejdzie w najgrubsze miejsce uda. Mocne wrzenie zmąci bulion. Ok. 15 minut przed końcem nagrzej piekarnik do 200 °C / 390 °F (180 °C / 355 °F z termoobiegiem).
- Zmiel orzechy15 min aktywnej pracy· początek: +20 min, w trakcie kroku 2
Przepuść orzechy dwa razy przez maszynkę do mięsa z sitkiem o drobnych oczkach albo rozdrabniaj je pulsacyjnie w malakserze, aż zbiją się w wilgotną, oleistą masę. Przełóż je do dużej miski i przez parę minut ściskaj i ugniataj jedną ręką. Jeśli wypłynie złocisty olej, przechyl miskę, zlej go do kubka i zachowaj do polania wierzchu.
- Utłucz czosnek z przyprawami10 min aktywnej pracy· początek: +35 min, w trakcie kroku 2
Rozgnieć całe goździki w moździerzu, potem dodaj czosnek i gruboziarnistą sól i utrzyj na pastę. Wmieszaj kolendrę, kozieradkę błękitną, aksamitkę, cynamon i ostrą paprykę, a potem równomiernie wgnieć pastę przyprawową w orzechy.
- Posiekaj cebulę10 min aktywnej pracy· początek: +45 min, w trakcie kroku 2
Obierz cztery cebule i posiekaj je jak najdrobniej. Maleńkie kawałki rozpłyną się w sosie, a duże zostawią w nim łykowate paski.
- Przełóż indyka do piekarnika5 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 35 min
Wyjmij kawałki indyka i ułóż je w brytfannie, a garnek z bulionem zdejmij z ognia. Polej indyka odrobiną żółtego tłuszczu pływającego na bulionie.
- Piecz do zrumienienia25 min oczekiwania· początek: +1 godz. 40 min
Piecz ok. 25 minut, aż skórka miejscami się zezłoci, a mięso będzie całkiem miękkie. Większość gruzińskich kucharzy rumieni indyka, bo daje to daniu głębszy smak pieczeni, ale możesz pominąć ten etap i od razu przejść dalej.
- Przecedź bulion i zeszklij cebulę20 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 40 min, w trakcie kroku 7
Przelej bulion przez sito do miski, a cebulę i liście laurowe wyrzuć. Zbierz z wierzchu 3 łyżki tłuszczu na patelnię i duś na nim posiekaną cebulę na małym ogniu ok. 15 minut ze szczyptą soli, często mieszając, aż będzie miękka i szklista, ale nie zrumieniona. Zmiksuj ją z chochlą bulionu na gładkie purée.
- Połącz sos15 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 5 min
Dodawaj do pasty orzechowej ok. 1,2 l ciepłego bulionu, po jednej chochli, za każdym razem energicznie mieszając, żeby nie powstały grudki, a potem wmieszaj purée z cebuli. Sos powinien mieć konsystencję płynnej śmietanki; po ostygnięciu mocno zgęstnieje. Jeśli chcesz, żeby był jedwabisty, jak lubi wielu gruzińskich kucharzy, przetrzyj go przez sito grzbietem chochli. Resztę bulionu zachowaj.
- Podziel indyka15 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 20 min
Oddziel mięso od kości w dużych kawałkach, ok. 5 cm, i jeśli lubisz, zostaw trochę zrumienionej skórki. Wiele gruzińskich rodzin zostawia kawałki z kośćmi – to równie tradycyjne, tylko mniej wygodne przy jedzeniu.
- Podgrzej sos10 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 35 min
Przelej sos do szerokiego rondla o grubym dnie i podgrzewaj na średnio-małym ogniu, cały czas mieszając drewnianą łyżką i zeskrobując dno, aż zacznie lekko bulgotać. Zmielone orzechy szybko przywierają, a gwałtowne wrzenie może sprawić, że sos się rozwarstwi.
- Dodaj indyka i dokończ10 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 45 min
Włóż indyka, ponownie doprowadź do delikatnego bulgotania i gotuj 3–5 minut, ostrożnie mieszając. Zdejmij rondel z kuchenki, dodaj ocet i wymieszaj, a potem spróbuj i dopraw solą i ostrą papryką.
- Ostudź do temperatury pokojowej1 godz. oczekiwania· początek: +2 godz. 55 min
Przełóż saciwi do szerokiego półmiska, warstwą nie grubszą niż ok. 7 cm, i zostaw bez przykrycia na mniej więcej godzinę, aż przestanie być ciepłe. Nie trzymaj go poza lodówką dłużej niż dwie godziny. Schłódź też pozostały bulion.
- Schłódź i odstaw5 godz. oczekiwania· początek: +3 godz. 55 min
Przykryj półmisek i wstaw do lodówki na co najmniej 5 godzin, najlepiej na noc. W tym czasie sos tężeje, a czosnek i przyprawy łagodnieją i stapiają się w jeden smak.
- Rozrzedź sos i podawaj10 min aktywnej pracy· początek: +8 godz. 55 min
Jeśli sos stężał tak, że nie da się go nabrać łyżką, delikatnie wmieszaj kilka łyżek zimnego bulionu. Polej wierzch odłożonym olejem z orzechów, posyp kilkoma listkami kolendry albo ziarenkami granatu i podawaj na zimno; jeśli wolisz miększy sos, wyjmij półmisek z lodówki 20 minut wcześniej.
Około 720 kcal na porcję (1 z 8, ok. 420 g), bez chleba. To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Saciwi podaje się na zimno, na wspólnym półmisku na środku stołu. Weź kawałek indyka z solidną łyżką sosu, a talerz wytrzyj do czysta chlebem albo mczadi. W sylwestra półmisek stoi na stole przez całą noc, więc goście wracają do niego między toastami.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Zanim zaczniesz, spróbuj orzechów. Jeden stęchły albo zjełczały orzech sprawi, że cały sos będzie gorzki, dlatego gruzińscy kucharze szukają jasnych, oleistych orzechów z tegorocznych zbiorów.
- Zmiel orzechy jak najdrobniej. Tradycyjnie przepuszcza się je dwa razy przez maszynkę do mięsa, a wyciśnięty przy tym olej tworzy lśniącą warstwę, którą polewa się danie tuż przed podaniem.
- Gdy sos stoi na ogniu, mieszaj bez przerwy. Zmielone orzechy opadają na dno i w ciągu minuty się przypalają, a przypalonego smaku nie da się już usunąć.
- Użyj octu z białego wina, nie z czerwonego, i dodaj go na samym końcu. Dzięki obu tym zabiegom sos zostaje bladozłoty, a nie szary.
- Zachowaj resztę bulionu w lodówce. Saciwi mocno tężeje, gdy się chłodzi, a następnego dnia jeszcze bardziej, i wtedy łyżka zimnego bulionu rozrzedzi sos, nie rozwadniając smaku.
- Pierś gotuje się szybciej niż nogi. Jeśli używasz całego korpusu z piersiami albo piersi indyka z kością, wyjmij mięso z garnka po 45–50 minutach, żeby pozostało soczyste.
Warianty i zamienniki
- Saciwi z kurczaka, wersja na co dzień: włóż 1 całego kurczaka o wadze 1,6–1,8 kg do 2,5 l wody i gotuj na małym ogniu ok. 40 minut, potem piecz w 200 °C / 390 °F (180 °C / 355 °F z termoobiegiem) przez 25–30 minut, aż się zezłoci, a wypływający sok będzie przejrzysty. Podziel go na 8–10 kawałków i dalej postępuj tak samo, z tym samym sosem. Całość będzie gotowa ok. 40 minut szybciej.
- Cały indyk na duże przyjęcie: ptak o wadze 3–4 kg, podzielony na 10–12 kawałków, potrzebuje garnka o pojemności 10 l, ok. 2 godzin delikatnego gotowania, a sosu trzeba zrobić półtora do dwóch razy więcej.
- Po megrelsku: sosu w ogóle się nie gotuje. Wymieszaj zmielone orzechy, czosnek i przyprawy z gorącym bulionem i łyżką ostrej czerwonej adżiki, polej tym upieczonego ptaka i odstaw na 3–4 godziny przed podaniem.
- Gęstszy lub bogatszy sos: niektórzy kucharze roztrzepują 2 żółtka z octem i wlewają je do gorącego sosu tuż przed tym, jak zacznie bulgotać, inni smażą 1 łyżkę mąki razem z cebulą. W pierwszym przypadku danie będzie zawierać jajka, a w drugim gluten.
- Przyprawy i kwaśność: jeśli nie masz kozieradki błękitnej ani aksamitki, użyj zamiast nich 1 łyżki chmeli suneli. Wiele rodzin pomija cynamon i goździki, niektóre ucierają z czosnkiem mały pęczek świeżej kolendry, a sok z cytryny to częsty, łagodniejszy zamiennik octu. Melasa z granatów, obecna w niektórych nowoczesnych przepisach, przyciemnia sos i nadaje mu lekką słodycz.
- Saciwi na dni postne: niektóre rodziny, które zachowują post bożonarodzeniowy (trwa on do Bożego Narodzenia, czyli do 7 stycznia), przygotowują na Nowy Rok saciwi bez mięsa. Zamiast bulionu użyj przegotowanej, ostudzonej wody, a cebulę zeszklij na oleju słonecznikowym; potem polej sosem gotowany kalafior, smażone plastry bakłażana albo pieczoną czerwoną paprykę. Ta wersja jest wegańska.
Z czym podawać
- Mczadi (chleb kukurydziany), szoti albo tonis puri do zbierania sosu z talerza
- Chaczapuri, które zwykle towarzyszy saciwi na noworocznym stole
- Pchali, kiszonki i talerz świeżych ziół, takich jak estragon i kolendra
- Gozinaki i czurczchela po północy 31 grudnia
- Gruzińskie wino białe albo bursztynowe z kwewri
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Trzymaj danie szczelnie przykryte w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni od ugotowania. Najlepiej smakuje drugiego dnia, dlatego na sylwestra dobrze jest ugotować je 30 grudnia. Resztki podawaj na zimno, a jeśli sos zrobił się zbyt gęsty, wmieszaj odrobinę schłodzonego bulionu. Saciwi nie nadaje się do zamrażania: po rozmrożeniu sos zwykle się rozwarstwia i robi się ziarnisty.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge









