Danie główneCała GruzjaZimny drób w sosie orzechowymBez glutenuBez nabiału

Saciwi: przepis

საცივი

Przepis na saciwi, danie, wokół którego kręci się gruziński stół noworoczny: indyk ugotowany, zrumieniony w piekarniku i schłodzony w gęstym sosie z orzechów włoskich z czosnkiem, kozieradką błękitną i suszoną aksamitką. Na co dzień tak samo przygotujesz kurczaka.

Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 21 października 2026 · Gotowane w całej Gruzji na Nowy Rok, przede wszystkim na zachodzie kraju

Łączny czas9 godz. 5 min
Aktywna praca2 godz. 15 min
Oczekiwanie6 godz.
Porcje8Ok. 3,3 kg: mniej więcej 1,1 kg indyka w nieco ponad 2 l sosu
TrudnośćŚrednia
Kremowa miseczka z dwoma uszkami pełna saciwi, na takim samym spodku; gęsty sos z orzechów włoskich lśni od oleju orzechowego i jest posypany pestkami granatu, w tle chaczapuri, całe orzechy włoskie i czerwone liścieSaciwiZdjęcie: Lesya Dolyk, CC BY-SA 2.0

Saciwi (საცივი, czasem zapisywane jako sacivi) to drób podawany na zimno pod gęstym, bladozłotym sosem z mielonych orzechów włoskich, czosnku i gruzińskich przypraw. Ten przepis na saciwi trzyma się metody, której używa większość gruzińskich domowych kucharzy: ptaka najpierw gotuje się w wodzie, potem rumieni w piekarniku, a bulion łączy się z orzechami, zeszkloną cebulą, kozieradką błękitną, nasionami kolendry, suszoną aksamitką i odrobiną cynamonu i goździków. Nazwa pochodzi od gruzińskiego słowa ciwi, czyli „zimny”, dlatego danie trafia na stół schłodzone, nigdy gorące.

W Gruzji saciwi oznacza Nowy Rok. Indyk to klasyczny świąteczny ptak, a w ostatnich dniach grudnia na targach pełno ludzi, którzy niosą do domu indyki i torby orzechów włoskich z tegorocznych zbiorów. Danie musi odpocząć, więc rodziny gotują je dzień lub dwa przed 31 grudnia i stawiają na środku uczty. W badaniu CRRC Georgia 38% dorosłych wskazało saciwi jako ulubione danie noworoczne, daleko przed gozinaki. Przez resztę roku zwykle gotuje się kurczaka, a wiele restauracji ma w karcie wersję z kurczakiem.

Przepisy różnią się w zależności od regionu i rodziny. Książka Barbare Dżordżadze z 1874 r., pierwsza gruzińska książka kucharska, podaje już saciwi z indyka w stylu guryjskim, a zachód kraju wciąż uważa to danie za swoje; w Megrelii sos bywa mieszany na surowo i zaostrzany pikantną adżiką. Zaplanuj wszystko z wyprzedzeniem: gotowanie zajmuje ok. trzech godzin, z czego mniej więcej dwie godziny i kwadrans to praca przy kuchni, a gotowe danie potrzebuje jeszcze sześciu godzin na ostygnięcie i schłodzenie, a najlepiej całej nocy w lodówce.

Harmonogram: co i kiedy robić

9 godz. 5 min od początku do podania na stół · 2 godz. 15 min aktywnej pracy · 6 godz. oczekiwania

Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.

Wybierz godzinę, a zobaczysz, kiedy zacząć każdy krok.
1Nastaw bulion Wyjazd15 min aktywnej pracy
2Ugotuj indyka +15 min1 godz. 20 min oczekiwania
3Zmiel orzechy +20 min15 min aktywnej pracy
4Utłucz czosnek z przyprawami +35 min10 min aktywnej pracy
5Posiekaj cebulę +45 min10 min aktywnej pracy
6Przełóż indyka do piekarnika +1 godz. 35 min5 min aktywnej pracy
7Piecz do zrumienienia +1 godz. 40 min25 min oczekiwania
8Przecedź bulion i zeszklij cebulę +1 godz. 40 min20 min aktywnej pracy
9Połącz sos +2 godz. 5 min15 min aktywnej pracy
10Podziel indyka +2 godz. 20 min15 min aktywnej pracy
11Podgrzej sos +2 godz. 35 min10 min aktywnej pracy
12Dodaj indyka i dokończ +2 godz. 45 min10 min aktywnej pracy
13Ostudź do temperatury pokojowej +2 godz. 55 min1 godz. oczekiwania
14Schłódź i odstaw +3 godz. 55 min5 godz. oczekiwania
15Rozrzedź sos i podawaj +8 godz. 55 min10 min aktywnej pracy

Odcinki przerywane to długie oczekiwanie, skrócone na wykresie, żeby kroki wymagające pracy pozostały czytelne.

Przepis

Saciwi

8 porcji

Składniki

Indyk i bulion

Sos orzechowy

Do podania

Zawiera: orzechy włoskie (orzechy drzewne).

Co będzie potrzebne

  • Duży garnek o pojemności co najmniej 6 l
  • Brytfanna
  • Maszynka do mięsa z sitkiem o drobnych oczkach albo malakser
  • Moździerz z tłuczkiem
  • Patelnia
  • Blender ręczny albo kielichowy
  • Drobne sito (do bulionu, a także do sosu, jeśli ma być jedwabisty)
  • Szeroki rondel o grubym dnie i drewniana łyżka
  • Szeroki półmisek, który zmieści się w lodówce

Przygotowanie

  1. Nastaw bulion15 min aktywnej pracy· zacznij tutaj

    Opłucz kawałki indyka i włóż je do dużego garnka razem z zimną wodą, przekrojoną cebulą i liśćmi laurowymi. Powoli doprowadź do wrzenia na średnim ogniu, zbierając łyżką szarą pianę, aż powierzchnia będzie czysta. Dodaj 1 łyżeczkę soli.

  2. Ugotuj indyka1 godz. 20 min oczekiwania· początek: +15 min

    Zmniejsz ogień tak, żeby woda ledwie drgała, przykryj garnek do połowy i gotuj 75–90 minut, aż szpikulec bez większego oporu wejdzie w najgrubsze miejsce uda. Mocne wrzenie zmąci bulion. Ok. 15 minut przed końcem nagrzej piekarnik do 200 °C / 390 °F (180 °C / 355 °F z termoobiegiem).

  3. Zmiel orzechy15 min aktywnej pracy· początek: +20 min, w trakcie kroku 2

    Przepuść orzechy dwa razy przez maszynkę do mięsa z sitkiem o drobnych oczkach albo rozdrabniaj je pulsacyjnie w malakserze, aż zbiją się w wilgotną, oleistą masę. Przełóż je do dużej miski i przez parę minut ściskaj i ugniataj jedną ręką. Jeśli wypłynie złocisty olej, przechyl miskę, zlej go do kubka i zachowaj do polania wierzchu.

  4. Utłucz czosnek z przyprawami10 min aktywnej pracy· początek: +35 min, w trakcie kroku 2

    Rozgnieć całe goździki w moździerzu, potem dodaj czosnek i gruboziarnistą sól i utrzyj na pastę. Wmieszaj kolendrę, kozieradkę błękitną, aksamitkę, cynamon i ostrą paprykę, a potem równomiernie wgnieć pastę przyprawową w orzechy.

  5. Posiekaj cebulę10 min aktywnej pracy· początek: +45 min, w trakcie kroku 2

    Obierz cztery cebule i posiekaj je jak najdrobniej. Maleńkie kawałki rozpłyną się w sosie, a duże zostawią w nim łykowate paski.

  6. Przełóż indyka do piekarnika5 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 35 min

    Wyjmij kawałki indyka i ułóż je w brytfannie, a garnek z bulionem zdejmij z ognia. Polej indyka odrobiną żółtego tłuszczu pływającego na bulionie.

  7. Piecz do zrumienienia25 min oczekiwania· początek: +1 godz. 40 min

    Piecz ok. 25 minut, aż skórka miejscami się zezłoci, a mięso będzie całkiem miękkie. Większość gruzińskich kucharzy rumieni indyka, bo daje to daniu głębszy smak pieczeni, ale możesz pominąć ten etap i od razu przejść dalej.

  8. Przecedź bulion i zeszklij cebulę20 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 40 min, w trakcie kroku 7

    Przelej bulion przez sito do miski, a cebulę i liście laurowe wyrzuć. Zbierz z wierzchu 3 łyżki tłuszczu na patelnię i duś na nim posiekaną cebulę na małym ogniu ok. 15 minut ze szczyptą soli, często mieszając, aż będzie miękka i szklista, ale nie zrumieniona. Zmiksuj ją z chochlą bulionu na gładkie purée.

  9. Połącz sos15 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 5 min

    Dodawaj do pasty orzechowej ok. 1,2 l ciepłego bulionu, po jednej chochli, za każdym razem energicznie mieszając, żeby nie powstały grudki, a potem wmieszaj purée z cebuli. Sos powinien mieć konsystencję płynnej śmietanki; po ostygnięciu mocno zgęstnieje. Jeśli chcesz, żeby był jedwabisty, jak lubi wielu gruzińskich kucharzy, przetrzyj go przez sito grzbietem chochli. Resztę bulionu zachowaj.

  10. Podziel indyka15 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 20 min

    Oddziel mięso od kości w dużych kawałkach, ok. 5 cm, i jeśli lubisz, zostaw trochę zrumienionej skórki. Wiele gruzińskich rodzin zostawia kawałki z kośćmi – to równie tradycyjne, tylko mniej wygodne przy jedzeniu.

  11. Podgrzej sos10 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 35 min

    Przelej sos do szerokiego rondla o grubym dnie i podgrzewaj na średnio-małym ogniu, cały czas mieszając drewnianą łyżką i zeskrobując dno, aż zacznie lekko bulgotać. Zmielone orzechy szybko przywierają, a gwałtowne wrzenie może sprawić, że sos się rozwarstwi.

  12. Dodaj indyka i dokończ10 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 45 min

    Włóż indyka, ponownie doprowadź do delikatnego bulgotania i gotuj 3–5 minut, ostrożnie mieszając. Zdejmij rondel z kuchenki, dodaj ocet i wymieszaj, a potem spróbuj i dopraw solą i ostrą papryką.

  13. Ostudź do temperatury pokojowej1 godz. oczekiwania· początek: +2 godz. 55 min

    Przełóż saciwi do szerokiego półmiska, warstwą nie grubszą niż ok. 7 cm, i zostaw bez przykrycia na mniej więcej godzinę, aż przestanie być ciepłe. Nie trzymaj go poza lodówką dłużej niż dwie godziny. Schłódź też pozostały bulion.

  14. Schłódź i odstaw5 godz. oczekiwania· początek: +3 godz. 55 min

    Przykryj półmisek i wstaw do lodówki na co najmniej 5 godzin, najlepiej na noc. W tym czasie sos tężeje, a czosnek i przyprawy łagodnieją i stapiają się w jeden smak.

  15. Rozrzedź sos i podawaj10 min aktywnej pracy· początek: +8 godz. 55 min

    Jeśli sos stężał tak, że nie da się go nabrać łyżką, delikatnie wmieszaj kilka łyżek zimnego bulionu. Polej wierzch odłożonym olejem z orzechów, posyp kilkoma listkami kolendry albo ziarenkami granatu i podawaj na zimno; jeśli wolisz miększy sos, wyjmij półmisek z lodówki 20 minut wcześniej.

Około 720 kcal na porcję (1 z 8, ok. 420 g), bez chleba. To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.

Ruszaj z nami

Saciwi: spróbuj w Gruzji na prywatnej wycieczce

Dowolny termin, grupa dowolnej wielkości. Prywatny przewodnik, transport, a w razie potrzeby konie i sprzęt biwakowy.

Gotowa wycieczkaWino i supra7 dni · od 1070 € za osobę (cena przykładowa)
Jak to jeść po gruzińsku

Saciwi podaje się na zimno, na wspólnym półmisku na środku stołu. Weź kawałek indyka z solidną łyżką sosu, a talerz wytrzyj do czysta chlebem albo mczadi. W sylwestra półmisek stoi na stole przez całą noc, więc goście wracają do niego między toastami.

Wskazówki, zamienniki i warianty

Wskazówki od gospodarza

  • Zanim zaczniesz, spróbuj orzechów. Jeden stęchły albo zjełczały orzech sprawi, że cały sos będzie gorzki, dlatego gruzińscy kucharze szukają jasnych, oleistych orzechów z tegorocznych zbiorów.
  • Zmiel orzechy jak najdrobniej. Tradycyjnie przepuszcza się je dwa razy przez maszynkę do mięsa, a wyciśnięty przy tym olej tworzy lśniącą warstwę, którą polewa się danie tuż przed podaniem.
  • Gdy sos stoi na ogniu, mieszaj bez przerwy. Zmielone orzechy opadają na dno i w ciągu minuty się przypalają, a przypalonego smaku nie da się już usunąć.
  • Użyj octu z białego wina, nie z czerwonego, i dodaj go na samym końcu. Dzięki obu tym zabiegom sos zostaje bladozłoty, a nie szary.
  • Zachowaj resztę bulionu w lodówce. Saciwi mocno tężeje, gdy się chłodzi, a następnego dnia jeszcze bardziej, i wtedy łyżka zimnego bulionu rozrzedzi sos, nie rozwadniając smaku.
  • Pierś gotuje się szybciej niż nogi. Jeśli używasz całego korpusu z piersiami albo piersi indyka z kością, wyjmij mięso z garnka po 45–50 minutach, żeby pozostało soczyste.

Warianty i zamienniki

  • Saciwi z kurczaka, wersja na co dzień: włóż 1 całego kurczaka o wadze 1,6–1,8 kg do 2,5 l wody i gotuj na małym ogniu ok. 40 minut, potem piecz w 200 °C / 390 °F (180 °C / 355 °F z termoobiegiem) przez 25–30 minut, aż się zezłoci, a wypływający sok będzie przejrzysty. Podziel go na 8–10 kawałków i dalej postępuj tak samo, z tym samym sosem. Całość będzie gotowa ok. 40 minut szybciej.
  • Cały indyk na duże przyjęcie: ptak o wadze 3–4 kg, podzielony na 10–12 kawałków, potrzebuje garnka o pojemności 10 l, ok. 2 godzin delikatnego gotowania, a sosu trzeba zrobić półtora do dwóch razy więcej.
  • Po megrelsku: sosu w ogóle się nie gotuje. Wymieszaj zmielone orzechy, czosnek i przyprawy z gorącym bulionem i łyżką ostrej czerwonej adżiki, polej tym upieczonego ptaka i odstaw na 3–4 godziny przed podaniem.
  • Gęstszy lub bogatszy sos: niektórzy kucharze roztrzepują 2 żółtka z octem i wlewają je do gorącego sosu tuż przed tym, jak zacznie bulgotać, inni smażą 1 łyżkę mąki razem z cebulą. W pierwszym przypadku danie będzie zawierać jajka, a w drugim gluten.
  • Przyprawy i kwaśność: jeśli nie masz kozieradki błękitnej ani aksamitki, użyj zamiast nich 1 łyżki chmeli suneli. Wiele rodzin pomija cynamon i goździki, niektóre ucierają z czosnkiem mały pęczek świeżej kolendry, a sok z cytryny to częsty, łagodniejszy zamiennik octu. Melasa z granatów, obecna w niektórych nowoczesnych przepisach, przyciemnia sos i nadaje mu lekką słodycz.
  • Saciwi na dni postne: niektóre rodziny, które zachowują post bożonarodzeniowy (trwa on do Bożego Narodzenia, czyli do 7 stycznia), przygotowują na Nowy Rok saciwi bez mięsa. Zamiast bulionu użyj przegotowanej, ostudzonej wody, a cebulę zeszklij na oleju słonecznikowym; potem polej sosem gotowany kalafior, smażone plastry bakłażana albo pieczoną czerwoną paprykę. Ta wersja jest wegańska.

Z czym podawać

  • Mczadi (chleb kukurydziany), szoti albo tonis puri do zbierania sosu z talerza
  • Chaczapuri, które zwykle towarzyszy saciwi na noworocznym stole
  • Pchali, kiszonki i talerz świeżych ziół, takich jak estragon i kolendra
  • Gozinaki i czurczchela po północy 31 grudnia
  • Gruzińskie wino białe albo bursztynowe z kwewri

Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie

Trzymaj danie szczelnie przykryte w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni od ugotowania. Najlepiej smakuje drugiego dnia, dlatego na sylwestra dobrze jest ugotować je 30 grudnia. Resztki podawaj na zimno, a jeśli sos zrobił się zbyt gęsty, wmieszaj odrobinę schłodzonego bulionu. Saciwi nie nadaje się do zamrażania: po rozmrożeniu sos zwykle się rozwarstwia i robi się ziarnisty.

Saciwi: najczęstsze pytania

Co to jest saciwi?

To gruzińskie danie z ugotowanego i zrumienionego drobiu, najczęściej indyka albo kurczaka, schłodzonego w sosie z orzechów włoskich, który przygotowuje się na bulionie z ptaka, z cebulą, czosnkiem i przyprawami, takimi jak kozieradka błękitna, nasiona kolendry i suszona aksamitka. Nazwa pochodzi od słowa ciwi, które po gruzińsku znaczy „zimny”. Gruzini nazywają tak również sam sos, dlatego spotkasz też saciwi z bakłażana, kalafiora i ryby.

Dlaczego Gruzini jedzą saciwi na Nowy Rok?

Indyk od dawna jest w Gruzji świątecznym ptakiem, a etnografowie opisywali, jak w dniach przed świętem rodziny tuczyły indyki, częściowo orzechami włoskimi. Danie przygotowane wcześniej i podawane na zimno pasuje też do uczty, która trwa całą noc, a 1 stycznia stół nakrywa się na nowo dla gości.

Saciwi podaje się na ciepło czy na zimno?

Na zimno. Sos krótko się gotuje, żeby orzechy i cebula się dogotowały, ale potem danie studzi się i przez wiele godzin chłodzi, zanim trafi na stół – tak jak podpowiada nazwa. Niektórzy zostawiają je na 20 minut w temperaturze pokojowej, żeby sos trochę zmiękł.

Czy zamiast indyka mogę użyć kurczaka?

Tak, i poza świętami właśnie tak robi większość gruzińskich rodzin. Na tę ilość sosu wystarczy jeden średni kurczak. Potrzebuje mniej czasu w garnku i w piekarniku niż udźce indyka, więc cały przepis zajmie ok. 40 minut mniej; czasy znajdziesz w wariantach.

Czym zastąpić kozieradkę błękitną i aksamitkę?

Chmeli suneli, gruzińska mieszanka suszonych przypraw, zwykle zawiera obie, więc 1 łyżka tej mieszanki może je zastąpić. Sprawdzi się też zwykła mielona kozieradka w połowie ilości, bo jest mocniejsza i bardziej gorzka, a szczypta kurkumy da żółty kolor, który nadałaby aksamitka. Uccho suneli i suszoną aksamitkę kupisz w gruzińskich i rosyjskich sklepach spożywczych oraz w internetowych sklepach z przyprawami.

Z jakim wyprzedzeniem można przygotować saciwi?

Najlepiej dzień lub dwa wcześniej, bo po nocy w lodówce sos ma pełniejszy smak. Trzymaj je przykryte w lodówce i zjedz w ciągu trzech dni od ugotowania.

Ostatnia aktualizacja przepisu: październik 2026, zespół Maspindzeli. Widzisz coś, co gruzińska babcia zrobiłaby inaczej? Napisz do nas.

Więcej przepisów kuchni gruzińskiej

Wszystkie przepisy →

Ugotuj to w gruzińskiej kuchni

Saciwi: naucz się przyrządzać to danie u gruzińskiej rodziny, przy winie, które do niego pasuje. Zapewniamy lekcję, gospodarza i transport.

WhatsApp +995 598 74 74 54

Napisz do nas na WhatsAppie
Saciwi9 godz. 5 min · Średnia