Strona główna›Przewodnik›Kuchnia i wino
Kuchnia i wino

Kuchnia gruzińska: co jeść w Gruzji, region po regionie

Pierożki chinkaliZdjęcie: Francesc Fort, CC BY-SA 4.0
Spis treści
Najważniejsze w skrócie
  • Kuchnia gruzińska opiera się na orzechach włoskich, świeżych ziołach, mieszankach suszonych przypraw (np. chmeli suneli), kwaśnych owocach, takich jak ałycza i granat, oraz serach dojrzewających w solance, przede wszystkim sulguni.
  • Zacznij od chaczapuri, czyli chleba z serem pieczonego w wielu regionalnych kształtach, i od chinkali – pierożków z bulionem w środku, które je się rękami.
  • Każdy region ma swoją specjalność: kubdari w Swanetii, elardżi i ogniste charczo w Megrelii, chaczapuri w kształcie łódki w Adżarii, chleb z fasolą i szynką w Raczy oraz mcwadi pieczone nad żarem z winorośli w Kachetii.
  • Wegetarianie i weganie zjedzą tu dobrze dzięki prawosławnej tradycji postu, a w wielu kartach dania bez mięsa i nabiału oznacza się słowem samarchwo.
  • Dania je się wspólnie: zamów zimne przystawki, jeden chleb, jedno lub dwa dania na ciepło i chinkali, a zanim zostawisz napiwek, sprawdź, czy na rachunku nie doliczono opłaty serwisowej.

Kuchnia gruzińska to orzechy włoskie, zioła, ser i chleb, a dania, których warto spróbować najpierw, to chaczapuri, chinkali, pchali, mcwadi i roladki z bakłażana z pastą orzechową. W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest każde z nich, jak je zamówić i jeść oraz w której części kraju przyrządza się je najlepiej. Gruzja jest mała, ale jej kuchnia mocno się zmienia ze wschodu na zachód: na suchym wschodzie gotuje się z pszenicy, jagnięciny i wina, a na wilgotnym zachodzie uprawia się kukurydzę, robi ser sulguni i znacznie częściej sięga po chili.

W Maspindzeli co tydzień zamawiamy, gotujemy i jemy te dania razem z naszymi gośćmi, dlatego nasze rady są praktyczne: jak duże są naprawdę porcje, co trafia na stół najpierw, które potrawy pasują wegetarianom i jakie gruzińskie słowa pomogą ci zrozumieć kartę. Znajdziesz tu też przegląd dań region po regionie, który pomoże zaplanować trasę pod kątem jedzenia, słowniczek w formie tabeli do zapisania w telefonie oraz wskazówki dotyczące targów i lekcji gotowania. Napojom poświęciliśmy osobną stronę – nasz poradnik o gruzińskim winie i kwewri.

Czym wyróżnia się kuchnia gruzińska?

Gruzja leży na dawnych szlakach handlowych między Morzem Czarnym, Persją a stepem, a jej kuchnia czerpała ze wszystkich tych stron. Mimo to smakuje jak żadna inna. Najważniejszą rolę gra w niej pięć składników.

  • Orzechy włoskie. Utarte z czosnkiem, octem i przyprawami na pastę zagęszczają sosy, wypełniają roladki z bakłażana i spajają warzywne pasty. Spodziewaj się ich mniej więcej w co trzecim zamówionym daniu.
  • Świeże zioła. Kolendra, estragon, koperek, natka pietruszki, fioletowa bazylia i mięta trafiają na stół w całych pęczkach, żeby skubać je między kęsami, a także do większości dań duszonych.
  • Mieszanki suszonych przypraw. Chmeli suneli łączy suszone nasiona kolendry, kozieradkę błękitną, aksamitkę, koper, cząber i inne zioła. Uccho suneli to sama mielona kozieradka błękitna o orzechowym zapachu przypominającym siano, po którym rozpoznasz wiele dań z orzechami. Suszone płatki aksamitki, sprzedawane jako „szafran imeretyński”, nadają potrawom żółty odcień.
  • Kwaśne owoce. Ziarenkami granatu posypuje się pchali i sałatki, a sok z granatu zaostrza smak sosów. Owoce ałyczy, niedojrzałe wiosną i dojrzałe latem, nadają smak sosowi tkemali, a zielonymi zakwasza się wiosenną potrawkę z jagnięciny. Zupy doprawia się kwaśnymi suszonymi plackami ze śliwek.
  • Ser. Sulguni, sprężysty ser z Megrelii dojrzewający w solance, roztapia się w pieczywie, bywa wędzony, smażony lub grillowany i stoi niemal na każdym stole obok miększego, bardziej kruchego sera imeretyńskiego.

Kuchnia podąża za porami roku i pozostaje prosta. Letni stół to głównie surowe pomidory i ogórki, zioła, ser i chleb. Zima przynosi fasolę, kiszonki, sosy orzechowe i owocowe przetwory. Tutejsze jedzenie powstaje też z myślą o winie, dlatego tak dużą rolę grają w nim sól, kwasowość i tłuszcz. Przy stole ląduje prawie każdy przyjezdny: według badania Geostatu z 2025 r. gruzińskiej kuchni i wina spróbowało 88,8% zagranicznych turystów – to najczęstsze ze wszystkich zajęć podczas pobytu.

Alergia na orzechyOrzechy włoskie kryją się w wielu sosach, w których ich nie widać. Wyraźnie powiedz o alergii kelnerowi, miej przy sobie kartkę z informacją po gruzińsku, proś o dania „nigvzis gareshe” (bez orzechów) i sprawdzaj każdy sos osobno.

Gruzińskie pieczywo i rodzaje chaczapuri

Chleb podaje się do każdego posiłku, a na większości stołów pojawiają się trzy codzienne rodzaje. Szoti, zwany też tonis puri, to biały bochenek w kształcie czółna, przyklejany do wewnętrznej ściany okrągłego glinianego pieca tone i sprzedawany na gorąco w piekarniach w suterenach. Mczadi to mały, ciężki placek kukurydziany, codzienny chleb zachodniej Gruzji. Lawasz, cienki płaski chleb, służy do zawijania kebabów z rusztu.

Chaczapuri, czyli chleb pieczony z serem, to dla Gruzinów najbardziej swojskie z dań, a każdy region ma własną odmianę. Restauracje zwykle wymieniają je w osobnej części karty z wypiekami, a uliczne piekarnie sprzedają mniejsze kawałki do zjedzenia w drodze.

NazwaSkądCo to jestWarto wiedzieć
ImeruliImeretiaOkrągły, zamknięty placek z warstwą świeżego sera imeretyńskiego w środkuWersja codzienna, w każdej piekarni i każdym supermarkecie
MegruliMegreliaJak imeruli, ale z drugą warstwą roztopionego sulguni na wierzchuTreściwsze i bardziej słone; jedno wystarczy dla dwóch lub trzech osób
Adżaruli (aczaruli)AdżariaOtwarta łódka z ciasta pełna sera, wykończona masłem i surowym żółtkiemWmieszaj żółtko i masło w gorący ser, a potem odrywaj brzegi i maczaj
PenowaniCała GruzjaKwadrat z listkującego ciasta francuskiego złożony wokół seraStandardowe szybkie śniadanie z ulicznych piekarni
LobianiRacza, dziś cały krajPłaski, okrągły chleb z nadzieniem z rozgniecionej, przyprawionej czerwonej fasoliW Wielkim Poście pojawia się wersja bez nabiału; raczańska bywa z wędzoną szynką
KubdariSwanetiaGruby, okrągły placek z nadzieniem z siekanego mięsa, cebuli i swańskich przyprawPełny posiłek dla jednego głodnego piechura
ChabizginaKuchnia osetyjska; często spotykana w okolicach KazbegiOkrągły placek nadziewany ziemniakami utłuczonymi z seremCiężki i rozgrzewający, idealny w górach
AczmaAdżaria i zachód krajuGotowane płaty ciasta przekładane masłem i serem, a potem zapiekaneJak serowa lasagne, często sprzedawana na kawałki
Ile chaczapuri zamówićStandardowe okrągłe chaczapuri ma mniej więcej rozmiar dużej pizzy i jest przeznaczone do dzielenia. Dwóm osobom wystarczy jedno, do tego sałatki i danie na ciepło. Adżaruli często podaje się w kilku rozmiarach, więc jeśli ma być tylko częścią posiłku, wybierz najmniejsze.

Chinkali: czym są i jak je jeść

Chinkali to duże, skręcone pierożki z gór na północ od Tbilisi: z Pszawi, Chewsuretii, Mtiuletii i Tuszetii. Surowe mielone mięso zawija się w ciasto razem z cebulą, pieprzem, solą i odrobiną wody. Podczas gotowania te soki zamieniają się w gorący bulion zamknięty w środku, a cała sztuka polega na tym, żeby go nie stracić.

Styl miejski i górski

Kalakuri, czyli styl miejski, to wołowina z wieprzowiną, do których dodaje się dużo posiekanej kolendry i innych ziół. Wersja górska, zwana mtiuluri lub chewsuruli, to tylko mięso, cebula, pieprz i czasem kmin rzymski – i właśnie ją woli wielu Gruzinów. Chinkali bez mięsa nadziewa się grzybami, ziemniakami lub serem. Kuchnie gotują je na zamówienie, więc czekanie 20 minut lub dłużej to norma.

  1. Daj im ostygnąć
    Chinkali trafiają na stół prosto z garnka, parzące. Zmiel nad talerzem czarny pieprz i odczekaj minutę, żeby bulion cię nie poparzył.
  2. Chwyć za ogonek
    Trzymaj każdy pieróg do góry dnem za skręcony ogonek, zwany kudi. Widelec przebija ciasto i bulion wycieka, więc jedz palcami.
  3. Nadgryź i wypij
    Nadgryź mały otwór z boku, przechyl pieróg i zanim zjesz cokolwiek innego, wypij bulion.
  4. Zostaw ogonek
    Zjedz resztę, ale gruby supełek z ciasta odłóż na talerz. Po stosiku ogonków widać, kto zjadł najwięcej.

Chinkali wycenia się i zamawia na sztuki, często trzeba zamówić co najmniej pięć. Większości dorosłych na posiłek wystarcza od pięciu do ośmiu. To klasyczny obiad w przydrożnym lokalu przy Gruzińskiej Drodze Wojennej, gdzie Pasanauri słynie z najlepszych pierożków w górskim stylu, a w Tuszetii robi się prostszą wersję z grubszego ciasta.

Mięsa z rusztu i gruzińskie dania duszone, których warto spróbować

Mcwadi i inne mięsa z rusztu

Mcwadi to gruziński grill: kawałki wieprzowiny, czasem cielęciny lub jagnięciny, nadziane na szpikulce i pieczone nad żarem z suszonych pędów winorośli, które dają wysoką temperaturę i lekki, słodkawy dym. Podaje się je po prostu: z krążkami surowej cebuli, czasem skropione sokiem z granatu, z sosem tkemali obok. Kababi to mielona jagnięcina lub wołowina uformowana wokół szpikulca i zawinięta w lawasz. Kurczak tabaka to rozpłaszczony młody kurczak, smażony pod obciążeniem na grubej patelni, aż skórka zrobi się chrupiąca, i podawany z sosem czosnkowym. Kupati to zwinięte w spiralę, przyprawione kiełbaski wieprzowe z zachodniej Gruzji.

Dania duszone i inne dania na ciepło

  • Czakapuli: jagnięcina lub cielęcina duszona z białym winem, zaskakującą ilością estragonu i zielonymi kwaśnymi śliwkami. To danie wiosenne i wielkanocne – przyrządza się je, gdy śliwki są jeszcze niedojrzałe.
  • Czachochbili: kurczak duszony z pomidorami, cebulą i ziołami. Nazwa pochodzi od gruzińskiego słowa oznaczającego bażanta, z którego pierwotnie przyrządzano to danie.
  • Charczo: w Tbilisi i na wschodzie gęsta zupa z wołowiny i ryżu z orzechami włoskimi i kwaśnymi śliwkami. W Megrelii zmienia się w sycącą orzechową potrawkę z wołowiny lub kurczaka z dużą ilością chili.
  • Odżachuri: nazwa znaczy „po domowemu” i tak właśnie jest – to wieprzowina smażona z ziemniakami i cebulą, podawana w glinianym naczyniu. Bezpieczny wybór, kiedy karta wygląda obco.
  • Czkmeruli (szkmeruli): mały kurczak najpierw smażony, a potem zapiekany w sosie z czosnku i mleka lub śmietany, podawany jeszcze bulgoczący. Pochodzi z Raczy.
  • Czaszuszuli: wołowina duszona z pomidorami, papryką i chili, ostra i pełna czosnku.
  • Saciwi: zimny kurczak lub indyk pod gęstym sosem orzechowym, główne danie noworocznego stołu.
Zamów coś w keciWiele dań na ciepło podaje się w keci, płytkiej glinianej patelni, w której potrawa dalej się gotuje na stole. Grzyby zapiekane w keci z serem sulguni to tani i znakomity dodatek do każdego mięsa.

Dania warzywne, sosy, sery i słodycze

Przystawki warzywne

  • Pchali: gotowany szpinak, buraki, por, kapusta lub zielona fasolka, bardzo drobno posiekane i wymieszane z pastą orzechową, czosnkiem, ziołami i kozieradką błękitną, a potem uformowane w kulki i ozdobione ziarenkami granatu. Na talerzu są zwykle trzy lub cztery kolory.
  • Badridżani nigwzit: cienkie plastry smażonego bakłażana zwinięte wokół czosnkowego farszu z orzechów, podawane w temperaturze pokojowej.
  • Lobio: czerwona fasola duszona z cebulą, przyprawami i kolendrą; podaje się ją w glinianym garnku, a do tego mczadi i kiszonki. Wersję na zimno miesza się z orzechami i ziołami.
  • Adżapsandali: letnia potrawka z bakłażana, papryki, pomidorów, cebuli i czasem ziemniaków, wykończona czosnkiem i bazylią, dobra na ciepło i na zimno.
  • Dżondżoli: marynowane pąki kwiatowe kłokoczki, polane olejem i posypane cebulą, wyrazisty dodatek do mięsa.
  • Gruzińska sałatka: pomidor, ogórek i cebula z ziołami, polane sosem orzechowym albo aromatycznym nierafinowanym olejem słonecznikowym z Kachetii.

Sosy

SosZ czegoDo czego
TkemaliKwaśne owoce ałyczy gotowane z czosnkiem, kolendrą i koprem lub miętą polej; czerwony lub zielonyMcwadi, smażone ziemniaki, wszystko z rusztu
SacebeliZwykle pomidory z czosnkiem, ziołami i chiliKebaby i mięso z rusztu
BażeMielone orzechy włoskie rozrzedzone wodą lub bulionem, z czosnkiem i przyprawamiSmażona ryba, pieczony kurczak, warzywa
AdżikaCzerwone chili utarte na pastę z czosnkiem, ziołami i przyprawami; bywa też zielonaMięso, dania duszone albo odrobina na chlebie

Sery

  • Sulguni: ser z ciągnionego skrzepu dojrzewający w solance, łagodny i elastyczny na świeżo, wyrazistszy po uwędzeniu.
  • Imeruli: świeży, kruchy, lekko solony ser z mleka krowiego, nadzienie większości chaczapuri.
  • Guda: ostry, mocno pachnący ser owczy z Tuszetii, dojrzewający w owczej skórze.
  • Tenili: nitkowy ser z Meschetii, rozciągany na cienkie pasma i upychany w garnkach.
  • Nadugi: miękki ser z serwatki podobny do ricotty, który miesza się z miętą i zawija w sulguni – tak powstaje gebżalia.
  • Dambalchaczo: nietypowy ser twarogowy z pleśnią z gór Pszawi i Tianeti, dojrzewający w glinianych garnkach, czasem smażony na maśle.

Słodycze

Restauracje rzadko przykładają wagę do deserów. Tradycyjne słodycze robi się z winogron, orzechów i miodu, a najlepiej kupować je na targach.

  • Czurczchela: orzechy włoskie, a na zachodzie laskowe, nawleczone na sznurek i wielokrotnie zanurzane w moszczu winogronowym zagęszczonym mąką, a potem wieszane do wyschnięcia. Świeże, jesienne są miękkie, starsze robią się ciągnące. Dobrze znoszą podróż i są świetnym prezentem.
  • Pelamuszi: ten sam zagęszczony sok winogronowy, zwany tatara, zastygły w miękki budyń, podawany schłodzony i często posypany orzechami.
  • Gozinaki: kawałki orzechów włoskich gotowane w miodzie i krojone w romby, przygotowywane na Nowy Rok i Boże Narodzenie.
  • Tklapi: cienkie płaty suszonego musu owocowego, słodkie lub kwaśne, sprzedawane na targach zwinięte w rulony.
  • Muraba: całe owoce w syropie, od fig i wiśni po zielone orzechy włoskie, podawane w rodzinnych domach do herbaty.

Co jeść w poszczególnych regionach Gruzji

Tbilisi

W stolicy gotuje się dania z każdego regionu, a do tego kultywuje kilka własnych tradycji. Piekarnie na Starym Mieście przez cały dzień wypiekają szoti w piecach tone, a chaszi, czyli czosnkowy bulion z flaków, to tradycyjne lekarstwo jedzone o świcie po długiej nocy. Na Bazarze Dezerter zobaczysz surowe składniki: sterty ziół, mieszanki przypraw, sery i sznury czurczcheli.

Kachetia i Tuszetia

W krainie wina mcwadi piecze się nad żarem z pędów winorośli, wiosną gotuje się czakapuli, a w czasie winobrania robi się pelamuszi i świeżą czurczchelę. Chleb trafia na stół prosto z wiejskich pieców tone, a sałatki polewa się miejscowym olejem słonecznikowym. W Tuszetii, wysokogórskim zakątku regionu, spróbuj sera guda, placków kotori i prostych chinkali z jagnięciną.

Kartlia i Droga Wojenna

Kartlia to kraina sadów: przy szosie koło Gori stoją stragany z owocami, a w Surami sprzedaje się gorący, słodki chleb nazuki. Na północ od Mcchety Droga Wojenna to kraina chinkali, a pensjonaty w Kazbegi podają chabizginę i górski ser.

Imeretia i Racza

Imeretia dała Gruzji jej standardowe chaczapuri i świeży ser, a tutejsi kucharze słyną z pchali i kuczmaczi, czyli podrobów z orzechami i granatem. W Kutaisi duży centralny targ, zwany Zielonym Bazarem, należy do najlepszych targów zachodniej Gruzji. Sąsiednia Racza słynie z lori, czyli szynki wędzonej w dymie z drewna, z chleba z fasolą, jedzonego razem z nią, i z czkmeruli.

Megrelia i Swanetia

Kuchnia megrelska jest najostrzejsza w Gruzji: elardżi, czyli kasza kukurydziana ubijana z serem sulguni, gebżalia, czyli roladki serowe w miętowym sosie jogurtowym, charczo z orzechami i adżika do wszystkiego. Wyżej, w Swanetii, kuchnia jest stworzona na chłody: kubdari, taszmidżabi, czwisztari (chleb kukurydziany zapiekany z serem) i sól swańska z przyprawami, którą kupisz w Mestii.

Adżaria, Guria i Samcche-Dżawachetia

W Batumi zamów chaczapuri po adżarsku i smażoną rybę z Morza Czarnego. W górach wokół Chulo spróbuj borano, czyli sera roztopionego w maśle. W Gurii na Boże Narodzenie piecze się chaczapuri w kształcie półksiężyca z jajkiem, a kapustę kisi się z burakami. Na południu, w okolicach Achalciche, szukaj taszmidżabi i sera tenili.

Wegetariańskie i wegańskie jedzenie w Gruzji

Dla wegetarian Gruzja to jeden z najłatwiejszych krajów w regionie, a weganie będą zaskoczeni, jak dobrze tu jedzą. Powód jest religijny. Gruziński Kościół Prawosławny przestrzega długich postów, przede wszystkim siedmiu tygodni Wielkiego Postu przed Wielkanocą, a także większości śród i piątków, kiedy praktykujący wierni rezygnują z mięsa, nabiału i jajek. Wieki postów zaowocowały pełnym jadłospisem dań roślinnych.

Szukaj słowa samarchwo, czyli „postne”, zwłaszcza w Wielkim Poście, kiedy wiele restauracji drukuje osobne menu postne. Podstawą kuchni wegańskiej są pchali, badridżani, lobio, adżapsandali, chinkali z grzybami, mczadi i szoti, dżondżoli, tkemali, czurczchela i pelamuszi. Wegetarianie mogą do tego dodać wszystkie rodzaje chaczapuri, deski serów, grzyby z sulguni i chinkali z ziemniakami.

Przydatne słowaPowiedz „khortsis gareshe”, czyli bez mięsa. Mimo to pytaj o wywary i tłuszcze: wiejskie lobio może być gotowane z mięsem, a chinkali z ziemniakami mogą zawierać masło.

Jak podaje się gruziński posiłek i jak zamawiać

Nie ma tu ustalonej kolejności dań. Zimne potrawy zwykle przychodzą pierwsze, często wszystkie naraz, a dania na ciepło pojawiają się w miarę, jak kuchnia je kończy. Wszystko je się wspólnie ze środka stołu, nikt nie oczekuje, że każdy dostanie własne danie, a kelnerzy sami przynoszą dodatkowe talerzyki.

  1. Zacznij od zimnych dań
    Sałatka, talerz różnych pchali, badridżani i deska serów.
  2. Dodaj jeden chleb
    Chaczapuri albo zwykły szoti lub mczadi, jeśli przystawki już są sycące.
  3. Wybierz jedno lub dwa dania na ciepło
    Mcwadi, odżachuri, czkmeruli albo sezonowe danie duszone, np. czakapuli.
  4. Chinkali zamów na końcu
    Przygotowuje się je najdłużej i trzeba je jeść gorące, więc zamów je, gdy przyjdą przystawki – mniej więcej po pięć na osobę.

W domu rodzinnym stół jest zastawiony od początku i stale uzupełniany, a zostawienie odrobiny jedzenia na talerzu to grzeczny sposób, by pokazać, że już ci wystarczy. Podczas uroczystej uczty, czyli supry, dochodzą do tego mistrz toastów i ustalona kolejność toastów; jak to wszystko wygląda, wyjaśnia nasz poradnik o gruzińskiej suprze.

Gruzińska karta dań: słowniczek

Restauracje w miastach mają karty po angielsku, ale tłumaczenia bywają różne, a w wiejskich lokalach może ich nie być wcale. Te nazwy obejmują większość tego, co zobaczysz.

W karcieCo dostaniesz
ChaczapuriChleb z serem w regionalnym stylu
Szoti lub tonis puriBiały chleb z glinianego pieca tone
ChinkaliSkręcone pierożki z mięsem, grzybami, ziemniakami lub serem
McwadiMięso z rusztu na szpikulcach, zwykle wieprzowina
CzakapuliJagnięcina lub cielęcina z estragonem i kwaśnymi śliwkami
CzachochbiliKurczak duszony z pomidorami i ziołami
CharczoZupa wołowa z ryżem i orzechami albo megrelska potrawka z orzechami
OdżachuriWieprzowina smażona z ziemniakami
Czkmeruli lub szkmeruliKurczak w sosie czosnkowo-mlecznym
SaciwiZimny drób w sosie orzechowym
Gomi / elardżiZwykła kasza kukurydziana / to samo ubite z serem
PchaliPasty z warzyw i orzechów
BadridżaniBakłażan, zwykle zwinięty z pastą orzechową
KeciGliniana patelnia; danie w niej zapiekane
Tkemali / adżika / bażeSos śliwkowy / pasta z chili / sos orzechowy
MatsoniGęsty jogurt naturalny
ChasziBulion z flaków na wczesny ranek
Czurczchela / pelamuszi / gozinakiSłodycz z orzechów i winogron / budyń winogronowy / krokant z miodu i orzechów
SamarchwoJedzenie postne, bez mięsa, nabiału i jajek
Gemrielia / madloba / angarishiTo pyszne / dziękuję / rachunek

Jedzenie na mieście, targi i lekcje gotowania: wskazówki

  • Porcje są duże. Zamów mniej dań, niż ci się wydaje, a potem dobierz; nikomu to nie przeszkadza.
  • Zanim zostawisz napiwek, przeczytaj rachunek. Wiele restauracji w Tbilisi i Batumi dolicza opłatę serwisową, zwykle gdzieś między 10 a 18%, i wtedy nikt nie oczekuje niczego więcej. Tam, gdzie jej nie ma, za dobrą obsługę zostawia się zwykle ok. 10%.
  • Restauracje w miastach przyjmują karty, ale na targi, do piekarni, przydrożnych grilli i wiejskich pensjonatów weź gotówkę.
  • Woda z kranu w Tbilisi nadaje się do picia, choć większość ludzi zamawia wodę mineralną, np. Borjomi lub Nabeglawi. Spróbuj też owocowych napojów gazowanych, zwłaszcza jaskrawozielonej lemoniady estragonowej.
  • Zanim spakujesz jedzenie do domu, sprawdź przepisy swojego kraju. UE i wiele innych państw zakazuje przywozu mięsa i nabiału na własny użytek, w tym sera i wędzonej szynki. Czurczchela, przyprawy, tkemali i herbata zwykle nie sprawiają problemu, choć Australia i inne kraje o surowych przepisach dotyczących bezpieczeństwa biologicznego wymagają zgłoszenia orzechów po przylocie.

Lekcje gotowania

Lekcja gotowania to najszybszy sposób, by zrozumieć tutejszą kuchnię. W Tbilisi takie zajęcia odbywają się zwykle w domowej kuchni lub małym studiu i trwają od trzech do czterech godzin: lepisz chinkali, nadziewasz i formujesz chaczapuri, robisz pchali lub badridżani, a potem siadasz do stołu, żeby zjeść to wszystko przy winie. Niektóre zaczynają się od wyprawy na targ po zioła i ser.

W Kachetii pensjonaty i winiarnie uczą wypieku chleba w piecu tone, pieczenia mcwadi nad żarem z pędów winorośli, a od września do listopada robienia czurczcheli ze świeżego moszczu. Zarezerwuj dzień lub dwa wcześniej, powiedz o swojej diecie i zapytaj, czy wino jest w cenie.

Kuchnia gruzińska: najczęstsze pytania

Jakie jest narodowe danie Gruzji?

Oficjalnego dania narodowego nie ma, ale większość Gruzinów wymieniłaby dwa: chaczapuri i chinkali. Chaczapuri jest tak ważne w codziennym życiu, że ekonomiści z Tbilisi stworzyli indeks chaczapuri, by porównywać koszty życia w różnych miastach. Spróbuj obu już pierwszego dnia.

Jak się je chinkali?

Chwyć pieróg za fałdowany ogonek, nadgryź mały otwór i wypij gorący bulion, zanim zjesz resztę. Ogonek z ciasta zostawia się na talerzu. Krojenie chinkali nożem i widelcem sprawia, że bulion się wylewa, dlatego miejscowi zawsze jedzą je rękami.

Czy jedzenie w Gruzji jest ostre?

Przeważnie nie. Na wschodzie kraju kuchnia jest bardziej ziołowa i czosnkowa niż pikantna. Wyjątkiem jest kuchnia megrelska: adżika, czyli pasta z chili, trafia do charczo i wielu innych dań, więc jeśli źle znosisz ostre smaki, poproś o łagodniejszą wersję.

Czym różnią się chaczapuri imeruli, megruli i adżaruli?

Imeruli jest okrągłe i zamknięte, z serem w środku. Megruli to ten sam placek z dodatkowym sulguni roztopionym na wierzchu. Adżaruli to otwarta łódka z ciasta z serem, masłem i żółtkiem, które miesza się przy stole, zanim zacznie się odrywać kawałki.

Czy Gruzja to dobry kierunek dla wegetarian i wegan?

Tak. Dzięki prawosławnym zasadom postu istnieje wiele tradycyjnych dań bez mięsa, nabiału i jajek, takich jak pchali, lobio, badridżani i adżapsandali. W Wielkim Poście wiele restauracji dodaje menu postne oznaczone słowem samarchwo.

Czy w gruzińskich restauracjach zostawia się napiwki?

Najpierw sprawdź rachunek. Wiele restauracji w miastach dolicza już opłatę serwisową i wtedy nic więcej nie trzeba dawać. Jeśli jej nie ma, za dobrą obsługę zwyczajowo zostawia się ok. 10%.

Jakie jedzenie można przywieźć z Gruzji?

Czurczchela, mieszanki przypraw (np. chmeli suneli), tkemali w butelkach, herbata, miód i suszone owoce dobrze znoszą podróż. Mięso i nabiał, w tym ser sulguni i wędzona szynka, są zakazane w bagażu osobistym w UE i w wielu innych miejscach, więc sprawdź przepisy swojego kraju.

Zespół Maspindzeli

Miejscowi gospodarze i przewodnicy z Tbilisi. Co tydzień jeździmy tymi drogami, a ten poradnik aktualizujemy w każdym sezonie.

Chcesz tak podróżować, ale bez planowania?

Na podstawie tego poradnika przygotujemy prywatną wycieczkę z kierowcą, przewodnikiem i starannie wybranymi hotelami.

WhatsApp +995 598 74 74 54

Napisz do nas na WhatsAppie

Przepisy kuchni gruzińskiej

Gotuj gruzińskie dania w domu

Przepisy krok po kroku z harmonogramem, oznaczeniami diet i miarami metrycznymi lub amerykańskimi.

Wszystkie przepisy →