TianetiZdjęcie: G.N, CC BY-SA 3.0Tianeti to małe górskie miasteczko i siedziba gminy Tianeti w regionie Mccheta-Mtianetia. Leży na wysokości ok. 1100 m n.p.m. w górnej części doliny Iori, ok. 78 km drogą na północny wschód od Tbilisi. Mieszka tu mniej więcej 3000 osób, a domy z ogrodami rozsiane są po szerokiej kotlinie na prawym brzegu rzeki. Dookoła wznoszą się trawiaste wzgórza, a na północnym horyzoncie widać poznaczone smugami śniegu grzbiety Wielkiego Kaukazu. Zimy są długie i mroźne, lata – chłodne i zielone. Gruzini znają Tianeti z chinkali i sera dambalchaczo, a także z drogi, która prowadzi tu ze stolicy przez las Sabaduri.
Tianeti nadaje się raczej na niespieszną wizytę niż na odhaczanie atrakcji z listy. Przejdź się po ogrodzie Kudżana, zielonym parku w centrum miasteczka, i sprawdź, czy otwarte jest miejscowe muzeum: w jego salach zgromadzono znaleziska z doliny Iori od wczesnej epoki brązu po późne średniowiecze. Potem wybierz się ok. 1 km na północny zachód, do Cchrakary, czyli ocalałych murów pałacu z XI wieku na wzniesieniu nad wąwozem Saczuri; roztacza się stamtąd szeroki widok na kotlinę. Latem przyjeżdża się tu na pikniki, biwaki i połów pstrągów wyżej nad Iori, a bocznymi drogami można ruszyć dalej, w stronę Żinwali i Kachetii.
Historia
Tianeti razem z sąsiednim Erco tworzyło historyczną krainę Erco-Tianeti, a według wczesnych kronik w IV wieku święta Nino nauczała w Żaleti i ochrzciła tamtejszych mieszkańców. Na początku XI wieku władcy Kachetii przenieśli tu swoją siedzibę; ich pałac, zwykle utożsamiany z ruinami Cchrakary, spalił król Bagrat IV, a stolicą stało się Telavi. Później dolina wielokrotnie padała ofiarą najazdów, a na nowo zasiedliły ją rodziny górali – wiele z nich przybyło z Pszawi i Chewsuretii. Pod panowaniem rosyjskim Tianeti było siedzibą powiatu (ujezdu) guberni tyfliskiej, sięgającego na północy aż po Chewsuretię, a w 1960 r. otrzymało status osiedla typu miejskiego.
Co zobaczyć i co robić
- Cchrakara – ruiny dwukondygnacyjnego pałacu z XI wieku, który badacze wiążą z królem Kachetii Kwirike III
- Zbiory archeologiczne z doliny Iori w miejscowym muzeum – o ile akurat jest otwarte
- Łatwy spacer po ogrodzie Kudżana i wokół kamiennej cerkwi z dzwonnicą o czerwonym hełmie
- Obiad: tutejsze chinkali z dambalchaczo, ostrym w smaku serem pleśniowym
- Pikniki, biwaki i połów pstrągów nad Iori, na północ od miasteczka
- Malowniczy dojazd z Tbilisi: najpierw pod bukami w lesie Sabaduri, potem wzdłuż zbiornika Sioni
Jak zwiedzać
Dojazd
Tianeti leży ok. 78 km od centrum Tbilisi, mniej więcej 1,5 godz. jazdy samochodem przez Gldani, skąd droga oznakowana na Tianeti wije się przez las Sabaduri i wzdłuż zbiornika Sioni. Marszrutki do Tianeti odjeżdżają z dworca autobusowego Didube (o godziny odjazdów zapytaj na dworcu). Boczne drogi prowadzą dalej: ok. 27 km na zachód, do Żinwali przy Gruzińskiej Drodze Wojennej, i ok. 30 km na wschód, do Achmety w Kachetii.
Kiedy jechać
Od czerwca do początku października albo pod koniec października, gdy po drodze przebarwiają się liście. Potrzebny czas: 2–3 godz. w miasteczku; z Tbilisi – cały dzień.
- Nawet w lipcu zabierz coś ciepłego do ubrania, bo na tej wysokości wieczory robią się chłodne. Zimą licz się ze śniegiem i oblodzonymi zakrętami, więc jedź na zimowych oponach albo samochodem 4x4 z kierowcą.
- Muzeum figuruje jako tymczasowo zamknięte, więc zanim ułożysz pod nie plan dnia, zapytaj w miasteczku, czy jest czynne.
- Zachodnia droga do Żinwali to krótki łącznik z szosą do Kazbegi i z drogą wzdłuż Pszawskiej Aragwi do Barisacho i Szatili. Zanim nią pojedziesz, sprawdź na miejscu jej stan, zwłaszcza po opadach śniegu albo ulewnym deszczu.
- Jedziesz na wschód? Twierdza i cerkiew Kwetera leżą ok. 20 km stąd, przy drodze do Achmety – to naturalny przystanek na trasie do Telavi.
Tianeti – pogoda
Dane klimatyczne: Ananuri, 23 km stąd; Tianeti leży ok. 300 m wyżej, więc spodziewaj się nieco chłodniejszej pogody. Najcieplej jest w sierpniu (28° w dzień), najzimniej w styczniu (−6° w nocy); w ciągu roku spada 661 mm deszczu. Najlepsze miesiące: cze, sie–wrz.
Tianeti: najczęstsze pytania
Jak daleko jest z Tbilisi do Tianeti?
Tianeti leży ok. 78 km na północny wschód od Tbilisi, mniej więcej półtorej godziny jazdy samochodem drogą przez Gldani i las Sabaduri. W pogodne weekendy zaplanuj zapas czasu, bo w tę samą stronę wyjeżdża wtedy z miasta wiele samochodów.
Czy warto odwiedzić Tianeti?
Tak, jeśli lubisz spokojne miejsca. W niespieszne pół dnia obejrzysz ruiny pałacu, zjesz obiad z chinkali i przejdziesz się po centrum, a malowniczy dojazd to połowa przyjemności. Połącz wizytę z podziwianiem jesiennych kolorów lasu albo jedź dalej na wschód, do Kachetii.
Z czego słynie Tianeti?
Z kuchni i historii: z sycących tutejszych chinkali i sera dambalchaczo, a także z tego, że w XI wieku przez pewien czas było siedzibą królów Kachetii, o czym przypominają dziś ruiny Cchrakary. Dla wielu Gruzinów Tianeti to również chłodna letnia odskocznia od Tbilisi.
Miejsca w pobliżu
Tianeti: odległości w linii prostej.





