- Jesień w Gruzji schodzi z gór w doliny: wysokie doliny, takie jak Ushguli, Dżuta i Tuszetia, przebarwiają się pod koniec września, górskie miejscowości na wysokości 1500–1800 m n.p.m. są najbardziej kolorowe w pierwszej połowie października, a potem przychodzi kolej na niziny.
- Borjomi, Racza i las w paśmie Gombori są zwykle najpiękniejsze od połowy października do początku listopada; winnice Kachetii, Lagodechi, Martvili i Tbilisi wyglądają najlepiej od końca października do połowy lub końca listopada.
- Droga przez przełęcz Abano do Tuszetii zwykle zamyka się w którymś momencie października, gdy spadnie trwały śnieg, dlatego Tuszetię najbezpieczniej odwiedzić we wrześniu; Kazbegi, Swanetia, Borjomi i Kachetia są dostępne przez całą jesień.
- Jeśli chcesz w jednej podróży zobaczyć jesień i w górach, i na nizinach, celuj mniej więcej w okres od 5 do 25 października i jedź z wysokich regionów w dół, ku dolinom.
- Każdy z podanych tu terminów przesuwa się z roku na rok o tydzień lub dwa, zależnie od pierwszych przymrozków i deszczów, więc traktuj je orientacyjnie i przed wyjazdem zerknij na jakieś świeże zdjęcie z danego miejsca.
Złota jesień w Gruzji trwa od końca września do połowy listopada, ale to, kiedy jest najpiękniejsza, zależy od wysokości. Brzozy i osiki przy górnej granicy lasu w Swanetii, Kazbegi i Tuszetii złocą się w ostatnich dniach września, lasy wokół Borjomi i w Raczy płoną kolorami w drugiej połowie października, a winnice Kachetii, kaniony Megrelii i parki Tbilisi zachowują barwy aż do listopada.
Ten poradnik podąża za tą falą w dół, region po regionie. Przy każdym miejscu podajemy, kiedy zwykle jest najbardziej kolorowe, od jakiej wysokości to zależy, jaką wędrówkę sami byśmy wybrali i które drogi zamykają się, gdy przychodzi śnieg. Na końcu znajdziesz przykładową trasę, która goni kolory od Kaukazu po stolicę, praktyczne wskazówki na jesienny wyjazd i odpowiedzi na pytania, które goście zadają nam najczęściej.
Kiedy liście w Gruzji zmieniają kolor?
Gruzja to niewielki kraj, a mieści i nizinne winnice, i przełęcze na wysokości 3000 m n.p.m., więc jesień nie przychodzi wszędzie naraz. Można przyjąć, że z każdymi 300–400 m w dół kolory docierają na zbocze mniej więcej tydzień później. Pierwsze przymrozki pojawiają się w górnych dolinach Wielkiego Kaukazu w połowie września, a pod koniec listopada ostatnie dęby i graby pod Tbilisi stoją już nagie.
Gatunki drzew liczą się tak samo jak wysokość. W wysokich dolinach kolory dają brzozy, osiki, jarzębiny i olchy na tle ciemnych sosen i świerków, a wzdłuż rzek pomarańczowo świecą krzewy rokitnika. Niżej buk wschodni, grab, klony, dzika grusza i orzech włoski dają głębsze czerwienie i odcienie miedzi. Na wilgotnym zachodzie subtropikalny las kolchidzki długo zachowuje barwy, a w Kachetii po winobraniu na żółto i rdzawo przebarwiają się same winorośle.
| Region | Wysokość bazy | Zwykle najpiękniej | Najlepsza jesienna wędrówka | Dojazd jesienią |
|---|---|---|---|---|
| Tuszetia (Omalo) | Ok. 1880 m n.p.m. | Od połowy września do początku października | Z Omalo do Dartlo i Parsmy | Droga przez przełęcz Abano zwykle zamykana w październiku |
| Górna Swanetia (Ushguli, Mestia) | Ok. 2100 m i 1500 m n.p.m. | Od końca września do połowy października | Lodowiec Czalaadi, lodowiec Uszba z Mazeri | Droga do Mestii otwarta cały rok; przełęcz Zagari zwykle do końca października lub dłużej |
| Kazbegi (Stepancminda) | Ok. 1740 m n.p.m. | Od końca września do połowy października | Dolina Truso, cerkiew Cminda Sameba w Gergeti | Gruzińska Droga Wojenna otwarta; Przełęcz Krzyżowa bywa zamykana po opadach śniegu |
| Bakuriani i grzbiety parku narodowego koło Borjomi | Ok. 1700–2000 m n.p.m. | Od początku do połowy października | Pętla doliną Likani aż na grzbiet | Otwarty |
| Racza (Ambrolauri, Oni) | Ok. 550–1100 m n.p.m. | Od połowy października do początku listopada | Okolice jeziora Szaori i Nikorcmindy | Otwarty (przez Kutaisi lub Tkibuli) |
| Miasto Borjomi i wąwóz Borjomi | Ok. 800 m n.p.m. | Od połowy października do początku listopada | Park Centralny i ścieżka do Zielonego Monastyru | Otwarty |
| Pasmo Gombori (z Tbilisi do Telavi) | Przełęcz ok. 1600 m n.p.m. | Od połowy do końca października | Krótkie spacery po lesie koło Szuamty | Najpierw sprawdź stan drogi |
| Winnice Kachetii | Ok. 400–700 m n.p.m. | Od końca października do połowy listopada | Drogi wśród winnic poniżej Sighnaghi i Telavi | Otwarty |
| Lagodechi | Miejscowość ok. 590 m n.p.m. | Od końca października do połowy listopada | Szlak do wodospadu Ninoschewi | Otwarty; wysokogórski trekking kończy sezon na początku października |
| Martvili i Imeretia | Ok. 200–400 m n.p.m. | Od końca października do końca listopada | Kanion Martvili i Kanion Okatse | Otwarty; deszczowa pogoda |
| Tbilisi | Ok. 400–700 m n.p.m. | Od początku do końca listopada | Ogród Botaniczny, z Zedazeni do Mamkody | Otwarty |
Swanetia jesienią: od końca września do połowy października
Górna Swanetia przebarwia się jako pierwszy duży region. Wokół Ushguli, na wysokości ok. 2100 m n.p.m., zbocza pod ścianą Szchary złocą się w ostatnim tygodniu września, a kamienne wieże stoją na tle świeżego śniegu na szczytach. Mestia, położona ok. 600 m niżej, jest zwykle najbardziej kolorowa między pierwszym a drugim tygodniem października: brzozy i osiki na wzgórzach nad miasteczkiem rozbłyskują wtedy złotem, a las mieszany w dolinie Mulchry pokrywa się czerwonymi plamami.
Na początku października dni są często pogodne, ale rano i wieczorem zimne: o świcie w Ushguli bywa przymrozek, a powyżej ok. 2700 m n.p.m. śnieg może spaść już od końca września.
Najlepsze jesienne wędrówki
- Lodowiec Czalaadi: ok. 6 km w obie strony przez brzozowo-sosnowy las od kładki położonej ok. 9 km na północ od Mestii; łatwa trasa na 2–3 godz., najbardziej kolorowa na początku października.
- Wodospad Szdugra i lodowiec Uszba z Mazeri: leśne ścieżki pod Uszbą, którymi da się chodzić jeszcze wtedy, gdy wyższe szlaki skuje już lód.
- Jeziora Koruldi i przełęcz Guli: znakomite do końca września, później często zasypane śniegiem; w październiku idź tylko z przewodnikiem i z ustaloną godziną odwrotu.
- Trekking z Mestii do Ushguli: zwykle możliwy mniej więcej do początku października, kiedy gościńce na trasie zaczynają się zamykać; poszczególne etapy opisuje nasz poradnik o tym trekkingu.
Droga z Zugdidi zapewnia dojazd do Mestii o każdej porze roku. Boczna droga z Ushguli w stronę Lentechi przez przełęcz Zagari wciąż jest miejscami wyboista i zwykle pozostaje otwarta, dopóki nie spadnie śnieg, co zdarza się między końcem października a początkiem grudnia; jedź nią samochodem 4x4 z doświadczonym kierowcą. Długości i przewyższenia poszczególnych wędrówek znajdziesz na naszych stronach o szlakach do Jezior Koruldi, pod lodowiec Czalaadi i pod lodowiec Uszba.
Kazbegi jesienią: złote zbocza pod Kazbekiem
Kazbegi to miejsce, w którym najłatwiej zobaczyć górską jesień, jeśli startujesz z Tbilisi: to ok. trzech godzin jazdy Gruzińską Drogą Wojenną. Większą część doliny zajmują otwarte łąki, więc o tutejszej jesieni decyduje nie tyle las, ile faktura krajobrazu: zbocza porośnięte trawą w kolorze brązu, brzozowe zagajniki na północnych stokach, owoce jarzębiny i gęste zarośla rokitnika nad Terekiem, które od owoców robią się jaskrawopomarańczowe. Szczyt kolorów trwa zwykle od ostatniego tygodnia września mniej więcej do połowy października.
Najlepsze jesienne wędrówki
- Cerkiew Cminda Sameba w Gergeti: leśna ścieżka ze Stepancmindy wspina się wśród brzóz i sosen do cerkwi na wysokości 2170 m n.p.m.; w obie strony ok. 3–4 godz.
- Dolina Truso: płaska wędrówka otwartą doliną z wioski Kwemo Okrokana obok źródeł mineralnych i opuszczonych wsi w stronę twierdzy Zakagori, wśród złotych traw i czerwonego trawertynu. Zwykle da się tu chodzić jeszcze w listopadzie.
- Sno i Dżuta: Sno u wylotu doliny jest piękne w październiku; Dżuta, na wysokości ok. 2200 m n.p.m., jest najbardziej kolorowa wcześniej, na samym końcu września. Przed wyjazdem sprawdź, czy samochody dojeżdżają do wsi Dżuta, bo ostatni odcinek drogi został uszkodzony w 2025 r.
- Wodospad Gveleti: krótki spacer w osłoniętym miejscu, dobry na pochmurny dzień.
Dłuższą trasę pod lodowiec Gergeti przez przełęcz Saberce najlepiej przejść do końca września; później śnieg i lód sprawiają, że można tam iść tylko z przewodnikiem. Przełęcz Krzyżowa na Gruzińskiej Drodze Wojennej jest otwarta przez całą jesień, ale po pierwszych intensywnych opadach śniegu bywa zamykana na kilka godzin, więc jeśli przyjeżdżasz pod koniec października, śledź prognozę pogody. Szczegóły znajdziesz w naszym poradniku o Kazbegi oraz na stronach o szlakach w dolinie Truso i pod lodowiec Gergeti.
Tuszetia jesienią: krótkie okno przed zamknięciem przełęczy Abano
Tuszetia ma najbardziej spektakularną jesień w Gruzji – i najkrótszą. Lasy sosnowe wokół Omalo, na wysokości ok. 1880 m n.p.m., przetykane są brzozami i osikami, które żółkną od połowy września, a szczyt kolorów przypada zwykle na ostatnie dziesięć dni miesiąca. Na początku października wysokogórskie pastwiska są już brązowe, a na grzbietach leży pierwszy śnieg.
O terminie decyduje droga. Do Omalo samochody dojeżdżają jedyną drogą gruntową, która na przełęczy Abano wspina się na wysokość ok. 2950 m n.p.m., a śnieg zwykle zamyka ją na zimę w którymś momencie października: w latach 2022–2026 zamknięcie wypadało od 4 do 27 października, a wczesna śnieżyca może je przyspieszyć. Potem droga pozostaje zamknięta do końca maja albo do czerwca. Nie planuj wyjazdu do Tuszetii w październiku bez planu awaryjnego.
Pod koniec września można też zobaczyć jedną z najpiękniejszych scen gruzińskiego roku: tuszeccy pasterze pędzą stada przez przełęcz Abano na zimowe pastwiska na nizinach Kachetii, a ta wędrówka trwa pieszo kilka dni. Możesz ich spotkać na drodze, więc zostaw sobie zapas czasu i przepuść owce.
Najlepsze jesienne wędrówki
- Z Omalo do Szenako i Diklo: półdniowa wędrówka między wsiami przez rzadki las nad wąwozem.
- Dartlo, Kwawlo i Parsma: wsie z wieżami w dolinie Pirikiti, opisane na naszej stronie o szlaku do Dartlo i Parsmy.
Racza jesienią: złoto nad Rioni
Racza, w górnej dolinie Rioni, to region, który wielu Gruzinów wymienia jako pierwszy, gdy zapytasz ich o jesień. Rosną tu lasy mieszane z buka, grabu, kasztana, klonu i świerka, więc zbocza mienią się wszystkimi odcieniami od cytrynowego po ciemnoczerwony. Wyżej położone wsie, takie jak Gebi i Cziora, zmieniają kolory najwcześniej, na początku października; główna dolina wokół Ambrolauri (ok. 550 m n.p.m.) i Oni (ok. 830 m n.p.m.) jest zwykle najpiękniejsza od połowy października do początku listopada.
To także czas winobrania. W Raczy winogrona zbiera się później niż w Kachetii, często pod koniec października, więc we wsiach, w których powstaje półsłodka Chwanczkara, trwają zbiory i tłoczenie akurat wtedy, gdy kolory są w szczycie.
Dokąd jechać
- Jezioro Szaori: zbiornik wodny na grzbiecie Nakerala, na wysokości ok. 1100 m n.p.m., otoczony lasem, który przebarwia się na złoto i czerwono; to przystanek po drodze z Tkibuli.
- Nikorcminda: XI-wieczna katedra z rzeźbionymi fasadami stoi wśród sadów i drzew orzechowych ok. 10 min od jeziora Szaori.
- Z Ambrolauri do Oni: 30-kilometrowa trasa doliną wzdłuż Rioni z postojem przy cerkwi Barakoni.
Z Tbilisi do Raczy jedzie się ok. 4–5 godz. przez Kutaisi albo drogą przez przełęcz Nakerala. Wycieczka „Racza i Imeretia poza utartym szlakiem” i „Trekking Imeretia–Racza i wino Chwanczkara” to propozycje na wczesną jesień; jeśli chcesz trafić na szczyt kolorów w lesie, zapytaj nas o terminy pod koniec października.
Borjomi i Samcche-Dżawachetia jesienią
Wąwóz Borjomi to klasyczny jesienny wypad z Tbilisi, ok. 2,5 godz. jazdy na zachód. Kura przecina tu Mały Kaukaz między zboczami porośniętymi bukiem, grabem, klonem i ciemną jodłą, a mieszanka drzew zimozielonych i liściastych tworzy mozaikę, która dobrze wychodzi na zdjęciach nawet w szare dni. Las wokół miasta, na wysokości ok. 800 m n.p.m., jest zwykle najpiękniejszy od połowy października do początku listopada, a grzbiety Bordżomsko-Charagaulskiego Parku Narodowego powyżej 1500 m n.p.m. i narciarska miejscowość Bakuriani (ok. 1700 m n.p.m.) przebarwiają się od początku do połowy października.
Najlepsze jesienne wędrówki
- Park Centralny w Borjomi: stary park zdrojowy ciągnie się wzdłuż bocznego potoku w głąb lasu i najpiękniej wygląda pod koniec października.
- Pętla doliną Likani w Bordżomsko-Charagaulskim Parku Narodowym: krótki, oznakowany szlak, który od strefy dla odwiedzających wspina się w las bukowo-jodłowy, z widokami na wąwóz w dole. Przed wyjściem zarejestruj się w centrum obsługi turystów.
- Zielony Monastyr (Chitachewi): cerkiew z IX–X wieku, do której prowadzi leśna ścieżka kilka kilometrów w górę bocznej doliny; w październiku jest tu cicho i kolorowo.
- Szlak św. Andrzeja: wielodniową trasę grzbietową parku przez szczyt Samecchwareo (ok. 2640 m n.p.m.) najlepiej przejść do połowy października; szczegóły na naszej stronie o tym szlaku.
Borjomi świetnie łączy się z zamkiem Rabati w Achalciche i skalnym miastem Wardzia, gdzie w październiku zbocza kanionu Kury przebarwiają się na ochrę i złoto. Po obrywie skalnym w 2026 r. niewielka część Wardzi jest zamknięta, ale większość kompleksu można zwiedzać. Wysoko położona droga powrotna przez płaskowyż Dżawachetii, obok jezior Parawani i Tabackuri, na wysokości ponad 2000 m n.p.m., od końca października bywa zasypana śniegiem, więc w chłodniejsze tygodnie wracamy przez Borjomi.
Kachetia i Lagodechi: winnice i lasy bukowe późną jesienią
Kachetia ma dwie jesienie. Pierwsza to winobranie, czyli rtveli, od połowy września do października, gdy winorośle są jeszcze zielone, a w piwnicach wre praca. Druga, którą widzi niewielu turystów, przychodzi po zbiorach: od końca października do połowy listopada winnice Doliny Alazani żółkną, rdzewieją i nabierają barwy czerwonego wina, a w pogodny dzień za nimi widać pierwszy śnieg na Wielkim Kaukazie. Co dzieje się w tych tygodniach w piwnicy, wyjaśnia nasz poradnik o gruzińskim winie i kwewri.
Las w paśmie Gombori
Bezpośrednia droga z Tbilisi do Telavi przecina pasmo Gombori na wysokości ok. 1600 m n.p.m., przez gęsty las bukowo-grabowy, który zwykle osiąga szczyt barw od połowy do końca października. To jedna z najpiękniejszych jesiennych tras samochodowych na wschodzie kraju, z postojem przy monastyrach Szuamta tuż przed Telavi. Droga bywała na długo zamykana z powodu remontów, więc zanim zaplanujesz trasę, sprawdź jej stan; jeśli jest zamknięta, dłuższa droga przez Sagaredżo i Gurdżaani wydłuża podróż o ok. godzinę.
Lagodechi
Park Narodowy Lagodechi, na dalekim wschodnim krańcu Kachetii, ok. 170 km od Tbilisi, chroni jeden z najstarszych lasów w kraju, z szerokim pasem buka wschodniego mniej więcej między 800 a 1800 m n.p.m. oraz klonami i grabem niżej. Niższe partie lasu przebarwiają się zwykle od końca października do połowy listopada, choć po łagodnej jesieni na początku listopada mogą być jeszcze w większości zielone.
- Wodospad Ninoschewi (Gurgeniani): ok. 8,5 km w obie strony wąwozem rzeki do wodospadu o wysokości ok. 40 m, 4–6 godz. Dobra trasa jeszcze w listopadzie; szczegóły na naszej stronie o tym szlaku.
- Jezioro Czarnej Skały: trzydniowy trekking na wysokość ok. 2800 m n.p.m. to trasa letnia, której sezon kończy się zwykle na początku października wraz z pierwszym śniegiem.
Martvili, Okatse i Imeretia: późny spektakl na zachodzie
Zachodnia Gruzja jest ciepła i wilgotna, a jej las kolchidzki z kasztanem, grabem, bukiem, olchą i dębem trzyma liście dłużej niż gdziekolwiek indziej w kraju. Kaniony Megrelii i Imeretii, położone zaledwie kilkaset metrów nad poziomem morza, przebarwiają się zwykle od końca października i zachowują kolory do końca listopada. Minusem jest deszcz: październik i listopad należą tu do najbardziej deszczowych miesięcy, więc na każdy dzień zaplanuj coś pod dachem.
- Kanion Martvili: krótka okrężna ścieżka nad turkusową rzeką Abaszą, pod nawisem drzew, niecałą godzinę jazdy od Kutaisi. Rejsy pontonem odbywają się zwykle od kwietnia do listopada, ale nie w deszcz.
- Kanion Okatse: kładka przytwierdzona do skały wysoko nad wąwozem, z lasem po obu stronach, a w pobliżu wodospad Kinczcha.
- Monastyr Martvili: cerkiew na wzgórzu nad miasteczkiem, z rozległymi widokami na przebarwiające się wzgórza Megrelii.
Więcej przystanków w okolicy podpowiadają nasze zestawienia kanionów i wodospadów Gruzji, a termin wycieczki „Jednodniowa wycieczka do kanionów koło Kutaisi” można dopasować do szczytu kolorów.
Jesienne kolory w Tbilisi: listopad w mieście
Tbilisi zmienia kolory jako ostatnie. Platany na starych alejach, parki na wzgórzach i las na grzbiecie Saguramo złocą się zwykle od początku do połowy listopada, a gdy jesień jest łagodna, barwy utrzymują się do końca miesiąca. Na początku listopada w ciągu dnia wciąż często jest ok. 13–18°C, więc spacery po mieście to czysta przyjemność.
- Narodowy Ogród Botaniczny: wąwóz za twierdzą Narikala z wodospadem, kładkami i starymi drzewami, które od końca października przez trzy, cztery tygodnie stopniowo zmieniają barwy.
- Mtacminda i zbocza nad Jeziorem Żółwim: zalesione wzgórza nad miastem z rozległymi widokami na dachy. Zanim zaczniesz liczyć na kolejkę linową nad Jezioro Żółwie, sprawdź, czy kursuje.
- Z Zedazeni do Mamkody w Tbiliskim Parku Narodowym: ok. 15 km i 6 godz. leśnym grzbietem na północ od miasta, najlepiej od połowy października do połowy listopada; szczegóły na naszej stronie o tym szlaku.
Jak zmieścić te spacery w pobycie w stolicy, podpowiadają nasz poradnik o Gruzji w listopadzie i plan zwiedzania Tbilisi.
Górskie drogi zamykane jesienią i trasa śladem kolorów
Jesienią wysokogórskie drogi zaczynają się zamykać, jedna po drugiej. Poniższe daty są typowe, a nie sztywne: każda zależy od pierwszego trwałego śniegu, a władze zamykają drogę w dniu, w którym przestaje być bezpieczna.
| Droga | Wysokość | Zwykle zamykana | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Przez przełęcz Abano do Tuszetii | Ok. 2950 m n.p.m. | W październiku; data waha się nawet o trzy tygodnie | Nieutwardzona; po zamknięciu nieprzejezdna mniej więcej do czerwca |
| Przez przełęcz Datwisdżwari do Szatili (Chewsuretia) | Ok. 2676 m n.p.m. | Od połowy listopada do grudnia; od października krótkie zamknięcia z powodu śniegu | Przed każdym późnym wyjazdem sprawdź stan drogi |
| Przełęcz Zagari, z Ushguli do Lentechi | Ok. 2600 m n.p.m. | Od końca października do początku grudnia | W 2025 r. częściowo wybetonowana, gdzie indziej wyboista; droga do Mestii przez Zugdidi pozostaje otwarta |
| Droga przez płaskowyż Dżawachetii do Wardzi | Ponad 2000 m n.p.m. | Śnieg możliwy od końca października | Alternatywa: trasa przez Borjomi |
| Przełęcz Krzyżowa, Gruzińska Droga Wojenna do Kazbegi | Ok. 2380 m n.p.m. | Utrzymywana w stanie przejezdności; krótkie zamknięcia po opadach śniegu | W zimnych miesiącach potrzebne opony zimowe |
| Przełęcz Gombori, z Tbilisi do Telavi | Ok. 1600 m n.p.m. | Jesienią śnieg nie stanowi problemu | Ostatnio długie zamknięcia z powodu remontów; sprawdź stan drogi |
Spakuj się na przymrozki: powyżej 1500 m n.p.m. w październiku większość poranków ma temperaturę poniżej zera, a w Tbilisi w dzień wciąż jest ok. 20°C. Wiele gościńców w Tuszetii, w Dżucie i we wsiach na swańskich szlakach trekkingowych zamyka się w październiku, więc potwierdź nocleg kilka dni wcześniej. Większość wysokogórskich tras z naszego poradnika o pieszych wędrówkach w Gruzji kończy sezon w pierwszych dniach października. Szerszy kalendarz, z festiwalami i sezonem narciarskim, znajdziesz w naszym artykule o tym, kiedy jechać do Gruzji.
10-dniowa trasa śladem jesieni, z gór w doliny
- Dni 1–3: Swanetia
Przylot lub przejazd do Mestii ok. 5 października; wędrówki pod lodowiec Czalaadi, w okolicach Mazeri i Ushguli, gdy wysoko położony las jest w pełni barw. - Dni 4–5: Racza
Przejazd przez Kutaisi do Ambrolauri; jezioro Szaori, Nikorcminda i piwnica, w której powstaje Chwanczkara, gdy dolina zaczyna zmieniać kolory. - Dni 6–7: Borjomi i Wardzia
Leśne wędrówki w Borjomi, potem zamek Rabati i Wardzia, powrót do Tbilisi. - Dni 8–9: Kazbegi
Jeśli wczesne zimno jeszcze nie przyszło, niższe zbocza i dolina Truso wciąż mają kolory; w przeciwnym razie zamień ten etap na Kachetię i las w paśmie Gombori. - Dzień 10: Tbilisi
Ogród Botaniczny i Stare Miasto, gdy stolica dopiero zaczyna się złocić.
Jesień w Gruzji: najczęstsze pytania
Kiedy jesienne kolory w Gruzji są najpiękniejsze?
To zależy od wysokości. Wysokie doliny górskie, takie jak Ushguli, Dżuta i Tuszetia, są najbardziej kolorowe pod koniec września, Mestia i Stepancminda w pierwszej połowie października, Borjomi i Racza od połowy października do początku listopada, a Kachetia, Lagodechi, Martvili i Tbilisi od końca października do końca listopada.
Czy październik to dobry czas na wyjazd do Gruzji?
Tak. W październiku trwa winobranie, na wschodzie pogoda jest stabilna, na drogach jest spokojniej, a w większości regionów widać jesienne kolory. Główne ograniczenia dotyczą wysokich gór: Tuszetia zwykle w którymś momencie miesiąca staje się niedostępna, a długie trekkingi przez wysokie przełęcze w większości kończą już sezon.
Czy droga do Tuszetii jest otwarta w październiku?
W najlepszym razie przez część miesiąca. Droga przez przełęcz Abano zwykle zamyka się, gdy w październiku spadnie trwały śnieg; w ostatnich latach zamykano ją najwcześniej 4, a najpóźniej 27 października. Wyjazd do Tuszetii zaplanuj na wrzesień, a przed wyjazdem sprawdź warunki u miejscowego kierowcy.
Gdzie najlepiej oglądać jesienne kolory w Gruzji?
Kolorowe lasy najpewniej zobaczysz w Raczy i w wąwozie Borjomi. Kolory na tle wysokich gór – w Swanetii i Kazbegi na początku października. Na łatwy wypad z Tbilisi połącz pod koniec października las w paśmie Gombori z winnicami Kachetii.
Czy w październiku można jeszcze chodzić po górach w Gruzji?
Tak, poniżej ok. 2500 m n.p.m. Wędrówki po lasach i dolinach w Bordżomsko-Charagaulskim Parku Narodowym, w Lagodechi, w dolinie Truso, w Mazeri i w Tbiliskim Parku Narodowym są dobre przez cały miesiąc. Wysokogórskie trasy – pod lodowiec Gergeti, do Jezior Koruldi, przez przełęcz Czauchi i do Jeziora Czarnej Skały – zwykle kończą sezon pod koniec września lub na początku października.
Czy warto jechać do Kazbegi jesienią?
Zdecydowanie tak. Od końca września do połowy października zbocza wokół Stepancmindy złocą się, a nad rzeką świeci rokitnik, często na tle świeżego śniegu na Kazbeku. Szlaki w dolinie Truso i do cerkwi Cminda Sameba w Gergeti są wciąż dostępne, a Gruzińska Droga Wojenna jest utrzymywana w stanie przejezdności.
Kiedy liście w Tbilisi zmieniają kolor?
Zwykle od końca października; szczyt przypada na pierwszą połowę listopada, a część kolorów utrzymuje się do końca miesiąca. Najlepiej oglądać je w Ogrodzie Botanicznym i na leśnym szlaku z Zedazeni do Mamkody.
Czy listopad to za późno na jesienne kolory w Gruzji?
Nie na nizinach. Winnice Kachetii, Lagodechi, kaniony Martvili i Okatse oraz Tbilisi często wyglądają najpiękniej w pierwszej połowie listopada. W górach drzewa są wtedy już nagie i trwa martwy sezon.





















































