Czakapuli: przepis
ჩაქაფული
Domowy przepis na czakapuli: jagnięcina z kością przekładana naręczami estragonu, dymki i kolendry, duszona w wytrawnym białym winie i zakwaszona całymi zielonymi śliwkami. To gruzińska potrawka na Wielkanoc i na wiosnę, a w wariantach podpowiadamy, czym zastąpić śliwki poza sezonem.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 25 października 2026 · Gotowane wiosną w całej Gruzji; najbardziej zadomowione w Kachetii i na wschodzie kraju
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/czakapuli-przepis/
Ten przepis na czakapuli to gruzińska wiosenna potrawka z jagnięciny, estragonu i białego wina, zakwaszona małymi, twardymi zielonymi śliwkami. Jagnięcinę z kością układa się w ciężkim garnku warstwami, a każdą przykrywa posiekanym estragonem, dymką i kolendrą. Całość zalewa się wytrawnym białym winem i powoli dusi, aż mięso zmięknie, a zioła opadną i zmienią się w kwaśny, bladozielony wywar. Nazwę zapisuje się też jako chakhapuli albo chaqapuli, a w niektórych anglojęzycznych menu danie figuruje jako Georgian lamb and tarragon stew.
To danie sezonowe. Gruzini gotują je od Wielkanocy do początku lata, gdy estragon jest młody, a ałycza (tkemali albo alucza) wisi jeszcze na gałęziach zielona i cierpka. W wielu rodzinach właśnie ten garnek oznacza koniec Wielkiego Postu, kiedy na stół wraca mięso. Zamiast jagnięciny najczęściej używa się cielęciny, a w Kachetii, regionie winiarskim na wschodzie kraju, gdzie danie jest najbardziej zadomowione, kucharze uważają białe wino z kwewri za niezbędne.
Dobrze ugotujesz je w każdym miesiącu. Przepis poniżej opisuje wiosenną wersję ze świeżymi śliwkami, a w wariantach znajdziesz zamienniki na czas, gdy śliwek brak, od mrożonych po butelkę zielonego sosu tkemali, i to, jak każdy z nich zmienia smak. Nie obejdziesz się tylko bez jednego: świeżego estragonu, i to w dużej ilości.
Harmonogram: co i kiedy robić
2 godz. 36 min od początku do podania na stół · 1 godz. 1 min aktywnej pracy · 10 min oczekiwania
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Przepis
Czakapuli
Składniki
Jagnięcina
Zioła
Wino i kwaśne śliwki
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Co będzie potrzebne
- Ciężki garnek ze szczelną pokrywką o pojemności 4–5 litrów; najlepiej żeliwny, jeśli taki masz
- Ostry nóż i duża deska (albo poproś rzeźnika o przecięcie kości)
- Bardzo duża miska na posiekane zioła
- Wirówka do sałaty albo czyste ściereczki do osuszenia ziół
- Łyżka cedzakowa
- Chochla i głębokie miski do podania
Przygotowanie
- Pokrój jagnięcinę10 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Pokrój jagnięcinę na kawałki ok. 5 cm, razem z kośćmi; z żeberkami i szyją poradzi sobie tasak, możesz też poprosić o to rzeźnika. Odkrój grube płaty tłuszczu, ok. 40 g drobno posiekaj do garnka, a resztę wyrzuć.
- Przygotuj zioła25 min aktywnej pracy· początek: +10 min
Oberwij listki estragonu z łodyg, a zdrewniałe łodygi wyrzuć; miękkie czubki mogą zostać. Wszystkie zioła wypłucz w dużej ilości zimnej wody i osusz w wirówce albo ściereczką. Estragon, dymkę, kolendrę i pietruszkę posiekaj grubo, na kawałki 1–2 cm, a nie na miazgę, i wymieszaj w dużej misce z czosnkiem i chili. Dużą garść odłóż na koniec, a śliwki opłucz, ale zostaw w całości.
- Wytop tłuszcz8 min aktywnej pracy· początek: +35 min
Posiekany tłuszcz włóż do ciężkiego garnka i na średnio-małym ogniu powoli wytapiaj przez 6–8 minut, od czasu do czasu mieszając, aż dno pokryje się przezroczystym tłuszczem. Chrupiące skwarki wyjmij łyżką cedzakową. Jeśli nie masz tłuszczu, rozgrzej zamiast niego 2 łyżki oleju słonecznikowego.
- Ułóż warstwy i wlej wino10 min aktywnej pracy· początek: +43 min
Zdejmij garnek z ognia i rozłóż na tłuszczu krążki cebuli. Ułóż warstwę jagnięciny, posyp ją częścią soli i przykryj grubą warstwą ziół, a potem powtarzaj, aż wykorzystasz całe mięso; na wierzchu mają być zioła. Wlej wino, a potem dolej tyle wody, żeby płyn sięgał górnej warstwy mięsa; w trakcie gotowania zioła puszczą jeszcze więcej soku.
- Duś bez mieszania50 min oczekiwania· początek: +53 min
Przykryj garnek i na średnim ogniu powoli doprowadź do delikatnego wrzenia, a potem zmniejsz ogień do małego. Zostaw na ok. 45 minut, nie mieszając i nie zbierając szumowin: zioła w tym czasie zwiędną, opadną w płyn i nabiorą matowego, oliwkowego koloru.
- Dodaj śliwki5 min aktywnej pracy· początek: +1 godz. 43 min
Zamieszaj po raz pierwszy, przewracając mięso z dna do góry. Jeśli płyn opadł wyraźnie poniżej poziomu mięsa, dolej trochę gorącej wody. Wrzuć całe śliwki, a mrożone prosto z zamrażarki.
- Gotuj, aż śliwki popękają35 min oczekiwania· początek: +1 godz. 48 min
Znów przykryj i duś na małym ogniu 30–40 minut, aż jagnięcina zacznie łatwo odchodzić od kości, a śliwki zrobią się khaki i popękają. Jeśli wywar robi się zbyt kwaśny, wyjmij kilka śliwek; jeśli smak jest bez wyrazu, rozgnieć jedną lub dwie o ściankę garnka.
- Dodaj świeże zioła3 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 23 min
Zdejmij garnek z ognia. Wmieszaj odłożone zioła i listki mięty, jeśli ich używasz, a potem spróbuj i w razie potrzeby dosól.
- Odstaw i podawaj10 min oczekiwania· początek: +2 godz. 26 min
Zostaw pod pokrywką na 10 minut, żeby ostatnie zioła zmiękły w cieple. Nalewaj chochlą do głębokich misek, z dużą ilością wywaru, i uprzedź wszystkich, że śliwki mają pestki.
Około 680 kcal na porcję (1 z 4). To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Czakapuli je się na gorąco, z głębokich misek, razem z wywarem. Kości bierz w palce, chleb maczaj w kwaśnym wywarze, a miękkie śliwki rozgniataj o ściankę miski, żeby wydostać pestki, które odkłada się na brzeg talerza.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Kup więcej estragonu, niż wydaje się rozsądne. Opakowania z supermarketu są maleńkie, więc szukaj dużych pęczków w sklepach tureckich, bliskowschodnich, rosyjskich i innych wschodnioeuropejskich albo wyhoduj własny: estragon to bylina, która odrasta każdej wiosny.
- Używaj samych listków. Łodygi estragonu pozostają zdrewniałe bez względu na to, jak długo się gotują, a przeżuwanie ich psuje miękką konsystencję potrawki.
- Wybierz tłuste mięso z kością. Łopatka, szyja i żeberka pozostają soczyste przez całe długie duszenie i nadają wywarowi treściwości, a chudy udziec wychodzi suchy i łykowaty. Gruzińscy kucharze to samo mówią o cielęcinie: potrzebuje trochę tłuszczu.
- Przez pierwsze 45 minut nie ruszaj garnka. Zioła na wierzchu gotują mięso na parze i puszczają własny sok, a pierwszy raz mieszasz dopiero wtedy, gdy zwiędną.
- Zielone śliwki z różnych drzew bardzo różnią się kwasowością. Gdy zmiękną, spróbuj wywaru i wyjmij kilka, jeśli robi się zbyt kwaśny: gdy potrawka stoi, wciąż wyciąga z nich kwas.
- Do garnka wlej wytrawne białe wino, które smakuje ci też w kieliszku. Rkaciteli albo bursztynowe wino z kwewri nada wywarowi struktury, a każde słodkie wino sprawi, że potrawka będzie mdła.
Warianty i zamienniki
- Mrożone zielone śliwki: w sklepach gruzińskich, rosyjskich i innych wschodnioeuropejskich przez cały rok kupisz torebki mrożonej niedojrzałej ałyczy (czasem z napisem ałycza albo tkemali). Użyj tej samej ilości wagowo, prosto z zamrażarki. Mrożenie zmiękcza owoce, więc rozpadają się łatwiej niż świeże.
- Zielone śliwki ze słoika: gdy Wielkanoc wypada przed pierwszymi świeżymi śliwkami, wielu gruzińskich kucharzy sięga po słoiki całych zielonych śliwek w wodzie lub we własnym soku. Odcedź je, opłucz, jeśli są solone, i dodaj dopiero na ostatnie 15 minut, bo są już miękkie.
- Zielony sos tkemali: jeśli nie masz żadnych śliwek, pomiń je i na ostatnie 10 minut wmieszaj do garnka 4 łyżki zielonego tkemali z butelki, a potem spróbuj i dodawaj po łyżce, w sumie do ok. 120 ml. Kwaśność jest podobna, ale sos wnosi własny czosnek, chili, koperek i dziką miętę (ombalo) i mąci wywar, więc potrawka smakuje bardziej sosem, a mniej świeżymi owocami. Wybierz tkemali bez cukru.
- Szczaw albo cytryna: duży pęczek szczawiu (ok. 100 g) przełożony razem z ziołami daje cytrynową kwaskowość i i tak często trafia do gruzińskich wersji, choć przyciemnia kolor potrawki. Najszybszym rozwiązaniem jest sok z 1–2 cytryn wmieszany na koniec: smak jest czysty i wyrazisty, ale bez owocowej głębi śliwek.
- Inne niedojrzałe śliwki: ałyczę zastąpią dowolne małe śliwki zerwane jeszcze zielone i twarde jak kamień, na długo przed dojrzeniem. Najpierw nadgryź jedną: kwaśność powinna wykrzywić ci twarz.
- Cielęcina lub wołowina: cielęcina to klasyczna alternatywa. Wybierz tłusty kawałek z kością, np. mostek albo łopatkę, i gotuj dokładnie tak jak jagnięcinę. Pręga i karkówka wołowa są twardsze i przed dodaniem śliwek potrzebują 30–60 minut więcej, a jeśli płynu ubędzie, dolej trochę gorącej wody.
- Grzybowe czakapuli na Wielki Post: zamiast mięsa użyj 1 kg grzybów pokrojonych na ćwiartki, a zamiast tłuszczu oleju słonecznikowego, do ziół dodaj pęczek szczawiu i duś w sumie ok. 25 minut, ze śliwkami przez ostatnie 15. Takie czakapuli jest wegańskie i nadaje się na dni postne.
- Z obsmażonym mięsem: niektórzy kucharze przed ułożeniem warstw obsmażają jagnięcinę partiami, żeby wywar był głębszy i bardziej mięsny. To nie jest tradycyjny sposób, a potrawka traci część czystego, zielonego smaku.
- W piekarniku: gdy garnek z ułożonymi warstwami zacznie wrzeć, przykryj go i duś w piekarniku w 160 °C / 320 °F (140 °C / 285 °F z termoobiegiem) ok. 1,5 godz.; śliwki dodaj na ostatnie 40 minut, a odłożone zioła tuż przed podaniem.
- Więcej zieleniny: w zależności od tego, co jest na targu, gruzińscy kucharze dokładają do warstw ziół także rukiew wodną, koperek, szczypior czosnkowy albo więcej mięty.
Z czym podawać
- Świeży szoti albo tonis puri do maczania w wywarze; w Kachetii dedis puri z pieca tone
- Kieliszek kachetyńskiego białego albo bursztynowego wina z kwewri, najlepiej tego, które trafiło do garnka
- Na wielkanocnym stole: jajka farbowane na czerwono i paska, słodki chleb wielkanocny
- Pchali i inne zimne przystawki z warzyw
- Młody ser, np. imeretyński (imeruli), rzodkiewki i surowa dymka
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Przykryte i schłodzone czakapuli wytrzyma do 3 dni. Przez noc zioła ciemnieją, a śliwki dalej zakwaszają wywar, i wielu kucharzy woli je drugiego dnia. Podgrzewaj je powoli pod pokrywką na małym ogniu, aż zacznie bulgotać, a potem wmieszaj odrobinę świeżego estragonu albo kolendry. Można je też mrozić do 3 miesięcy, choć zioła tracą kolor; przed podgrzaniem rozmroź je w lodówce.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge









