Sałatka gruzińska: przepis
კიტრი-პომიდვრის სალათი
Szybki przepis na sałatkę gruzińską: dojrzałe pomidory, ogórki, czerwona cebula i świeże zioła wymieszane z czosnkowym sosem orzechowym zaostrzonym octem. Wegańska, gotowa w ok. 20 minut, a prostszą wersję z olejem kachetyńskim opisujemy krok po kroku w wariantach.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 26 października 2026 · Przyrządzana wszędzie; olej do prostszej wersji tłoczy się w Kachetii
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/salatka-gruzinska-przepis/
Według tego przepisu na sałatkę gruzińską przygotujesz miskę pomidorów i ogórków, która pojawia się prawie przy każdym gruzińskim posiłku, tutaj w bogatszej wersji z orzechami: orzechy utłuczone z czosnkiem, mieloną kolendrą i kozieradką błękitną rozrzedza się octem winnym i wodą na gęsty, kwaskowy krem. Całość wykańczają czerwona cebula, zielona papryczka chili oraz garście kolendry i fioletowej bazylii. Po gruzińsku to kitri-pomidwris salati, czyli sałatka z ogórków i pomidorów, a wersja z orzechami nazywa się nigwziani; w angielskich kartach dań zobaczysz nazwy Georgian tomato and cucumber salad, Georgian salad with walnuts albo Georgian walnut salad.
W kartach restauracji w całej Gruzji sałatka zwykle figuruje dwa razy. Jedna wersja jest z orzechami włoskimi (nigwzit), druga z olejem kachetyńskim (kachuri zetit), czyli gęstym, nierafinowanym olejem słonecznikowym tłoczonym w Kachetii, na wschodzie kraju, który pachnie prażonym słonecznikiem. Wersja z olejem jest prostsza, lżejsza i bez orzechów, a na codziennym stole pojawia się równie często, dlatego w wariantach podajemy ją w całości.
Obie są w gruncie rzeczy letnim jedzeniem. Sałatka może być tylko tak dobra jak pomidory, a gruzińskie są najsłodsze od połowy lata do wczesnej jesieni, kiedy piętrzą się na targowych straganach. Niczego się tu nie gotuje, nie ma tu mięsa, nabiału ani jajek, a całość zajmuje ok. 20 minut; w wariantach wyjaśniamy, co zrobić z bladymi zimowymi pomidorami.
Harmonogram: co i kiedy robić
22 min od początku do podania na stół · 22 min aktywnej pracy
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Przepis
Sałatka gruzińska
Składniki
Sos orzechowy
Sałatka
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Zawiera: orzechy włoskie (orzechy drzewne).
Co będzie potrzebne
- Moździerz z tłuczkiem albo mały malakser lub blender
- Mała miska i łyżka do sosu
- Ostry nóż i deska do krojenia
- Duża, szeroka miska lub półmisek do podania
Przygotowanie
- Utłucz orzechy z czosnkiem6 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Najpierw spróbuj jednego orzecha: jeśli jest gorzki albo pachnie stęchlizną, sos też taki będzie. W moździerzu utrzyj obrany czosnek z gruboziarnistą solą na gładko, potem dodawaj orzechy po garści i ucieraj dalej, aż zamienią się w drobne, wilgotne okruchy, które zaczną wyglądać na tłuste. W malakserze lub blenderze miksuj pulsacyjnie krótkimi seriami i zgarniaj masę ze ścianek, a przerwij, zanim zmieni się w gładkie masło orzechowe.
- Dopraw i rozrzedź sos4 min aktywnej pracy· początek: +6 min
Przełóż pastę do małej miski i wmieszaj mieloną kolendrę, kozieradkę błękitną, aksamitkę, jeśli jej używasz, i chili. Dodaj ocet, a potem wodę, po łyżce, za każdym razem dobrze ucierając, aż sos będzie wyglądał jak gęsta kwaśna śmietana i powoli spływał z łyżki. Spróbuj: ma być wyrazisty, kwaśny i czosnkowy, bo musi doprawić zwykłe warzywa. Odstaw go, a w tym czasie pokrój sałatkę.
- Złagodź smak cebuli3 min aktywnej pracy· początek: +10 min
Przekrój cebulę na pół i pokrój w cienkie półplasterki. Ugniataj plasterki ze szczyptą soli przez ok. 30 sekund, opłucz pod zimną wodą z kranu i odciśnij w garści. Dzięki temu surowa cebula traci ostrość; tak robi się w wielu gruzińskich kuchniach.
- Pokrój warzywa i zioła6 min aktywnej pracy· początek: +13 min
Pokrój pomidory w duże cząstki lub kawałki, a sok, który zbierze się na desce, zachowaj. Małe ogórki przekrój wzdłuż na pół i pokrój w plasterki grubości ok. 1 cm, a duży pokrój w kawałki; obieraj je tylko wtedy, gdy skórka jest gruba, woskowana albo gorzka. Chili pokrój w krążki, z pestkami, jeśli lubisz ostro. Oberwij listki kolendry i bazylii, posiekaj je lub porwij z grubsza i odłóż małą garść do posypania.
- Połącz z sosem i podawaj3 min aktywnej pracy· początek: +19 min
Tuż przed jedzeniem przełóż pomidory razem z sokiem, ogórki, cebulę i większość ziół do szerokiej miski i posyp odrobiną soli. Sos zdąży w tym czasie zgęstnieć, więc jeśli jest sztywny, wmieszaj jeszcze łyżkę wody, a potem rozłóż go łyżką na warzywach i delikatnie wymieszaj wszystko dużą łyżką albo rękami. Posyp resztą ziół i chili i od razu podawaj.
Około 190 kcal na porcję (1 z 4), wersja z orzechami. To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Gruzini stawiają miskę na środku stołu, żeby każdy mógł się poczęstować, i nakładają sobie trochę na talerz między kęsami gorących dań. Sok, który zbiera się na dnie, zmieszany z orzechami lub olejem, to najlepsza część, więc oderwij kawałek chleba i wytrzyj nim miskę.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Nie oszczędzaj na pomidorach i nie trzymaj ich w lodówce. Zimno tłumi ich smak, a w tej sałatce to od nich zależy najwięcej.
- Składniki łącz i sól w ostatniej chwili. Sól i ocet wyciągają wodę z pomidorów i ogórków, więc po pół godzinie sałatka pływa w soku, a ogórki robią się miękkie.
- Orzechy ucieraj, a nie siekaj. Miażdżenie uwalnia z nich olej i nadaje sosowi kremową konsystencję, a orzechy posiekane nożem po prostu leżą na warzywach.
- Przechowuj orzechy w zamrażarce. W ciepłej szafce szybko jełczeją, a wystarczy jedna garść zjełczałych, żeby sos był gorzki.
- Sos doprawiaj odważniej, niż wydaje się potrzebne, gdy próbujesz go samego. Po połączeniu ze słodkimi pomidorami i wodnistymi ogórkami mocno łagodnieje.
- To fioletowa bazylia sprawia, że sałatka smakuje po gruzińsku. Latem często mają ją sklepy z produktami tureckimi lub kaukaskimi, a w doniczce na słonecznym parapecie szybko rośnie.
Warianty i zamienniki
- Wersja z olejem kachetyńskim, bez orzechów (ok. 15 minut): całkowicie pomiń sos orzechowy. Złagodź smak cebuli i pokrój warzywa, chili i zioła jak w krokach 3 i 4. Przełóż wszystko do szerokiej miski, posyp 1/2 łyżeczki soli i polej 3 łyżkami oleju kachetyńskiego lub innego nierafinowanego oleju słonecznikowego, a jeśli wolisz kwaśniej, dodaj 1 łyżkę octu winnego. Wymieszaj rękami i od razu podawaj. Ta wersja jest lżejsza, wegańska i bez orzechów, a sok pomidorowy z olejem, który zostaje na dnie miski, wyjada się chlebem.
- Olej kachetyński poza Gruzją: nierafinowany olej słonecznikowy kupisz w polskich sklepach (na etykiecie „nierafinowany”), a także w sklepach z żywnością wschodnioeuropejską, rosyjską i ukraińską, gdzie oznacza się go napisem нерафинированное (po rosyjsku) lub нерафінована (po ukraińsku). Jeśli możesz, wybierz olej tłoczony z prażonych nasion, ciemnozłoty i pachnący prażonym słonecznikiem. Zwykły rafinowany olej słonecznikowy nie ma prawie żadnego smaku i nie da tego samego efektu. W ostateczności wymieszaj neutralny olej z kilkoma kroplami oleju z prażonego sezamu albo użyj dobrego oleju z orzechów włoskich.
- Orzechy i olej razem: wielu gruzińskich domowych kucharzy skrapia też sałatkę z sosem orzechowym łyżką oleju kachetyńskiego, zanim ją wymiesza. Sos staje się wtedy bardziej jedwabisty i nabiera zapachu prażonego słonecznika.
- Nie masz kozieradki błękitnej? Poszukaj uccho suneli w sklepie z gruzińskimi produktami albo zamów przez internet. Zwykła mielona kozieradka sprawdzi się w połowie ilości (1/4 łyżeczki), ale smakuje ostrzej; możesz też zastąpić wszystkie suszone przyprawy 1 łyżeczką chmeli suneli, gruzińskiej mieszanki, która zawiera już kozieradkę błękitną i kolendrę.
- Po guryjsku i po adżarsku: w zachodniej Gruzji orzechy włoskie często zastępuje się laskowymi. Utłucz 80 g orzechów laskowych z zieloną papryczką chili, małą garścią świeżej kolendry i solą. Grubą pastę wmieszaj w sałatkę bez rozrzedzania albo najpierw rozrzedź ją odrobiną octu i wody jak w kroku 2.
- Z serem: prostą sałatkę robi się też z kostkami młodego sera imeretyńskiego albo sulguni. Poza Gruzją dobrze zastąpi je feta z odrobiną mozzarelli. Sałatka nie jest wtedy ani wegańska, ani postna.
- Więcej zieleniny: natka pietruszki, koperek, dymka lub estragon trafiają do różnych gruzińskich wersji, a jesienią kilka ziarenek granatu rozsypanych na sałatce z orzechami dodaje koloru i kwaskowej chrupkości.
- Poza sezonem: zimą wybieraj pomidorki koktajlowe, pomidory śliwkowe albo pomidory na gałązce, bo mają więcej smaku niż duże pomidory sałatkowe. Przekrój je na pół i wymieszaj ze szczyptą soli 10 minut przed dodaniem sosu, żeby puściły sok. Wiele gruzińskich rodzin do powrotu letnich pomidorów zamiast sałatki po prostu stawia na stole kiszonki (mżawe).
Z czym podawać
- Chinkali albo chaczapuri z serem
- Szaszłyki mcwadi prosto z rusztu
- Lobio w glinianym garnku, do tego kukurydziane mczadi
- Szkmeruli, czachochbili albo inne dania z kurczaka
- Smażone ziemniaki i młody ser, czyli zwykła domowa kolacja
- Świeży szoti albo tonis puri do wycierania miski
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Sos orzechowy wytrzyma do 2 dni w zakręconym słoiku w lodówce. Podczas stania gęstnieje, więc przed użyciem wmieszaj łyżkę wody. Pokrojone warzywa, bez sosu i przykryte, mogą poczekać w lodówce kilka godzin; pomidory wyjmij pół godziny przed podaniem, żeby wróciły do temperatury pokojowej. Sałatki z sosem nie da się przechować: najlepsza jest w ciągu godziny, potem robi się wodnista, choć resztki tego samego dnia wciąż dobrze smakują na chlebie albo na gotowanych ziemniakach.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge








