Konno przez Tuszetię
Cztery dni w siodle na tuszeckich koniach przez wysokogórskie doliny północno-wschodniej Gruzji: z Omalo do Dartlo, w górę Pirikiti Alazani do Parsmy i Girewi, z noclegami w rodzinnych gościńcach i przejazdem samochodem 4x4 przez przełęcz Abano.
Przełęcz AbanoZdjęcie: Moahim, CC BY-SA 4.0W Tuszetii koń wciąż jest zwierzęciem roboczym. Pasterze jeżdżą konno na letnie pastwiska, rodziny przewożą zapasy między wsiami, a wiele ścieżek łączących osady z wieżami wydeptały raczej kopyta niż buty. Na tej wyprawie przez cztery dni poruszasz się właśnie tymi ścieżkami. Razem z tobą jadą miejscowy opiekun koni i przewodnik mówiący w twoim języku: z Omalo w dół do Szenako i Diklo, potem doliną Pirikiti Alazani do Dartlo, Czeszo i Parsmy, a na koniec w górę do Girewi, jednej z ostatnich zamieszkanych osad przed granicą z Rosją. Noce spędzasz w rodzinnych gościńcach, gdzie na kolację najpewniej pojawią się chinkali, placki kotori i ser guda.
Już sam dojazd jest przygodą. Do Tuszetii prowadzi tylko jedna droga: szutrowa, bez barierek, wznosząca się na przełęczy Abano do blisko 2950 m n.p.m. Przez większą część roku zamyka ją śnieg. Zwykle otwiera się w czerwcu i pozostaje przejezdna do pierwszych intensywnych opadów śniegu w październiku, a ulewa albo obryw skalny mogą ją zablokować niemal bez ostrzeżenia. Jeździmy nią wyłącznie z doświadczonymi miejscowymi kierowcami samochodów 4x4, a tę wycieczkę proponujemy od lipca do września, kiedy droga jest najpewniejsza. Nie potrzebujesz doświadczenia w jeździe konnej – wystarczy, że dobrze czujesz się przy koniach, choć jeźdźcy, którzy spędzili już trochę czasu w siodle, będą mieli z tego więcej przyjemności. Dzień w siodle trwa od czterech do sześciu godzin, a na najbardziej stromych odcinkach robisz przerwy i idziesz pieszo.
Najważniejsze atrakcje
- Cztery dni na pewnie stąpających koniach tuszeckich z miejscowym opiekunem koni
- Droga przez przełęcz Abano, jedna z najwyżej położonych dróg Kaukazu
- Ruiny wież i widok znad urwiska w Diklo, blisko granicy z Dagestanem
- Nocleg wśród krytych łupkiem domów Dartlo
- Zespół wież w Parsmie i górna część doliny aż do Girewi
- Kolacje w gościńcach: kotori, chinkali i owczy ser
Szczegóły wycieczki
Dojazd do Tuszetii to długa jazda samochodem 4x4 po wyboistej drodze, dni w siodle są długie, a w gościńcach są schody i wspólne łazienki. Osobom o ograniczonej sprawności ruchowej odradzamy tę wycieczkę; „Jednodniowa wycieczka winiarska do Kachetii” pokazuje ten sam wschodni region z asfaltowych dróg.
Miejsca na trasie wycieczki
8 miejsc · dotknij miejsca, aby przeczytać jego opis
- 1Przez przełęcz Abano do Omalo
- 2Pierwsza jazda: Keselo, Szenako i Diklo
- 3Grzbietem do Dartlo
- 4W głąb doliny Pirikiti: Czeszo, Parsma, Girewi
- 5
- 6Przez przełęcz z powrotem do Tbilisi
Dzień po dniu
01Przez przełęcz Abano do OmaloNocleg: Omalo
Odbieramy cię w Tbilisi o 7:00 i jedziemy na wschód przez Kachetię do Kwemo Alwani, gdzie przesiadasz się do samochodu 4x4 z miejscowym kierowcą, który zna każdy zakręt drogi do Tuszetii. Z równiny Alazani droga wspina się przez las bukowy, obok wodospadów, potem biegnie skrajem urwisk nad głębokim wąwozem, aż osiąga najwyższy punkt na przełęczy Abano, blisko 2950 m n.p.m. Po drodze będą dwa albo trzy postoje na zdjęcia i co najmniej jeden przy kapliczce, gdzie kierowcy zwyczajowo się zatrzymują. Po północnej stronie droga zjeżdża przez otwarte pastwiska do Omalo, głównej wsi, położonej na wysokości ok. 1900 m n.p.m. Do gościńca docierasz późnym popołudniem, w sam raz, by poznać opiekuna koni, sprawdzić siodła i strzemiona oraz zjeść pierwszą tuszecką kolację.
02Pierwsza jazda: Keselo, Szenako i DikloNocleg: Omalo
Po śniadaniu zaczynasz od krótkiej lekcji: jak wsiadać na konia, jak siedzieć w siodle na stromym zejściu i ile pracy wodzami potrzebuje koń tuszecki (bardzo niewiele, bo zna ścieżki). Wjeżdżasz do Keselo, zespołu odrestaurowanych wież obronnych nad Górnym Omalo, skąd widać obie doliny. Potem leśna ścieżka sprowadza cię nad rzekę i wyprowadza po drugiej stronie do Szenako, cichej wsi z drewnianymi balkonami i XIX-wieczną cerkwią. Na obiad piknik na trawie. Po południu jedziesz dalej do Diklo, położonego na bocznym grzbiecie tuż przy granicy z Dagestanem, a ostatni odcinek do ruin twierdzy na skalnym występie pokonujesz pieszo. Do Omalo wracasz samochodem, a opiekun koni odprowadza konie do domu.
03Grzbietem do DartloNocleg: Dartlo
Dziś jedziesz konno z Omalo do Dartlo, ok. 12 km starą ścieżką, która przez większą część drogi biegnie wysoko nad rzeką. Trasa prowadzi obok wsi Kwawlo i jej wież, a potem schodzi do Dartlo, jednego z najczęściej fotografowanych miejsc w Tuszetii. Tutejsze kamienne domy z płaskimi dachami z łupku w większości odbudowano w XIX wieku, a kilka z nich odrestaurowano i zamieniono na gościńce. Pośrodku wsi stoi krąg kamiennych siedzisk, przy którym dawniej zbierała się rada wsi i rozstrzygała spory. Popołudnie spędzasz pieszo: możesz podejść do wież Kwawlo, kiedy oświetla je wieczorne słońce, albo zejść nad rzekę. Kolacja w gościńcu we wsi, często ze świeżym pstrągiem albo jagnięciną.
04W głąb doliny Pirikiti: Czeszo, Parsma, GirewiNocleg: Girewi
Najdłuższy dzień w siodle prowadzi w głąb doliny Pirikiti. Jedziesz obok Czeszo, którego wieże stoją na skalnej półce nad rzeką, do Parsmy, gdzie nad łąkami wznosi się zwarta grupa wysokich kamiennych wież. Obiad jesz nad wodą, a konie w tym czasie się pasą. Dalej dolina się zwęża, a zbocza stają się coraz bardziej strome. Jedziesz do Girewi, ok. 17 km od Dartlo, blisko strefy przygranicznej. Latem mieszka tu tylko kilka rodzin, głównie pasterze, oraz załoga posterunku straży granicznej, a cisza o zmierzchu robi ogromne wrażenie. Rejestracja na posterunku straży granicznej w Girewi jest obowiązkowa i trwa ok. godziny; zajmuje się nią przewodnik. Nocujesz w prostym gościńcu albo, jeśli jest pełny, w namiotach, które przywozi ekipa.
05Doliną w dół, z powrotem do OmaloNocleg: Omalo
Zawracasz i jedziesz w dół doliną Pirikiti Alazani, oglądając wczorajszą trasę z zupełnie innej perspektywy. W drodze powrotnej opiekun koni często wybiera wyższą ścieżkę, przez letnie pastwiska, gdzie pasterze z psami pilnują stad tuszeckich owiec. Jeśli ktoś jest w domu, będzie też postój w pasterskiej chacie na świeży ser. Wczesnym popołudniem zostawiasz konie w Dartlo i żegnasz się z opiekunem koni, a potem samochód 4x4 wiezie cię drogą przez dolinę z powrotem do Omalo. Wieczorem gospodarze mogą postawić na stole tuszeckie piwo albo czaczę, a przewodnik może zorganizować zwiedzanie niewielkiej kolekcji etnograficznej w Omalo, jeśli będzie otwarta.
06Przez przełęcz z powrotem do Tbilisi
Z Omalo wyjeżdżasz zaraz po śniadaniu, żeby pokonać przełęcz Abano wtedy, gdy pogoda jest zwykle najspokojniejsza. Zjazd do doliny Alazani trwa od trzech do czterech godzin, a wąwóz oglądany w drodze w dół wygląda zupełnie inaczej. W Kwemo Alwani przesiadasz się do zwykłego samochodu i zatrzymujesz się na obiad w Kachetii, na przykład w przydrożnej restauracji z mcwadi i miejscowym winem. Do Tbilisi docierasz wczesnym wieczorem, a kierowca zawozi cię prosto do hotelu albo na lotnisko. Jeśli przełęcz zamknie osuwisko, co zdarza się kilka razy każdego lata, czekamy w Omalo, aż ekipa drogowa udrożni przejazd, i dostosowujemy plan, a koszt dodatkowej nocy bierzemy na siebie.
Ceny
Cena za osobę za prywatną wycieczkę, zależnie od wielkości grupy. Przykładowe ceny
| Wielkość grupy | Za osobę | Cała grupa |
|---|---|---|
| Jedna osoba | 2010 € | 2010 € |
| 2 os. | 1220 € | 2440 € |
| 3–4 os. | 970 € | od 2910 € |
| 5–8 os. | 810 € | od 4050 € |
| 9–15 os. | 670 € | od 6030 € |
Pokoje i dzieci
- Dopłata do pokoju jednoosobowego: 200 €
- Dzieci do 6 lat bezpłatnie (we wspólnym łóżku); dzieci 6–11 lat płacą 70% ceny dla dorosłego.
- Ceny zależą od standardu hoteli i sezonu; wiążąca jest cena w ofercie, którą od nas dostaniesz.
Popularne dodatki
- Transfer z lotniska w Tbilisi (samochód, 1–3 osoby)25 €
- Dodatkowa noc w Tbilisi ze śniadaniem70 €
- Supra (uroczysta kolacja) z muzyką ludową60 €
Co jest w cenie
- Odbiór z hotelu w Tbilisi i powrót pod hotel
- Samochód 4x4 z doświadczonym miejscowym kierowcą na przejazd przez przełęcz Abano w obie strony
- Przewodnik mówiący w twoim języku od pierwszego poranka do ostatniego dnia
- Konie, siodła, miejscowy opiekun koni i kaski jeździeckie na cztery dni
- Pięć nocy w rodzinnych gościńcach (w razie potrzeby w Girewi w namiotach)
- Pełne wyżywienie przez całą wycieczkę, od pierwszego do ostatniego obiadu
- Obiady piknikowe i woda pitna w dni jazdy konnej
- Obowiązkowe w Gruzji ubezpieczenie kosztów leczenia i następstw nieszczęśliwych wypadków dla każdego uczestnika
- Przeloty do Gruzji i z powrotem
- Dodatkowe ubezpieczenie obejmujące wypadki podczas jazdy konnej i ewakuację z gór
- Napoje alkoholowe
- Dodatkowe noce, jeśli droga pozostanie zamknięta dłużej niż jeden dzień
- Napiwki dla przewodnika, kierowcy i opiekuna koni
Dobrze wiedzieć
Dla kogo
- Jeźdźcy na każdym poziomie zaawansowania, którzy swobodnie czują się przy koniach i chcą spędzić kilka dni w siodle w odludnych górach
- Podróżni, których przyciągają tuszeckie wsie z kamiennymi wieżami i kultura pasterska
- Osoby z duszą przygody, którym nie przeszkadzają proste gościńce, wspólne łazienki i słaby zasięg telefonii
- Wędrowcy, którzy chcą zamienić buty trekkingowe na siodło, a przy tym nadal pokonywać spore dystanse na Kaukazie
Jeśli chcesz zobaczyć Tuszetię bez długich godzin w siodle, lepszym wyborem będzie „Wyprawa 4x4 do Tuszetii”: do tych samych wsi docierasz tam samochodem i pieszo.
Co zabrać
- Długie spodnie bez szwów albo legginsy jeździeckie, które nie obcierają po pięciu godzinach w siodle
- Buty za kostkę z niewielkim obcasem, żeby stopa nie prześlizgnęła się przez strzemię
- Kurtka nieprzemakalna i ciepły polar na wieczory powyżej 2000 m n.p.m., nawet w lipcu
- Gruzińskie lari w gotówce na napoje i dodatkowe wydatki przez sześć dni, bo w Tuszetii nie ma bankomatu
- Powerbank, bo prąd w gościńcach często pochodzi z paneli słonecznych
- Tabletki na chorobę lokomocyjną na długi, kręty przejazd samochodem 4x4 przez przełęcz Abano
- Mały plecak z dobrze dopasowanymi szelkami, wygodniejszy na koniu niż torba na ramię
- Droga przez przełęcz Abano może być zamknięta przez kilka godzin albo dni po deszczach lub osuwiskach; zaplanuj zapasowy dzień w dalszej podróży.
- Jeźdźcy powinni ważyć mniej niż ok. 95 kg razem z ubraniem; przy rezerwacji podaj nam wzrost i wagę.
- Girewi leży blisko granicy z Rosją i przewodnik może być zobowiązany zarejestrować grupę u straży granicznej.
- Twoje ubezpieczenie turystyczne powinno obejmować jazdę konną i ewakuację z odludnych terenów górskich.
Dni wędrówek w liczbach
| Dzień | Dystans | Podejście | Zejście | Godziny | Najwyższy punkt |
|---|---|---|---|---|---|
| 2 | 15 km | +500 m | −450 m | 6 | 2200 m |
| 3 | 13 km | +300 m | −250 m | 4 | 2050 m |
| 4 | 20 km | +450 m | −150 m | 6 | 2250 m |
| 5 | 20 km | +250 m | −550 m | 5 | 2250 m |
Pytania o tę wycieczkę
Czy potrzebuję doświadczenia w jeździe konnej?
Nie, ale musisz dobrze czuć się przy koniach i mieć dość sił, by spędzić w siodle pięć albo sześć godzin. Konie tuszeckie są niewielkie, spokojne i stąpają bardzo pewnie. Na stromych albo osypujących się odcinkach zsiadasz z konia i idziesz pieszo, więc licz się też z godziną lub dwiema marszu dziennie.
Czy jest limit wagi dla jeźdźców?
Miejscowe konie są niewielkie i krępe, dlatego prosimy, by jeźdźcy ważyli mniej niż ok. 95 kg razem z ubraniem. Przy rezerwacji podaj nam swój wzrost i wagę, żeby opiekun koni mógł przyprowadzić odpowiednie konie.
Jak niebezpieczna jest droga przez przełęcz Abano?
To wąska gruntowa droga ze stromymi urwiskami, bez barierek i z kilkoma przejazdami przez potoki. Powinni nią jeździć wyłącznie miejscowi, którzy pokonują ją co tydzień. Deszcz może wywołać obrywy skalne i osuwiska, które zamykają drogę na kilka godzin albo na cały dzień. Nigdy nie przejeżdżamy przy złej pogodzie, nigdy nie pozwalamy gościom samodzielnie prowadzić na niej samochodu i zostawiamy w planie zapas czasu na opóźnienia.
Dlaczego tylko od lipca do września?
Droga zwykle otwiera się w czerwcu, ale wczesnym latem na przełęczy leży śnieg, rzeki są wezbrane, a szlaki błotniste. Pod koniec września noce w Girewi są zimne, a śnieg może spaść w każdej chwili. Od lipca do września droga jest najbezpieczniejsza, a warunki do jazdy konnej najlepsze.
Czy jest zasięg telefonu albo bankomat?
W Tuszetii nie ma bankomatu, więc zabierz wystarczająco dużo gotówki w lari na napoje i pamiątki. Zasięg telefonii komórkowej jest w części Omalo, ale w Dartlo, Parsmie i Girewi jest słaby albo nie ma go wcale. Niektóre gościńce mają wi-fi przez łącze satelitarne.
Co zabrać?
Długie spodnie, które nie obcierają, buty za kostkę z niewielkim obcasem, kurtkę nieprzemakalną, ciepłą warstwę na wieczory na wysokości 2000 m n.p.m. i wyżej, krem z filtrem i czapkę, którą można nosić pod kaskiem. Mały plecak z szelkami dobrze przylegającymi do pleców sprawdza się na koniu lepiej niż luźna torba.


