Twierdze i zamkiLegendaPunkt widokowyPrzystanek po drodze

Twierdza Surami

Twierdza na wzgórzu w dawnym uzdrowisku Surami, strzegąca drogi między wschodnią a zachodnią Gruzją, osnuta słynną legendą.

Twierdza SuramiTwierdza SuramiZdjęcie: А.Мухранов, CC BY-SA 3.0

Twierdza Surami stoi na skalistym wzgórzu nad miasteczkiem Surami, niedaleko Chaszuri, na zachodnim skraju Wewnętrznej Kartlii. Strzegła stąd drogi ze wschodniej do zachodniej Gruzji przez przełęcz Surami oraz wejścia do wąwozu Borjomi. Jej najstarsze części mogą pochodzić z XII wieku, choć dokładna data budowy nie jest znana. Dziś mury i wieże są w ruinie, ale ze wzgórza rozciąga się ładny widok na miasteczko i zalesione Góry Lichskie.

Twierdza słynie przede wszystkim z legendy. Podczas budowy mury wciąż się waliły, aż wróżbita orzekł, że ustoją tylko wtedy, gdy zamuruje się w nich jedynego syna wdowy, Zuraba. W XIX wieku opisał tę historię pisarz Daniel Czonkadze, a w 1985 r. Siergiej Paradżanow przeniósł ją na ekran w filmie „Legenda o twierdzy Suramskiej”. Surami to także dawne uzdrowisko klimatyczne, a przydrożne piekarnie sprzedają tu nazuki, miejscowy słodki chleb.

Historia

Ludzie osiedlili się w Surami już we wczesnej epoce brązu. Twierdza, którą zaczęto wznosić być może w XII wieku, kontrolowała jeden z głównych szlaków przez Gruzję – w miejscu, gdzie droga z równiny Kartlii wspina się ku Górom Lichskim i zachodniej Gruzji. Miejscowa legenda o młodym Zurabie, zamurowanym w twierdzy, aby ta nie runęła, trafiła do literatury gruzińskiej dzięki Danielowi Czonkadzemu (1830–1860), a do światowego kina – dzięki filmowi Paradżanowa z 1985 r.

Co zobaczyć i co robić

  • Ruiny murów i wież na wzgórzu
  • Widok na Surami i Góry Lichskie
  • Legenda o Zurabie
  • Świeży chleb nazuki z przydrożnych piekarni

Jak zwiedzać

Dojazd

Surami leży ok. 130 km drogą na zachód od Tbilisi, tuż przy trasie E60 koło Chaszuri, ok. 1 godz. 45 min samochodem. W pobliżu zatrzymują się marszrutki i pociągi do Chaszuri, a miasteczko jest po drodze do Borjomi albo Kutaisi.

Kiedy jechać

Od wiosny do jesieni. Potrzebny czas: od 30 min do 1 godz.

Wskazówki od miejscowych
  • Zatrzymaj się przy straganach z nazuki przy głównej drodze; chleb najlepiej smakuje na ciepło.
  • Ścieżka na górę bywa sypka; załóż odpowiednie buty.
  • Połącz wizytę z przejazdem do Borjomi, oddalonego o ok. 30 km.

Twierdza Surami – pogoda

Dane klimatyczne: Surami, 1 km stąd. Najcieplej jest w sierpniu (28° w dzień), najzimniej w styczniu (−3° w nocy); w ciągu roku spada 716 mm deszczu. Najlepsze miesiące: maj–wrz.

−5°0°5°10°15°20°25°30°35°050100 mmStyczeń: 75 mmLuty: 61 mmMarzec: 51 mmKwiecień: 54 mmMaj: 66 mmCzerwiec: 67 mmLipiec: 46 mmSierpień: 41 mmWrzesień: 46 mmPaździernik: 63 mmListopad: 71 mmGrudzień: 75 mmSLMKMCLSWPLG

Surami – pogoda po miesiącach i prognoza na 7 dni →

Twierdza Surami: najczęstsze pytania

Jaka legenda wiąże się z twierdzą Surami?

Według legendy mury twierdzy wciąż się waliły, dopóki jedyny syn wdowy, Zurab, nie został w nich zamurowany żywcem. Historię tę opowiada film Paradżanowa „Legenda o twierdzy Suramskiej” z 1985 r.

Co to jest nazuki?

Nazuki to słodki, lekko korzenny chleb z rodzynkami, pieczony w glinianych piecach i sprzedawany na przydrożnych straganach w Surami. To klasyczna przekąska w drodze między Tbilisi a zachodnią Gruzją.

Więcej w naszych poradnikach

Swańskie wieże w Mestii w SwanetiiZdjęcie: Jelger Groeneveld, CC BY 2.0
Plan wycieczki · 18 min czytania · 18 października 2026Plan zwiedzania Gruzji na 10 dni: Tbilisi, Kazbegi, Kutaisi, Swanetia i Morze Czarne

Pętla po Gruzji na 10 dni, dzień po dniu: Tbilisi, wino Kachetii, noc pod Kazbekiem, kaniony i jaskinie koło Kutaisi, trzy noce w Swanetii i ostatni wieczór nad Morzem Czarnym. Do tego wariant open jaw oraz wersje trekkingowa, winiarska i zimowa.

Chleb tonis puri wypiekany w piecu toneZdjęcie: Ele.XCI, CC BY-SA 4.0
Kuchnia i wino · 12 min czytania · 18 października 2026Gruziński chleb: szotis puri z pieca tone, mczadi, nazuki i świąteczne wypieki

Od szoti w kształcie czółna, przyklejanego do ściany glinianego pieca, po kukurydziane placki z zachodu i słodkie nazuki z Surami: wszystkie gruzińskie chleby, z czym je jeść i gdzie kupić.

Autobus lotniskowy i wieża kontroli lotów na międzynarodowym lotnisku w KutaisiZdjęcie: Draceane, CC BY-SA 4.0
Praktycznie · 14 min czytania · 18 października 2026Lotnisko Kutaisi (KUT): co po przylocie i jak dojechać dalej

Lądujesz w Kutaisi? Jak działa niewielki terminal KUT, gdzie wypłacić gotówkę i kupić kartę SIM, a także wszystkie sposoby dojazdu z lotniska do Kutaisi, Tbilisi, Batumi i Swanetii, z czasami przejazdu i cenami na 2026 r.

Stacja wyciągu krzesełkowego Kochta nad Bakuriani zimąZdjęcie: ZeevoX, CC BY-SA 4.0
Atrakcje · 17 min czytania · 19 października 2026Narty w Bakuriani (Gruzja): Didweli, Kochta i Mitarbi, karnety, dojazd i noclegi

Bakuriani teren po terenie: Didweli, Kochta, Mitarbi i prywatne stoki, karnety, sezon i tłok, droga i powracająca kolejka Kukuszka z Borjomi, noclegi oraz to, jak najlepiej wykorzystać pobyt z dziećmi.

Oświetlony o zmierzchu dworzec Batumi Centralny, z białą fasadą z łukami i napisami po gruzińsku i angielsku, nad mokrą jezdniąZdjęcie: Zenwort, CC BY-SA 4.0
Praktycznie · 16 min czytania · 26 października 2026Jak dojechać z Tbilisi do Batumi w 2026 r.: pociąg, autobus, samolot czy samochód

Szybki pociąg dociera teraz nad Morze Czarne w mniej więcej cztery godziny. Odjazdy, ceny, bilety i oba dworce, a do tego autobusy, lot liniami Georgian Airways, nowa autostrada przez Rikoti i kierowca z postojami po drodze.