Obserwacja ptaków w Gruzji
Tydzień poświęcony trzem zupełnie różnym siedliskom ptaków: alpejskim zboczom Kazbegi z endemitami Kaukazu, półpustyni Waszlowani i zbiornikowi Dali na wschodnim krańcu kraju oraz wzgórzom nad Batumi, nad którymi każdej jesieni przelatują setki tysięcy ptaków drapieżnych.
Zbiornik ŻinwaliZdjęcie: georgia.travelNa obszarze mniejszym od Irlandii Gruzja mieści wysokie góry, suchy step i subtropikalne wybrzeże, a jej awifauna zmienia się równie szybko. Wycieczka zaczyna się na Wielkim Kaukazie, w Stepancmindzie: o świcie wychodzisz na zbocza nad miejscowością, gdzie masz największą szansę na dwie miejscowe specjalności, ułara kaukaskiego i cietrzewia kaukaskiego, a do tego na orłosępa, pomurnika i dziwonię dużą. Potem przejeżdżasz na przeciwległy kraniec kraju, na badlandy Waszlowani i mokradła Czaczuny koło Dedoplisckaro, gdzie czekają sępy, orły i ptaki stepowe. Finał wypada nad Morzem Czarnym, w punkcie liczenia ptaków na wzgórzu w Sachalwaszo nad Batumi, gdzie Kaukaz i morze ściskają jesienną migrację ptaków drapieżnych w wąski korytarz.
Trasa jest ułożona pod wrzesień, kiedy na szlaku migracyjnym nad Batumi ruch jest największy: w pierwszej połowie miesiąca przeważają trzmielojady, a pod koniec ich miejsce zajmują myszołowy stepowe i orły. Wersja wiosenna, od końca kwietnia do maja, pomija Batumi, a w zamian zostawia więcej czasu na ptaki lęgowe i wiosenny przelot w Kazbegi i na mokradłach na wschodzie. Podróżujesz z przewodnikiem ornitologiem i kierowcą samochodem 4x4, w którym jest też luneta obserwacyjna. Przygotuj się na wczesne pobudki, jedno wymagające podejście w Kazbegi i kilka długich przejazdów przez cały kraj.
Najważniejsze atrakcje
- O świcie na zboczach Kazbegi: nasłuchiwanie ułara i cietrzewia kaukaskiego
- Orłosępy i sępy płowe nad doliną Tereku
- Cały dzień samochodem 4x4 po półpustyni Parku Narodowego Waszlowani
- Ptaki wodne i gatunki stepowe nad zbiornikiem Dali w rezerwacie Czaczuna
- Mokradła Kolchidy w drodze nad morze
- Dzień w punkcie liczenia ptaków w Sachalwaszo, na jednym z najruchliwszych szlaków migracji ptaków drapieżnych w Eurazji
Szczegóły wycieczki
Wiele obserwacji odbywa się z samochodu lub tuż obok niego – na Przełęczy Krzyżowej, w Waszlowani i nad zbiornikami – ale podejście grzbietem nad Gergeti jest strome, a na platformę w Sachalwaszo prowadzi ścieżka pod górę. Osoba o ograniczonej sprawności ruchowej może obserwować zbocza z okolic cerkwi w Gergeti i z postojów przy drodze, podczas gdy reszta grupy idzie w górę.
Miejsca na trasie wycieczki
12 miejsc · dotknij miejsca, aby przeczytać jego opis
- 1Na północ, w góry Kaukazu: obserwacje na Przełęczy Krzyżowej
- 2Ułar i cietrzew nad Gergeti
- 3Wąwóz Darialski, potem na wschód do Dedoplisckaro
- 4Cały dzień na badlandach Waszlowani
- 5Świt nad zbiornikiem Dali, potem Tbilisi
- 6Na zachód, przez mokradła Kolchidy do Batumi
- 7Migracja ptaków drapieżnych w Sachalwaszo
Dzień po dniu
01Na północ, w góry Kaukazu: obserwacje na Przełęczy KrzyżowejNocleg: Stepancminda
Rano przewodnik ornitolog odbiera cię w Tbilisi i bus rusza na północ, w stronę gór. Pierwszy prawdziwy postój wypada nad zbiornikiem Żinwali, gdzie warto przepatrzyć wodę w poszukiwaniu perkozów i mew. Gdy droga wspina się za Gudauri, zatrzymujesz się na pastwiskach wokół Przełęczy Krzyżowej (2379 m n.p.m.): są tu wieszczki, siwerniaki, a przy odrobinie szczęścia pierwsze sępy płowe szybujące w prądach wznoszących. Poniżej przełęczy migrujące ptaki drapieżne czasem lecą doliną Tereku, więc w czasie zjazdu trzymaj lunetę pod ręką. Do hotelu w Stepancmindzie docierasz na tyle wcześnie, by wieczorem poobserwować ptaki nad rzeką, gdzie między kamieniami żerują pluszcze. Przy kolacji przewodnik omawia plan i godziny jutrzejszego wczesnego wyjścia.
02Ułar i cietrzew nad GergetiNocleg: Stepancminda
Śniadanie dostajesz w formie suchego prowiantu, bo wyruszasz długo przed wschodem słońca. Miejscowy samochód 4x4 wjeżdża z mozołem pod cerkiew Cminda Sameba na wzgórzu w Gergeti, a z parkingu idziesz w górę otwartymi grzbietami w stronę góry Kuro. O brzasku z piargów wysoko w górze odzywają się ułary kaukaskie; przewodnik wypatruje ich przez lunetę, bo zwykle widać je z dużej odległości. Cietrzewie kaukaskie wolą strome, zakrzewione zbocza i są najaktywniejsze wczesnym rankiem. Przez całe przedpołudnie wypatrujesz orłosępów, orłów przednich, płochaczy halnych i kulczyków królewskich, nie spuszczając też oka z nieba, bo może przelecieć jakiś drapieżnik. Zejście przebiega spokojnie i do Stepancmindy wracasz na późny obiad; popołudnie masz wolne na odpoczynek albo obserwowanie doliny z hotelu.
03Wąwóz Darialski, potem na wschód do DedoplisckaroNocleg: Dedoplisckaro
Wczesny ranek spędzasz w ciasnym Wąwozie Darialskim, kawałek drogi w stronę granicy, gdzie pionowe granitowe ściany to klasyczne stanowisko pomurnika. Pozostałe cele w tej dolinie to dziwonia duża i pleszka kaukaska, choć jesienią oba gatunki mogą jeszcze przebywać wyżej w górach, więc niczego nie obiecujemy. Późnym przedpołudniem zaczyna się długi przejazd: z powrotem przez Przełęcz Krzyżową, obrzeżami Tbilisi i dalej na wschód przez kachetyńską równinę do Dedoplisckaro, rolniczego miasteczka na skraju stepu. Obiad jesz po drodze. Jeśli światło dopisze, zatrzymujesz się na Stepie Szyrackim za miastem, gdzie nad ścierniskami żerują pustułeczki i skowronki. Kolację w pensjonacie podają gospodarze.
04Cały dzień na badlandach WaszlowaniNocleg: Dedoplisckaro
Park Narodowy Waszlowani obejmuje zerodowane gliniaste kaniony, lasy jałowcowe i pistacjowe i suche koryta rzek wzdłuż granicy z Azerbejdżanem. Duża część parku leży w strefie przygranicznej, dlatego przewodnik rejestruje grupę w centrum obsługi turystów w Dedoplisckaro na podstawie wcześniej przesłanych kopii paszportów. Do parku można dojechać tylko samochodem 4x4, gruntowymi drogami, których pokonanie zajmuje parę godzin. Główną atrakcją są ptaki drapieżne: sępy płowe i kasztanowate, ścierwnik przed odlotem do Afryki i być może orzeł cesarski. Między krzakami przebiegają góropatwy azjatyckie, a po ścianach kanionów uwijają się wróble skalne i kowaliki skalne. Obiad to piknik w parku. Barwy badlandów są najpiękniejsze późnym popołudniem, kiedy wracasz do pensjonatu.
05Świt nad zbiornikiem Dali, potem TbilisiNocleg: Tbilisi
Znów wczesna pobudka: ok. 30 km drogą gruntową jedziesz nad zbiornik Dali w rezerwacie Czaczuna, w dolinie zalewowej rzeki Iori. Jezioro przyciąga kaczki, czaple, kormorany i mewy, a w trzcinowiskach i zaroślach tamaryszku na brzegu żyje frankolin obrożny – ptak, którego znacznie częściej się słyszy, niż widzi. Nad otwartym stepem wokół wody polują drapieżniki, a na początku września wciąż można trafić na przelotne kraski i żołny. Po przedpołudniowym pikniku wracasz przez Dedoplisckaro i Kachetię do Tbilisi. Deszcz potrafi zmienić gliniastą drogę w błoto, dlatego przewodnik może zamienić kolejność dni 4 i 5, dopasowując ją do pogody. Wieczór w Tbilisi masz wolny.
06Na zachód, przez mokradła Kolchidy do BatumiNocleg: Sachalwaszo
Najdłuższy przejazd tygodnia prowadzi na zachód główną szosą, przez tunel Rikoti i w dół, na wilgotną Nizinę Kolchidzką. Niedaleko Poti zatrzymujesz się w Kolchidzkim Parku Narodowym – mozaice torfowisk, jezior i olsów wokół jeziora Paliastomi, gdzie nisko nad trzcinami krążą błotniaki stawowe, a na płyciznach żerują różne gatunki czapli. Jesienią wybrzeże skupia tu także przelotne rybitwy i siewkowce. Dalej jedziesz na południe, za Kobuleti, na wzgórza nad Batumi, gdzie twój pensjonat w Sachalwaszo stoi kilka minut od punktu liczenia. Jeśli dojedziesz do połowy popołudnia, zdążysz na pierwszą sesję na platformie, bo ptaki drapieżne często ciągną do późna. Na kolację jest domowa kuchnia adżarska.
07Migracja ptaków drapieżnych w Sachalwaszo
Batumi Raptor Count, prowadzony od lat projekt wolontariacki, od 2008 roku monitoruje migrację z platform w Sachalwaszo i Szuamcie, a w typowym jesiennym sezonie jego obserwatorzy notują znacznie ponad milion ptaków drapieżnych. Najważniejsze godziny dnia spędzasz na platformie w Sachalwaszo, gdzie przewodnik wyjaśnia, jak liczący dzielą niebo na sektory. Na początku września przelatują głównie trzmielojady i kanie czarne, czasem tysiące na godzinę; w dalszej części miesiąca ich miejsce zajmują myszołowy stepowe, orzełki włochate, błotniaki i orliki krzykliwe. Problemem pozostaje tu miejscowe polowanie na migrujące ptaki drapieżne, a projekt współpracuje z mieszkańcami wsi, by je ograniczyć. Późnym popołudniem jedziesz do Batumi na samolot albo na dodatkową noc nad morzem.
Ceny
Cena za osobę za prywatną wycieczkę, zależnie od wielkości grupy. Przykładowe ceny
| Wielkość grupy | Za osobę | Cała grupa |
|---|---|---|
| Jedna osoba | 1980 € | 1980 € |
| 2 os. | 1200 € | 2400 € |
| 3–4 os. | 960 € | od 2880 € |
| 5–8 os. | 790 € | od 3950 € |
| 9–15 os. | 660 € | od 5940 € |
Pokoje i dzieci
- Dopłata do pokoju jednoosobowego: 190 €
- Dzieci do 6 lat bezpłatnie (we wspólnym łóżku); dzieci 6–11 lat płacą 70% ceny dla dorosłego.
- Ceny zależą od standardu hoteli i sezonu; wiążąca jest cena w ofercie, którą od nas dostaniesz.
Popularne dodatki
- Transfer z lotniska w Tbilisi (samochód, 1–3 osoby)25 €
- Dodatkowa noc w Tbilisi ze śniadaniem90 €
- Supra (uroczysta kolacja) z muzyką ludową50 €
Co jest w cenie
- Przewodnik ornitolog mówiący w twoim języku, przez całą wycieczkę
- Samochód 4x4 z kierowcą, także na drogach gruntowych w Waszlowani i Czaczunie
- Luneta obserwacyjna i terenowa lista gatunków ptaków Gruzji
- Sześć noclegów ze śniadaniem
- Obiady, suchy prowiant i kolacje zgodnie z planem
- Rejestracja w Waszlowani i formalności związane ze strefą przygraniczną
- Opłaty za wstęp na obszary chronione i przejazd samochodem 4x4 do Gergeti
- Woda butelkowana i przekąski w samochodzie
- Obowiązkowe w Gruzji ubezpieczenie kosztów leczenia i następstw nieszczęśliwych wypadków dla każdego uczestnika
- Przeloty międzynarodowe (przylot do Tbilisi, wylot z Batumi)
- Dobrowolne ubezpieczenie kosztów rezygnacji i utraty bagażu
- Lornetka i inna osobista optyka
- Napoje alkoholowe
- Datek na projekt Batumi Raptor Count (bardzo mile widziany)
- Napiwki dla przewodnika i kierowcy
Dobrze wiedzieć
Dla kogo
- Obserwatorzy ptaków, którzy chcą wypatrzyć ułara kaukaskiego i cietrzewia kaukaskiego – dwa endemity, dla których przyjeżdża tu większość kolekcjonerów gatunków
- Miłośnicy ptaków drapieżnych, którzy chcą spędzić dzień w punkcie obserwacji migracji, gdzie drapieżniki potrafią przelatywać tysiącami na godzinę
- Podróżni, którzy chcą w tydzień poznać trzy środowiska: alpejskie zbocza, półpustynię na wschodzie i wilgotne wybrzeże Morza Czarnego
- Partnerzy, którzy nie obserwują ptaków, ale w zamian za góry, kaniony i morze chętnie znoszą wczesne budziki
Jeśli nie lubisz wstawania przed świtem i długich dni w drodze, a wolisz łatwy kontakt z przyrodą i trochę dzikich zwierząt, wybierz zamiast tego „Z gór nad morze”.
Co zabrać
- Własna lornetka, najlepiej 8x42 lub 10x42; luneta dla grupy jedzie w samochodzie
- Kurtka puchowa lub polar, czapka i rękawiczki na zimny świt na grzbietach nad Gergeti
- Kapelusz z szerokim rondem, okulary przeciwsłoneczne i krem z wysokim filtrem na pozbawione cienia badlandy Waszlowani
- Lekkie buty ze sztywną podeszwą na piargi i suche gliniaste drogi
- Mały składany stołek lub mata do siedzenia na długie godziny na platformie w Sachalwaszo
- Środek odstraszający owady na trzcinowiska nad zbiornikiem Dali i mokradła Kolchidy
- Notes lub aplikacja do obserwacji ptaków z listą gatunków Kaukazu, wgraną jeszcze przed wyjazdem z domu
- Waszlowani leży w strefie przygranicznej: aby zarejestrować grupę, potrzebujemy czytelnych kopii paszportów każdego podróżnego na długo przed przyjazdem.
- Dni 3 i 6 to długie dni w drodze, po 5,5–6 godz., za każdym razem przez większą część kraju.
- Po ulewnych deszczach drogi gruntowe do Waszlowani i Czaczuny mogą stać się nieprzejezdne, dlatego przewodnik może zamienić dni 4 i 5.
- To, co zobaczysz, zależy od pogody i przebiegu migracji; nie możemy zagwarantować żadnego gatunku, także dwóch endemitów z Kazbegi.
Pytania o tę wycieczkę
Jakie mamy szanse na ułara kaukaskiego i cietrzewia kaukaskiego?
Ułar żyje przez cały rok na wysokich zboczach nad Kazbegi; zwykle najpierw słychać jego głos, a potem wypatruje się go przez lunetę z dużej odległości. Cietrzew także jest tu osiadły, ale poza wiosennym okresem toków trudniej go wypatrzyć. Najważniejsza jest dobra pogoda rankiem 2. dnia, dlatego, gdy to możliwe, zostawiamy w planie zapasowy poranek.
Dlaczego wrzesień, a nie wiosna?
Przelot ptaków drapieżnych nad Batumi odbywa się tylko jesienią, od połowy sierpnia do połowy października, a szczyt przypada na wrzesień. Wiosna jest lepsza na ptaki lęgowe i toki w Kazbegi i na wschodzie kraju, dlatego od końca kwietnia do maja prowadzimy osobną wersję wiosenną, bez Batumi.
Jaka kondycja jest potrzebna?
Jeden poranek jest wymagający fizycznie: wejście od cerkwi Cminda Sameba w Gergeti na grzbiety, ok. 500–600 m podejścia na dużej wysokości. Poza tym są tylko krótkie spacery i obserwacje z punktów widokowych. Jeśli wolisz, możesz zostać niżej, przy cerkwi, i stamtąd przepatrywać zbocza.
Czy mogą z nami pojechać osoby, które nie obserwują ptaków?
Tak, jeśli nie przeszkadzają im wczesne pobudki. Kazbegi, kaniony Waszlowani i wybrzeże Morza Czarnego robią ogromne wrażenie nawet bez lornetki, a partnerzy dzień w Batumi często spędzają zamiast tego w mieście albo w Ogrodzie Botanicznym.
Co zabrać?
Lornetkę, warstwę ocieplającą i kurtkę wiatroszczelną na poranki w Kazbegi, kapelusz i ochronę przed słońcem na step, solidne buty turystyczne i mały plecak. Aparat z długim obiektywem się przyda; lunetę wieziemy dla całej grupy.
Czy w Waszlowani jest bezpiecznie, skoro to tuż przy granicy?
Tak. Park leży wzdłuż granicy z Azerbejdżanem i dlatego władze proszą odwiedzających o wcześniejszą rejestrację. Teren patrolują strażnicy parku i straż graniczna, a formalnościami zajmuje się nasz przewodnik. Ty musisz tylko mieć przy sobie paszport w ciągu dnia.


