Pielgrzymka po prawosławnej Gruzji
Tydzień śladami gruzińskiego chrześcijaństwa: od przybycia świętej Nino do Mcchety po skalne pustelnie Dawit Garedży i królewski monastyr Gelati. Znajdzie się czas na niedzielną liturgię, a do tego dostaniesz wskazówki, jak się ubrać i jak się zachowywać w czynnych cerkwiach.
Katedra Sioni w TbilisiZdjęcie: georgia.travelGruziński dwór przyjął chrześcijaństwo w latach 30. IV wieku, a niemal każde miejsce na tej trasie to nadal czynny monastyr albo parafia, a nie muzeum. Zaczynasz w Tbilisi, w katedrze Sioni, gdzie przechowywany jest krzyż świętej Nino z winorośli. Potem cały dzień spędzasz w Mcchecie: w Samtawro spoczywają nawróceni przez nią król i królowa, a nad miejscem, gdzie według wierzeń złożono szatę Chrystusa, wznosi się wielka katedra Sweti Cchoweli. Dalej trasa prowadzi do pustynnej Ławry świętego Dawida w Garedży i do Bodbe, gdzie pochowana jest sama Nino, a następnie przez cały kraj do Kutaisi – do królewskiej fundacji Gelati i sanktuarium męczenników w monastyrze Mocameta.
Wycieczka jest przeznaczona dla prawosławnych pielgrzymów, chrześcijan innych wyznań i wszystkich ciekawych wiary, która ukształtowała gruzińską tożsamość. Przewodnik zna żywoty świętych i zasady obowiązujące w cerkwiach. Może zorganizować dla ciebie udział w liturgii, spotkanie z kapłanem albo – jeśli w czasie twojego pobytu przypada święto – udział w jego obchodach. Program nie jest wymagający fizycznie, choć w Dawit Garedży czeka spacer po rozgrzanym zboczu, a do źródła w Bodbe prowadzą długie schody. W każdym miejscu obowiązuje skromny strój – szczegóły podamy ci, zanim zaczniesz się pakować.
Najważniejsze atrakcje
- Krzyż świętej Nino z gałązek winorośli, przechowywany w katedrze Sioni w Tbilisi
- Sweti Cchoweli, Dżwari i Samtawro w Mcchecie, dawnej stolicy
- VI-wieczny skalny monastyr świętego Szio w Szio-Mgwime
- Ławra świętego Dawida w Dawit Garedży i spacer zboczem do monastyru Udabno
- Grób świętej Nino i święte źródło w żeńskim monastyrze Bodbe
- Gelati, miejsce pochówku króla Dawida IV Budowniczego, i męczennicy z monastyru Mocameta
Szczegóły wycieczki
Sioni, Sameba, Sweti Cchoweli, Samtawro, główna cerkiew w Bodbe i Gelati leżą blisko parkingów, na płaskim lub łagodnie nachylonym terenie. Podejście zboczem do Udabno, długie schody do źródła w Bodbe i stroma ścieżka do monastyru Mocameta są trudne – możemy je zastąpić spokojniejszym pobytem w głównych cerkwiach.
Miejsca na trasie wycieczki
22 miejsca · dotknij miejsca, aby przeczytać jego opis
- 1Tbilisi: Sioni, Anczischati i wieczorne nabożeństwo w soborze Sameba
- 2Mccheta, kolebka wiary, i jaskinie świętego Szio
- 3Pustynna Ławra w Dawit Garedży
- 4Liturgia w Bodbe, potem Alawerdi i Ikalto
- 5Przez Gruzję z postojem w Ateni Sioni
- 6Gelati, Mocameta i katedra Bagrata
- 7Słup Kacchi, Ubisa i droga powrotna
Dzień po dniu
01Tbilisi: Sioni, Anczischati i wieczorne nabożeństwo w soborze SamebaNocleg: Tbilisi
Po powitaniu na lotnisku i zakwaterowaniu w hotelu przewodnik na początek krótko opowiada, czego spodziewać się we wnętrzu gruzińskiej cerkwi. Pierwszy przystanek to katedra Sioni na Starym Mieście, dawna siedziba patriarchów. Przechowywany jest w niej krzyż, który według tradycji święta Nino zrobiła z gałązek winorośli i związała własnymi włosami. Kilka ulic dalej stoi Anczischati – bazylika z VI wieku, najstarsza cerkiew w mieście. Późnym popołudniem podjeżdżasz pod sobór Trójcy Świętej, zwany Sameba. Ta konsekrowana w 2004 r. świątynia jest tak ogromna, że przytłacza leżące niżej Stare Miasto. Jeśli trwają akurat nieszpory, stań z tyłu i posłuchaj chóru. Kolacja na Starym Mieście.
02Mccheta, kolebka wiary, i jaskinie świętego SzioNocleg: Tbilisi
Dzień zaczynasz na wzgórzu Dżwari, gdzie według tradycji Nino postawiła drewniany krzyż i gdzie nad zbiegiem dwóch rzek stoi dziś niewielka cerkiew z VI wieku. W dole, w Mcchecie, żeński monastyr Samtawro stoi w miejscu, w którym Nino mieszkała w skromnym schronieniu przy krzaku jeżyn. W jego głównej cerkwi pochowani są król Mirian III i królowa Nana, a pielgrzymi ustawiają się w kolejce do grobu świętego Gabriela Urgebadzego, mnicha, który zmarł w 1995 r. i został kanonizowany w 2012 r. Sweti Cchoweli, XI-wieczna katedra katolikosa, stoi nad miejscem, gdzie według tradycji spoczywa szata Chrystusa. Po obiedzie krótki przejazd cichą doliną prowadzi do Szio-Mgwime – monastyru założonego w VI wieku przez świętego Szio, jednego z syryjskich mnichów, którzy w tym stuleciu osiedlili się w Gruzji. Możesz zajrzeć do jaskini, w której się modlił.
03Pustynna Ławra w Dawit GaredżyNocleg: Sighnaghi
Wyruszasz wcześnie, by zdążyć przed upałem, i jedziesz na południowy wschód, na półpustynię przy granicy z Azerbejdżanem. Święty Dawid, towarzysz Szio i jeden z Trzynastu Ojców Syryjskich, przybył tu w VI wieku i założył ławrę, która do dziś nosi jego imię. Obecnie znów mieszkają w niej mnisi, a ty możesz odwiedzić wykute w skale cele, cerkiew i grób świętego. Do Ławry mogą wejść zarówno mężczyźni, jak i kobiety, ale niektóre jej wewnętrzne części są zamknięte dla zwiedzających – przewodnik pokaże ci, które. Pielgrzymi w dobrej formie wspinają się ścieżką po zboczu do monastyru Udabno z jaskiniowymi cerkwiami i freskami z okresu od X do XIII wieku. Grzbiet biegnie wzdłuż spornego odcinka granicy, więc stosuj się do wskazówek strażnika granicznego. Potem jedziesz na północ, na nocleg do Sighnaghi.
04Liturgia w Bodbe, potem Alawerdi i IkaltoNocleg: Telavi
Żeński monastyr Bodbe leży tuż za Sighnaghi, a święta Nino spoczywa w małej cerkwi za jego bramą, w miejscu, gdzie według przekazów król Mirian zbudował nad jej grobem pierwszą kaplicę. Przewodnik zorganizuje twój udział w porannej liturgii razem z mniszkami – na stojąco, tak jak wierni. Poniżej monastyru długie schody prowadzą przez las do źródła, które tradycja łączy z modlitwami Nino. Pielgrzymi mogą zanurzyć się w małym basenie przy źródle, zwykle w prostej koszuli, zgodnie z zasadami obowiązującymi danego dnia. Po południu przejeżdżasz przez Dolinę Alazani do Alawerdi – XI-wiecznej katedry wzniesionej nad grobem świętego Józefa – i do monastyru Ikalto, założonego przez świętego Zenona, w którym później działała średniowieczna akademia. Nocleg w Telavi.
05Przez Gruzję z postojem w Ateni SioniNocleg: Kutaisi
Długi dzień w drodze: z Kachetii do Imeretii. To, czy pojedziesz przez przełęcz Gombori, czy dłuższą drogą przez Sagaredżo, zależy od stanu drogi – sprawdzamy go wieczorem poprzedniego dnia. Na zachód od stolicy skręcasz w boczną dolinę na południe od Gori, do Ateni Sioni – VII-wiecznej kopułowej cerkwi na urwisku nad rzeką Taną. Jej XI-wieczne freski, jedne z najpiękniejszych w kraju, przedstawiają sceny z życia Matki Bożej. Po późnym obiedzie we wsi wracasz na główną trasę i przez przełęcz Rikoti wjeżdżasz między zielone wzgórza zachodniej Gruzji. Do Kutaisi, w średniowieczu drugiej stolicy Gruzji, docierasz na tyle wcześnie, by zdążyć na wieczorny spacer nad Rioni.
06Gelati, Mocameta i katedra BagrataNocleg: Kutaisi
W 1106 r. król Dawid IV, zwany Budowniczym, założył Gelati jako monastyr i akademię, a sam poprosił, by pochowano go pod południową bramą monastyru, tak aby każdy wchodzący przechodził po jego grobie. We wnętrzu głównej cerkwi mozaika w absydzie, przedstawiająca Matkę Bożą z Dzieciątkiem i archaniołami, pochodzi z XII wieku, a na ścianach widnieją portrety królów. Dziesięć minut dalej, nad zakolem rzeki, leży monastyr Mocameta, w którym czci się jako męczenników dwóch braci, książąt Dawida i Konstantego, zabitych przez wojsko arabskie w VIII wieku. Ich relikwie spoczywają w relikwiarzu przy ołtarzu, a pielgrzymi, modląc się, trzy razy przeczołgują się pod nim. Po południu odwiedzasz katedrę Bagrata, zbudowaną w 1003 r. dla pierwszego króla zjednoczonej Gruzji, a wieczór masz wolny.
07Słup Kacchi, Ubisa i droga powrotna
W drodze powrotnej do Tbilisi zatrzymujesz się przy Słupie Kacchi – wapiennej kolumnie wysokiej na ok. 40 m, zwieńczonej maleńką pustelniczą cerkiewką. Wchodzić na nią mogą tylko mnisi, ale od podnóża zobaczysz żelazną drabinę i niewielką kaplicę u stóp skały. Dalej przy głównej trasie, w zalesionej dolinie, obok wysokiej wieży obronnej stoi monastyr Ubisa pod wezwaniem świętego Jerzego. Jego XIV-wieczne freski podpisał malarz Damiane, jeden z nielicznych średniowiecznych gruzińskich artystów znanych z imienia. Potem pożegnalny obiad w drodze, a do Tbilisi docierasz późnym popołudniem. Jeśli masz dodatkowy dzień, proponujemy dopasować go do kalendarza świąt albo wrócić do Mcchety na godzinę spokojnej modlitwy.
Ceny
Cena za osobę za prywatną wycieczkę, zależnie od wielkości grupy. Przykładowe ceny
| Wielkość grupy | Za osobę | Cała grupa |
|---|---|---|
| Jedna osoba | 2000 € | 2000 € |
| 2 os. | 1210 € | 2420 € |
| 3–4 os. | 970 € | od 2910 € |
| 5–8 os. | 800 € | od 4000 € |
| 9–15 os. | 670 € | od 6030 € |
Pokoje i dzieci
- Dopłata do pokoju jednoosobowego: 190 €
- Dzieci do 6 lat bezpłatnie (we wspólnym łóżku); dzieci 6–11 lat płacą 70% ceny dla dorosłego.
- Ceny zależą od standardu hoteli i sezonu; wiążąca jest cena w ofercie, którą od nas dostaniesz.
Popularne dodatki
- Transfer z lotniska w Tbilisi (samochód, 1–3 osoby)25 €
- Dodatkowa noc w Tbilisi ze śniadaniem90 €
- Supra (uroczysta kolacja) z muzyką ludową60 €
Co jest w cenie
- Transfery z lotniska i na lotnisko w Tbilisi
- Prywatny przewodnik znający historię Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego
- Klimatyzowany samochód z kierowcą na każdy dzień
- Sześć noclegów ze śniadaniem w hotelach
- Obiady i kolacja powitalna zgodnie z planem
- Zorganizowany udział w liturgii, a na życzenie spotkanie z kapłanem
- Spódnice do przewiązania i chusty na głowę, które pożyczamy całej grupie
- Obowiązkowe w Gruzji ubezpieczenie kosztów leczenia i następstw nieszczęśliwych wypadków dla każdego uczestnika
- Bilety lotnicze do Tbilisi
- Dobrowolne ubezpieczenie kosztów rezygnacji i utraty bagażu
- Świece, ikony i datki w cerkwiach
- Kolacje w dniach 2–7
- Napiwki dla przewodnika i kierowcy
Dobrze wiedzieć
Dla kogo
- Prawosławni pielgrzymi, którzy chcą pomodlić się przy grobach świętej Nino, świętego Gabriela i Ojców Syryjskich
- Grupy parafialne i chrześcijanie innych wyznań, których ciekawi jeden z najstarszych chrześcijańskich narodów
- Podróżni, którzy chcą uczestniczyć w gruzińskiej liturgii z przewodnikiem objaśniającym, co się dzieje
- Osoby zainteresowane freskami, historią monastycyzmu i tym, jak wiara kształtuje dzisiejsze życie w Gruzji
Jeśli w cerkwiach interesuje cię głównie architektura i wolisz łączyć ich zwiedzanie z górami i winem, szerszy obraz kraju da ci wycieczka „Klasyczna Gruzja”.
Co zabrać
- Spódnice do kostek lub za kolano i chusta na głowę dla kobiet – w większości monastyrów tego się oczekuje
- Długie spodnie i koszule z rękawami dla mężczyzn; w szortach nie wolno wchodzić do cerkwi
- Prosta długa koszula lub bawełniana szata, jeśli chcesz zanurzyć się w źródle w Bodbe
- Kapelusz od słońca, butelka na wodę i wygodne buty na suche zbocze w Dawit Garedży
- Drobne w lari na świece i datki w cerkwiach
- Lekka dodatkowa warstwa na chłodne wnętrza cerkwi i wczesnoporanną liturgię
- Liturgia trwa dwie godziny lub dłużej, a wierni stoją; miejsc siedzących jest niewiele.
- Grzbiet Udabno nad Dawit Garedżą biegnie wzdłuż spornego odcinka granicy; stosuj się do poleceń strażnika granicznego i nie przekraczaj granicy.
- Dzień 5 to długi przejazd, ok. sześciu godzin w drodze; przełęcz Gombori może być zamknięta, więc przed wyjazdem sprawdź stan drogi.
- Niektóre części monastyrów są zamknięte dla kobiet albo dla wszystkich zwiedzających; przewodnik pokaże ci, dokąd można wejść.
Pytania o tę wycieczkę
Jak się ubrać do cerkwi?
Kobiety zakrywają włosy chustą i zakładają spódnicę za kolano, a barki i ramiona mają zakryte. W niektórych cerkwiach w miastach kobiety w spodniach są tolerowane, ale w większości monastyrów już nie, więc spódnica to pewniejszy wybór. Mężczyźni noszą długie spodnie, w środku zdejmują nakrycie głowy i nie wchodzą w koszulkach bez rękawów. W wielu monastyrach przy bramie można pożyczyć okrycia, a my wozimy zapasowe.
Jak się zachowywać podczas liturgii?
Nabożeństwa w gruzińskich cerkwiach są długie, a wierni stoją, więc przyjdź wcześniej i stań z boku albo z tyłu. Nie przechodź przed ikonostasem ani między kapłanem a ołtarzem, wycisz telefon i nie rób zdjęć w czasie nabożeństwa. Komunię przyjmują prawosławni, którzy się do niej przygotowali. Każdy odwiedzający może natomiast zapalić świecę i oddać cześć ikonom.
Czy można robić zdjęcia?
Na zewnątrz prawie zawsze. W środku zasady są różne: w niektórych cerkwiach wisi tabliczka z zakazem fotografowania, w innych duchowni wolą, żeby najpierw zapytać. Nigdy nie fotografuj mnichów, mniszek ani modlących się osób bez ich zgody i nigdy nie używaj lampy błyskowej przy freskach.
Czy wycieczka jest odpowiednia dla osób, które nie są prawosławne?
Tak. Wyznawcy wszystkich religii i osoby niewierzące są mile widziani w gruzińskich cerkwiach, o ile ubierają się skromnie i zachowują z szacunkiem. Przewodnik objaśnia znaczenie tego, co widzisz, a ty decydujesz, w jakim stopniu chcesz uczestniczyć w programie religijnym.
Czy możemy zaplanować podróż tak, by trafić na święto?
Tak, i to wspaniałe przeżycie. W połowie października na święto Sweticchowloba do Mcchety ściągają tłumy pielgrzymów, a w styczniu i czerwcu dni świętej Nino przyciągają wiernych do Bodbe i Samtawro. Gruziński Kościół Prawosławny posługuje się kalendarzem juliańskim, więc Wielkanoc i Boże Narodzenie przypadają w innych terminach niż w chrześcijaństwie zachodnim. Podaj nam termin, a sprawdzimy kalendarz.
Czy są miejsca, do których kobiety nie mogą wejść?
Tak, kilka. Niektóre części monastyrów są zamknięte dla kobiet, a przy Słupie Kacchi i w niektórych częściach Dawit Garedży wszyscy zwiedzający, bez względu na płeć, pozostają w miejscach ogólnodostępnych. Wszędzie indziej na trasie kobiety są mile widziane, o ile przestrzegają zasad dotyczących stroju.


