- Gruzja zajmuje ok. 69 700 km², a mimo to jej teren wznosi się od brzegu Morza Czarnego aż po 5193 m n.p.m. na Szcharze; mniej więcej dwie trzecie kraju to góry.
- Główne strefy to lodowce Wielkiego Kaukazu, lasy i wulkaniczne jeziora Małego Kaukazu, kolchidzkie lasy deszczowe nad morzem oraz półpustynia na skrajnym wschodzie.
- Lasy pokrywają ok. 40% kraju, a Kaukaz należy do światowych hotspotów bioróżnorodności: mniej więcej jedna czwarta z ok. 6500 gatunków tutejszych roślin nie rośnie nigdzie indziej (CEPF).
- Ok. 13% powierzchni kraju zajmuje 100 obszarów chronionych (2024 r.), a kolchidzkie lasy deszczowe są od 2021 r. obiektem światowego dziedzictwa UNESCO.
- W wysokie góry jedź od lipca do połowy września. Wiosna i jesień to pora na nizinne lasy, torfowiska i step, a migracja ptaków drapieżnych nad Batumi osiąga szczyt od końca sierpnia do początku października.
Przyroda Gruzji zmienia się szybciej niż niemal gdziekolwiek indziej w Europie czy zachodniej Azji. Kraj zajmuje ok. 69 700 km², nieco mniej niż Irlandia. A jednak jednego ranka możesz stać przy lodowcu pod szczytami sięgającymi 5000 m, a następnego dnia iść wilgotnym lasem deszczowym nad Morzem Czarnym. Na południowym wschodzie zieleń ustępuje suchemu stepowi, pasiastym gliniastym wzgórzom i lasom dzikiej pistacji przy granicy z Azerbejdżanem. Do większości tych miejsc dojedziesz z Tbilisi w ciągu jednego dnia.
Na tej stronie zebraliśmy najważniejsze informacje o gruzińskiej przyrodzie. Opisujemy główne strefy krajobrazowe, z podpowiedzią, gdzie i kiedy je zobaczyć, a dalej klimat, rośliny, zwierzęta, obszary chronione, tabelę krajobrazów według pór roku i kilka zasad, dzięki którym podróżujesz bez szkody dla przyrody. Szczegóły znajdziesz na naszych listach parków narodowych, górskich jezior, kanionów, wodospadów, jaskiń i obiektów UNESCO oraz w poradniku o górach Kaukazu.
Przyroda Gruzji w skrócie: powierzchnia, ukształtowanie terenu i wielki dział wodny
Gruzja leży między Morzem Czarnym a Kaspijskim, po południowej stronie Wielkiego Kaukazu. Geostat, czyli Krajowy Urząd Statystyczny Gruzji, zalicza mniej więcej dwie trzecie jej powierzchni do terenów górskich. Przy tak stromej rzeźbie wiele stref przyrodniczych leży bardzo blisko siebie, dlatego w ciągu jednego dnia jazdy krajobraz Gruzji potrafi zmienić się trzy razy.
Kraj obramowują dwa łańcuchy górskie. Wielki Kaukaz tworzy północną ścianę. Wznoszą się w nim m.in. Szchara (5193 m n.p.m.), najwyższy punkt Gruzji, i Kazbek (5054 m n.p.m.), którego widzi większość przyjezdnych. Na południu leży łagodniejszy Mały Kaukaz, a między nimi rozciągają się niziny, na których mieszka większość Gruzinów.
Pośrodku te niziny przecina niewysoki grzbiet biegnący z północy na południe, zwany Górami Lichskimi. Na zachód od niego wilgotne powietrze znad morza nawadnia Nizinę Kolchidzką, a rzeki płyną do Morza Czarnego. Na wschodzie kraj jest suchszy i bardziej słoneczny, a Kura (Mtkvari) niesie wodę do Morza Kaspijskiego. Ten jeden grzbiet sprawia, że zachód jest zielony i wilgotny, a w Kachetii winorośl dojrzewa pod bezchmurnym niebem.
Resztę robi wysokość. Na zachodzie, jak podaje Geostat, las sięga od wybrzeża do ok. 1900 m n.p.m., a wyżej są łąki, piargi i lód. Na wschodzie pierwszym piętrem jest półpustynia poniżej ok. 600 m n.p.m. Dlatego krajobrazy Gruzji układają się w kilka dużych stref, które opisujemy poniżej.
| Przyroda Gruzji w liczbach | Dane |
|---|---|
| Powierzchnia | 69 700 km², łącznie z terytoriami okupowanymi |
| Najwyższy punkt | Szchara (5193 m), na głównym grzbiecie nad Ushguli |
| Najniższy punkt | Brzeg Morza Czarnego, 0 m |
| Wybrzeże Morza Czarnego | 309 km (Geostat), północna część w okupowanej Abchazji |
| Rzeki | 26 060, w większości krótsze niż 25 km |
| Jeziora | Ok. 860, łącznie poniżej 170 km² |
| Lodowce | 725, o powierzchni ok. 370 km², wszystkie w Wielkim Kaukazie |
| Lasy | Ok. 40% powierzchni kraju pod lasem w 2024 r. |
| Opady deszczu i śniegu | Od ok. 400 mm rocznie na suchym wschodzie do ok. 4500 mm na najbardziej wilgotnych zachodnich stokach |
| Obszary chronione | 100 obszarów na ok. 13% terytorium kraju w 2024 r. |
Wielki Kaukaz: lodowce, łąki alpejskie i wysokie doliny
Najbardziej imponujące krajobrazy Gruzji ciągną się wzdłuż głównego grzbietu Kaukazu na północy. Geostat naliczył tu 725 lodowców, łącznie ok. 370 km² lodu. Kurczą się, tak jak lód w całym łańcuchu. Poniżej lodu leżą moreny, od ok. 2000 m n.p.m. ukwiecone łąki, a niżej, w dolinach, brzozy, sosny i buki.
Gdzie to zobaczyć
- Kazbegi: najłatwiej dostępne wysokie góry, trzy godziny jazdy na północ od Tbilisi. Całodniowa wędrówka spod cerkwi Cminda Sameba w Gergeti kończy się na wysokości ok. 3200 m n.p.m., skąd patrzysz z góry na lodowiec pod Kazbekiem.
- Swanetia: największe lodowce. Koło Mestii łagodny spacer przez las prowadzi do szarego jęzora lodowca Czalaadi. Z Ushguli jednodniowa wędrówka wiedzie wzdłuż górnego Inguri w stronę lodowca Szchara.
- Tuszetia: sosnowe wąwozy, letnie pastwiska i wsie z wieżami i łupkowymi dachami. Jedyny dojazd to droga dla samochodów 4x4, która osiąga najwyższy punkt na przełęczy Abano, blisko 2950 m n.p.m., i zwykle jest przejezdna od czerwca do października.
- Racza: ciche lasy bukowe, wysokie łąki i jezioro Udziro na wysokości ok. 2800 m n.p.m., a przy tym bardzo mało innych wędrowców.
Najlepsza pora: od lipca do połowy września na lodowce i przełęcze. W czerwcu w dolinach kwitnie najwięcej kwiatów, a pod koniec września pojawia się pierwsze złoto jesieni. Więcej o szczytach i przełęczach przeczytasz w naszym poradniku o górach Kaukazu, a o trasach i ich trudności w poradniku o pieszych wędrówkach w Gruzji.
Podczas naszej wycieczki „Tydzień trekkingowy w Kazbegi” mieszkasz w jednym hotelu w Stepancmindzie i każdego dnia poznajesz inną dolinę: punkt widokowy na lodowiec, Truso, Dżutę i inne miejsca. Termin wybierasz ty, a jedzie tylko twoja grupa.
Mały Kaukaz: lasy Borjomi i wulkaniczny płaskowyż Dżawachetii
Mały Kaukaz wznosi się na południe od nizin w środkowej części kraju. Jego pasma są niższe i bardziej obłe niż główny łańcuch, nie ma na nich lodowców, a północne stoki porastają jedne z najgęstszych lasów Gruzji. Bordżomsko-Charagaulski Park Narodowy, utworzony w 1995 r., chroni lasy bukowe, jodłowe i świerkowe nad uzdrowiskiem Borjomi. Położone wyżej Bakuriani latem jest chłodną bazą wypadową, a zimą ośrodkiem narciarskim.
Dalej na południe kończą się drzewa, a na wysokości ok. 2000 m n.p.m. rozpościera się płaskowyż Dżawachetii. Dawne potoki lawy pozostawiły tu rozległą, bezleśną krainę traw, płytkich jezior i wygasłych stożków wulkanicznych. Didi Abuli (ok. 3300 m n.p.m.) to najwyższy szczyt południowej Gruzji. Parawani jest największym jeziorem kraju pod względem powierzchni, a Tabackuri mieści najwięcej wody. Wiosną i jesienią na jeziorach koło Ninocmindy roi się od żurawi, pelikanów i kaczek.
Najlepsza pora: od czerwca do października na szlaki wokół Borjomi, a na jesienne kolory druga połowa października. Dżawachetię najlepiej odwiedzać od czerwca do września, bo zimy są tu długie i surowe. Najwięcej ptaków gromadzi się na jeziorach w kwietniu, maju i wrześniu.
Jeśli chcesz przejść płaskowyż pieszo, wybierz naszą wycieczkę „Trekking do wulkanicznych jezior Dżawachetii”. Przez pięć dni wędrujesz między Parawani a Tabackuri przez pasmo Abul-Samsari, z końmi jucznymi, namiotami i kucharzem obozowym.
Kolchida: lasy deszczowe, mokradła i subtropikalne wybrzeże Morza Czarnego
Zachodnia Gruzja wydaje się zupełnie innym krajem. Wilgotne powietrze znad Morza Czarnego zatrzymuje się na wzgórzach Adżarii i Gurii, gdzie spada z niego deszcz. Geostat podaje dla południowej części Niziny Kolchidzkiej ponad 2500 mm opadów rocznie, a na stokach za Batumi spada ich znacznie więcej. W efekcie rośnie tu las deszczowy strefy umiarkowanej z kasztanami, bukami i olchami, a niżej, w podszycie, zimozielone rododendrony, laurowiśnie i bukszpan.
Te lasy przetrwały epoki lodowcowe w tym osłoniętym zakątku, dlatego wciąż rosną tu rośliny, które gdzie indziej w zachodniej Eurazji zniknęły, takie jak dąb pontyjski i bluszcz kolchidzki. W lipcu 2021 r. „Kolchidzkie lasy deszczowe i mokradła” trafiły na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako pierwszy gruziński obiekt wpisany ze względu na przyrodę. Siedem części obiektu zajmuje ok. 31 250 ha, od torfowisk koło Poti po wzgórza Mtirali i Kintriszi.
Nadmorska nizina to labirynt torfowisk, trzcinowisk i powolnych, ciemnych rzek. Najłatwiej poznać ją w Kolchidzkim Parku Narodowym wokół Poti, płynąc łodzią po jeziorze Paliastomi. W głębi lądu, w Mtirali i Kintriszi, krótkie szlaki prowadzą przez ociekający wilgocią las, a w Machacheli, przy granicy z Turcją, są do tego stare kamienne mosty.
Jest jeszcze morze. Gruzińskie wybrzeże ma 309 km długości, a jego północny odcinek leży w okupowanej Abchazji. Wokół Batumi strome zielone wzgórza opadają ku kamienistym plażom, a na stokach rosną herbata i cytrusy. Na północ od Kobuleti, w Ureki i Szekwetili, plaże mają ciemny piasek bogaty w magnetyt. Sezon kąpielowy trwa od czerwca do września.
Najlepsza pora: od maja do października na leśne szlaki, od kwietnia do czerwca oraz od września do października na ptaki wodno-błotne. Deszcz może padać w każdym miesiącu.
Wschodnia Gruzja: Dolina Alazani, step i półpustynia
Na wschód od Tbilisi robi się coraz bardziej sucho. Dolina Alazani w Kachetii to szeroka równina pełna winnic, nad którą stromo wyrasta zalesiona ściana Wielkiego Kaukazu. Na jej wschodnim krańcu leży Lagodechi, które sięga od nizinnych lasów bukowych po alpejskie jeziora na granicy z Dagestanem. To najstarszy rezerwat przyrody w Gruzji, założony w 1912 r.
Na południe od doliny sceneria zmienia się całkowicie. Za polami pszenicy na Stepie Szyrackim Park Narodowy Waszlowani chroni zerodowane gliniaste badlandy, kaniony i widne lasy dzikiej pistacji. W Tachti-Tepa bulgoczą wulkany błotne, a wzdłuż Alazani, na granicy z Azerbejdżanem, ciągnie się wstęga gęstego lasu łęgowego. Dalej na zachód wzgórza wokół Dawit Garedży są bezleśne i pokryte różowymi, ochrowymi i szarymi pasami.
Najlepsza pora: od kwietnia do czerwca i od września do listopada. Wiosną step pokrywa się dzikimi kwiatami, a winnice złocą się pod koniec października i w listopadzie. Latem na równinach jest bardzo gorąco, a na drogi gruntowe Waszlowani potrzebny jest samochód 4x4.
Klimat, rzeki i jeziora w skrócie
Gruzja leży tam, gdzie ciepłe subtropiki spotykają się z chłodniejszą północą. Kaukaz osłania ją przed najzimniejszym powietrzem znad Rosji, a Morze Czarne łagodzi klimat na zachodzie. Roczne opady wahają się od ok. 400 mm na najsuchszym wschodzie do ok. 4500 mm na najbardziej wilgotnym zachodzie. W efekcie są tu trzy główne typy klimatu, a do tego zimny płaskowyż Dżawachetii:
- Wybrzeże Morza Czarnego: łagodne zimy, ciepłe i wilgotne lata, opady o każdej porze roku.
- Niziny wschodnie, w tym Tbilisi i Kachetia: gorące, suche lata i zimne, dość suche zimy.
- Wysokie góry: powyżej ok. 2000 m n.p.m. śnieg mniej więcej od listopada do maja, a latem częste popołudniowe burze.
Prognozy i średnie miesięczne dla poszczególnych miejscowości znajdziesz na naszych stronach o pogodzie w Gruzji. Jeśli chcesz dopasować porę roku do swoich planów, przeczytaj nasz poradnik o tym, kiedy jechać do Gruzji, miesiąc po miesiącu.
Rzeki i jeziora
Geostat naliczył 26 060 rzek, w większości krótkich górskich potoków. Zachodnie rzeki, takie jak Rioni i Inguri, płyną do Morza Czarnego, a Rioni niesie więcej wody niż którakolwiek inna rzeka w kraju. Na wschodzie niemal wszystkie wody spływają do Kury, która płynie dalej przez Azerbejdżan do Morza Kaspijskiego.
Jezior jest dużo, ale są małe: ok. 860, w większości stawy polodowcowe wysoko w Kaukazie. Duże jeziora są pochodzenia wulkanicznego i leżą na płaskowyżu Dżawachetii. Szczegóły znajdziesz na naszej liście jezior górskich i nizinnych, a lista wodospadów opisuje te, które każdej wiosny, gdy topnieją śniegi, niosą najwięcej wody.
Lasy, rośliny i Kaukaz jako hotspot bioróżnorodności
Lasy pokrywają ok. 40% Gruzji: Geostat podaje dla 2024 r. 40,6%, czyli ok. 2,8 mln ha. W lasach górskich przeważa buk wschodni, na zachodzie towarzyszą mu jodła i świerk, a na niższych stokach dąb i grab.
Cały region należy do światowych hotspotów bioróżnorodności. Według Critical Ecosystem Partnership Fund (CEPF) na Kaukazie rośnie ok. 6500 gatunków roślin naczyniowych, z których mniej więcej jedna czwarta nie występuje nigdzie indziej. W samej Gruzji, jak podaje Geostat, rośnie do 5000 gatunków roślin kwitnących i iglastych.
Wiele z nich łatwo zobaczyć. W czerwcu i lipcu łąki alpejskie Kazbegi i Dżawachetii toną w kwiatach. Wiosną wschodni step usiany jest makami, a kolchidzkie rododendrony kwitną w maju i czerwcu. Od końca września drzewa zaczynają się złocić, najpierw przy górnej granicy lasu, potem coraz niżej; terminy podaje nasz poradnik o złotej jesieni w Gruzji.
Zwierzęta w Gruzji: koziorożce, niedźwiedzie, rzadkie lamparty i migracja ptaków drapieżnych nad Batumi
Na listach gatunków Geostatu figuruje mniej więcej 100 gatunków ssaków, ponad 330 ptaków, ok. 48 gadów, 11 płazów i ok. 160 ryb. W wysokich górach wypatruj koziorożców kaukaskich, dzikich kóz żyjących wyłącznie w Wielkim Kaukazie, oraz kozic. W większych lasach, od Lagodechi po Bordżomsko-Charagaulski Park Narodowy i Tuszetię, żyją niedźwiedzie brunatne, wilki, rysie, jelenie szlachetne i dziki.
Najrzadszy jest lampart kaukaski. W 2004 r. jednego z nich uchwyciła fotopułapka w Waszlowani. W sierpniu 2021 r. inna fotopułapka sfotografowała lamparta na obszarach chronionych Tuszetii, podczas badań prowadzonych przez NACRES wspólnie z kaukaskim biurem WWF. To rzadkie obserwacje bardzo nielicznej populacji i żaden turysta nie powinien liczyć na to, że go zobaczy.
Duże ssaki są płochliwe, więc raczej zobaczysz tropy i odchody niż same zwierzęta, chyba że o świcie wyruszysz z przewodnikiem i lornetką. Z ptakami jest łatwiej: nad Kazbegi i Tuszetią krążą orłosępy i sępy płowe, w Waszlowani orły, a na jeziorach Kolchidzkiego Parku Narodowego i Dżawachetii żyją ptaki wodne.
Migracja ptaków drapieżnych nad Batumi
Każdej jesieni góry i morze wciskają wędrujące ptaki drapieżne w wąski korytarz nad Batumi. Od 2008 r. liczy je Batumi Raptor Count z punktów obserwacyjnych na wzgórzach nad Sachalwaszo i Szuamtą. Łączna liczba ptaków drapieżnych w sezonie przekroczyła 1,38 mln w 2025 r., a w 2026 r. wyniosła ok. 1,28 mln.
W pierwszej połowie września przeważają trzmielojady, później ich miejsce zajmują myszołowy stepowe, kanie czarne i orły. W 2026 r. obserwatorzy naliczyli ok. 558 000 trzmielojadów i ok. 400 000 kań czarnych. Przyjedź między końcem sierpnia a początkiem października; najwięcej ptaków przelatuje we wrześniu.
Nasza wycieczka „Obserwacja ptaków w Gruzji” łączy stoki Kazbegi i półpustynię Waszlowani z dniem na punkcie liczenia ptaków w Sachalwaszo, a prowadzi ją przewodnik specjalizujący się w obserwacji ptaków.
Obszary chronione: kto nimi zarządza i jakie zasady obowiązują odwiedzających
Duża część najpiękniejszej przyrody Gruzji jest pod ochroną. Agencja Obszarów Chronionych (APA), podległa ministerstwu środowiska, zarządzała w 2024 r. 100 obszarami chronionymi. Łącznie zajmowały one 927 748 ha, czyli ok. 13% powierzchni kraju. Dzielą się na kilka kategorii:
- 14 ścisłych rezerwatów przyrody, chronionych głównie ze względu na dziką przyrodę i badania naukowe, gdzie zwiedzanie jest ograniczone
- 15 parków narodowych z centrami obsługi turystów, znakowanymi szlakami, schroniskami i polami namiotowymi
- 40 pomników przyrody, takich jak jaskinie, kaniony i wodospady, z których wiele ma płatne trasy zwiedzania
- 25 rezerwatów częściowych, 5 obszarów chronionego krajobrazu i 1 obszar wielokrotnego użytkowania
Wstęp do większości parków narodowych jest bezpłatny. Głównym wyjątkiem jest Waszlowani, gdzie w 2026 r. obcokrajowcy płacą ok. 10 GEL (ok. 4 €). Za schroniska, pola namiotowe, rejsy łodzią i konie płaci się osobno, a udostępnione do zwiedzania jaskinie i kaniony sprzedają własne bilety. Przed dłuższą wędrówką zarejestruj się w centrum obsługi turystów parku i miej przy sobie paszport. Na szlaki przy granicach, takie jak trekking nad Jezioro Czarnej Skały w Lagodechi, potrzebne jest pozwolenie na wejście do strefy przygranicznej, załatwione z wyprzedzeniem.
Nasze listy porównują te miejsca jedno po drugim, z informacjami o dojeździe, najlepszych miesiącach i opłatach w 2026 r.: parki narodowe, kaniony, jaskinie, wodospady i obiekty światowego dziedzictwa UNESCO.
Krajobrazy Gruzji według pór roku: co, gdzie i kiedy zobaczyć
Krajobrazy Gruzji są najpiękniejsze w różnych porach roku, więc z tej tabeli dobierzesz widoki do swojego terminu. Czasy jazdy liczymy z Tbilisi, bez postojów, chyba że podano inaczej.
| Krajobraz | Gdzie | Najlepsze miesiące | Dojazd |
|---|---|---|---|
| Lodowce i wysokie przełęcze | Kazbegi, Swanetia, Tuszetia | Od lipca do połowy września | Kazbegi ok. 3 godz. drogą; Mestia długi dzień jazdy albo ok. 1 godz. małym samolotem; Tuszetia samochodem 4x4 przez przełęcz Abano |
| Kwitnące łąki alpejskie | Kazbegi, Dżuta, Dżawachetia | Czerwiec i lipiec | Do Dżuty krótka jazda samochodem 4x4 ze Stepancmindy; Dżawachetia ok. 3–4 godz. przez Calkę |
| Kolchidzki las deszczowy | Mtirala, Kintriszi, Machachela | Od maja do października | Ok. 1 godz. drogą z Batumi |
| Nadmorskie mokradła | Kolchidzki Park Narodowy, jezioro Paliastomi | Od kwietnia do czerwca oraz we wrześniu i październiku | Na skraju Poti, ok. 70 km na północ od Batumi |
| Subtropikalne plaże | Batumi, Kwariati, Ureki | Od czerwca do września | Pociągiem ok. 4 godz. do Batumi albo samolotem do Batumi lub Kutaisi |
| Migracja ptaków drapieżnych | Wzgórza Sachalwaszo nad Batumi | Od końca sierpnia do początku października | Krótka jazda samochodem z Batumi |
| Wulkaniczny płaskowyż i jeziora | Parawani, Tabackuri, jeziora koło Ninocmindy | Od czerwca do września; ptaki w kwietniu, maju i wrześniu | Ok. 3–4 godz. drogą; do Tabackuri samochodem 4x4 z Bakuriani |
| Lasy górskie | Bordżomsko-Charagaulski Park Narodowy, Algeti, Lagodechi | Od maja do października; jesienne kolory od połowy października do początku listopada | Borjomi 2,5–3 godz.; Algeti ok. 1 godz.; Lagodechi niecałe 3 godz. |
| Winiarska dolina pod Kaukazem | Dolina Alazani, Kachetia | Od kwietnia do czerwca, od września do listopada | Sighnaghi ok. 2 godz.; Telavi 2–2,5 godz. |
| Półpustynia i badlandy | Waszlowani, Dawit Garedża | Kwiecień i maj, październik i listopad | Ok. 2 godz. do Dedoplisckaro, dalej drogami gruntowymi samochodem 4x4; Dawit Garedża ok. 2 godz. |
| Wapienne kaniony i jaskinie | Kaniony Martvili i Okatse, Jaskinia Prometeusza koło Kutaisi | Od kwietnia do czerwca oraz we wrześniu i październiku; jaskinie przez cały rok | Kutaisi ok. 3 godz., stamtąd do każdego miejsca do ok. 1 godz. |
| Ośnieżone góry | Gudauri, Kazbegi, Bakuriani, Swanetia | Od końca grudnia do marca | Gudauri ok. 2 godz.; po opadach śniegu sprawdź stan drogi |
Najtrudniej jest w miesiącach przejściowych. W czerwcu śnieg może jeszcze blokować wysokie przełęcze, a w październiku droga przez przełęcz Abano do Tuszetii zwykle zostaje zamknięta na zimę. Dzień przed wyjazdem sprawdź stan drogi.
Odpowiedzialne podróżowanie wśród gruzińskiej przyrody
W dzikich zakątkach Gruzji z roku na rok jest coraz tłoczniej, a na wielu szlakach nie ma koszy na śmieci i rzadko spotyka się strażników. Oto kilka nawyków, które pomagają.
- Nie zostawiaj śladów: znoś ze sobą wszystkie śmieci, łącznie ze skórkami owoców i chusteczkami, i korzystaj z toalet we wsiach i w centrach obsługi turystów.
- Nie schodź ze ścieżki, zwłaszcza na łąkach, gliniastych badlandach i torfowiskach, które łatwo zniszczyć, a regenerują się powoli.
- W parkach rozbijaj namiot tylko w wyznaczonych miejscach. Poza nimi biwakowanie na dziko jest zasadniczo dozwolone, ale zanim rozbijesz namiot na gruntach wsi, zapytaj o zgodę.
- Ogień: od lipca do września trawa i las wysychają, najbardziej na wschodzie. Ogniska rozpalaj tylko w istniejących paleniskach, nigdy przy wietrze, a przed odejściem dokładnie zalej żar wodą.
- Nie podchodź zbyt blisko do dzikich zwierząt i stad. Letnich pastwisk pilnują duże owczarki, więc stój w miejscu, dopóki pasterz ich nie odwoła.
- Ubezpieczenie turystyczne jest prawnie obowiązkowe dla turystów z zagranicy, a suma ubezpieczenia musi wynosić co najmniej 30 000 GEL. Jeśli wybierasz się na trekking powyżej 3000 m n.p.m., upewnij się, że polisa pokrywa koszty ratownictwa górskiego. W nagłym wypadku dzwoń pod 112.
Pomaga też korzystanie z usług miejscowych przewodników, opiekunów koni i gościńców. Dzięki temu pieniądze zostają w górskich wsiach, a mieszkające tam rodziny mają powód, by dbać o otaczającą je ziemię.
Przyroda Gruzji: najczęstsze pytania
Jaka jest przyroda Gruzji?
Bardzo różnorodna jak na tak niewielki kraj. Północ to ściana lodowców i łąk, zachód – wilgotne lasy subtropikalne i wybrzeże, a południe – wulkaniczny płaskowyż z jeziorami. Na skrajnym wschodzie rozciągają się step i półpustynia, a lasy pokrywają ok. 40% powierzchni kraju.
Czy w Gruzji są lodowce?
Tak. Geostat naliczył 725 lodowców o łącznej powierzchni ok. 370 km², wszystkie w Wielkim Kaukazie. Najłatwiej dotrzeć do lodowca Gergeti pod Kazbekiem oraz do lodowców Czalaadi i Szchara w Swanetii. Wszystkie się kurczą.
Czy w Gruzji jest las deszczowy?
Tak, las deszczowy strefy umiarkowanej. Na lasy kolchidzkie w Adżarii, Gurii i Megrelii spada ponad 2500 mm deszczu rocznie, a miejscami ponad 4000 mm. W 2021 r. ich fragmenty stały się obiektem światowego dziedzictwa UNESCO. Najłatwiej pospacerować po nich w Parku Narodowym Mtirala koło Batumi.
Jakie zwierzęta żyją w Gruzji?
Mniej więcej 100 gatunków ssaków, m.in. koziorożec kaukaski, kozica, niedźwiedź brunatny, wilk, ryś i jeleń szlachetny, a także ponad 330 gatunków ptaków. Lampart kaukaski przetrwał w bardzo nielicznej populacji i znany jest z rzadkich zdjęć z fotopułapek. Najłatwiej zobaczyć ptaki drapieżne, zwłaszcza we wrześniu nad Batumi.
Gdzie w Gruzji są najpiękniejsze krajobrazy?
Jeśli chodzi o góry, to w Swanetii, z Ushguli pod Szcharą, i w Kazbegi, z cerkwią Cminda Sameba w Gergeti u stóp Kazbeku. Najdziksza z tej trójki jest Tuszetia. Dla odmiany wybierz jeziora Dżawachetii albo badlandy Waszlowani.
Kiedy przyroda Gruzji jest najpiękniejsza?
To zależy od wysokości. Powyżej górnej granicy lasu najlepiej od lipca do połowy września. Nizinne lasy, torfowiska i step są najpiękniejsze od kwietnia do czerwca i od września do listopada. Jesienne kolory trwają od końca września do listopada, a śnieg pokrywa góry od końca grudnia do marca.
Jaka część Gruzji jest objęta ochroną?
W 2024 r. ok. 13%: 100 obszarów chronionych o łącznej powierzchni 927 748 ha, którymi zarządza Agencja Obszarów Chronionych. Wśród nich jest 15 parków narodowych i 14 ścisłych rezerwatów przyrody. Wstęp do większości parków narodowych jest bezpłatny.

































