Kultura

Dzień Świętego Jerzego w Gruzji: jak Gruzini obchodzą Giorgobę (23 listopada 2026 r.)

Biała cerkiew św. Jerzego z dwuspadowym dachem i kamiennymi płaskorzeźbami we wsi Nakipari w SwanetiiZdjęcie: georgia.travel
Spis treści
Najważniejsze w skrócie
  • Giorgoba, czyli Dzień św. Jerzego, to w Gruzji ogólnokrajowy dzień wolny od pracy, przypadający 23 listopada: w 2026 r. w poniedziałek, a w 2027 r. we wtorek.
  • Listopadowe święto wspomina męki świętego na kole, a według tradycji cerkiewnej ustanowiła je jego krewna, święta Nino. Wiosenne święto 6 maja upamiętnia jego śmierć i jest dniem roboczym.
  • Większość Gruzinów idzie rano na nabożeństwo do cerkwi św. Jerzego, wieczorem zasiada do rodzinnej kolacji, a w ciągu dnia dzwoni do wszystkich znajomych o imieniu Giorgi, bo to ich imieniny.
  • Banki i urzędy państwowe są zamknięte, ale sklepy, restauracje, cerkwie i transport działają normalnie. Większość państwowych muzeów w Tbilisi i tak jest w poniedziałki nieczynna.
  • Turyści, odpowiednio ubrani, mogą wziąć udział w liturgii w cerkwi Kaszweti lub w soborze Sameba w Tbilisi, w katedrze Sweti Cchoweli w Mcchecie albo w Alawerdi w Kachetii.

Dzień Świętego Jerzego w Gruzji, przez samych Gruzinów nazywany Giorgobą, to ogólnokrajowy dzień wolny od pracy, przypadający 23 listopada. W 2026 r. wypada w poniedziałek, więc większość ludzi ma trzydniowy weekend, od soboty 21 listopada. Święty Jerzy jest patronem kraju, a jego dzień należy bardziej do cerkwi i rodzinnych stołów niż do ulicznych zabaw. Rano spodziewaj się pełnych cerkwi i świec zapalanych przed jego ikoną, a wieczorem długich kolacji. Każdy, kto ma na imię Giorgi, spędza ten dzień na odbieraniu telefonów.

W tym poradniku wyjaśniamy, co upamiętnia listopadowe święto i dlaczego święty Jerzy jest w Gruzji wszędzie, od flagi po główny plac Tbilisi. Porównujemy święto wiosenne i zimowe, w skrócie opisujemy zwyczaje regionalne i podpowiadamy, w których cerkwiach możesz pójść na nabożeństwo. Dowiesz się też, co jest w tym dniu zamknięte i jak ubrać się do cerkwi, a na koniec znajdziesz plan na długi weekend. Jeśli interesują cię tylko daty, zajrzyj na naszą stronę o święcie Giorgoba.

Dzień Świętego Jerzego w Gruzji: co upamiętnia święto 23 listopada

Jerzy był rzymskim oficerem z Kapadocji, krainy w środkowej części dzisiejszej Turcji. Według tradycji cerkiewnej nie wyrzekł się wiary za panowania cesarza Dioklecjana i w 303 r. został ścięty. Przed śmiercią poddano go kilku rodzajom tortur. Podczas jednej z nich przywiązano go do koła, a według przekazu wyszedł z tego bez szwanku.

Święto 23 listopada upamiętnia właśnie mękę na kole. Gruziński Kościół Prawosławny wyznacza daty świąt według kalendarza juliańskiego, który jest o 13 dni opóźniony względem cywilnego. Cerkiewny 10 listopada to zatem nasz 23 listopada. Niewiele innych Cerkwi prawosławnych obchodzi osobne święto męki na kole, dlatego Gruzini uważają ten dzień za swój.

Tradycja wiąże to święto także ze świętą Nino, kobietą z Kapadocji, która w IV wieku przyniosła chrześcijaństwo na dwór królewski w Mcchecie. Cerkiew uważa ją za krewną Jerzego. Według przekazu to ona nauczyła pierwszych nawróconych, by widzieli w nim swojego opiekuna, i ustanowiła jego listopadowe święto. Żadnej z tych historii nie da się udowodnić, ale Gruzini wciąż opowiadają obie.

Która Giorgoba?Gruzini nazywają Giorgobą oba dni świętego Jerzego. Dniem wolnym jest tylko listopadowe, więc jeśli ktoś zaprasza cię na Giorgobę, upewnij się, o który miesiąc chodzi.

Dlaczego święty Jerzy jest w Gruzji wszędzie

Wystarczy spędzić w tym kraju jeden dzień, by raz po raz natykać się na świętego. W herbie państwowym cwałuje na koniu i przebija włócznią smoka. Szeroki czerwony krzyż na białej fladze to jego krzyż. Pośrodku Placu Wolności w Tbilisi, na wysokiej kolumnie, stoi pozłacany Jerzy autorstwa rzeźbiarza Zuraba Cereteliego. Pomnik odsłonięto w dniu Giorgoby, 23 listopada 2006 r.

Najlepiej widać to po cerkwiach. W większości wsi stoi cerkiew lub kaplica św. Jerzego, a popularne powiedzenie głosi, że jest ich tyle, ile dni w roku. Liczbę 365 traktuj jak folklor, ale stojąca za nią myśl jest prawdziwa: niemal każdego dnia któraś parafia obchodzi własne, lokalne święto Jerzego.

Równie powszechne jest jego imię. Giorgi to najpopularniejsze męskie imię w Gruzji, a jego zdrobnienia Gia, Gogi, Goga i Gio słychać na każdym kroku. W spisie powszechnym z 2024 r. 82% mieszkańców zadeklarowało wyznanie prawosławne, więc święto w jakiś sposób dotyczy większości rodzin.

W Kachetii i w górach na północnym wschodzie znano go jako Tetri Giorgi, czyli Białego Jerzego. Badacze uważają, że w jego kult wtopiły się tam dawniejsze wierzenia związane z bogiem księżyca. Biały Jerzy na koniu zajmował środek herbu republiki z 1918 r., którego ponownie używano w latach 1991–2004. Dzisiejszą flagę i herb opisujemy w poradniku z podstawowymi informacjami o Gruzji.

Dwa święta w roku: czym różnią się 6 maja i 23 listopada

Gruzja obchodzi dwa dni świętego Jerzego. Wiosenne święto przypada 6 maja, czyli 23 kwietnia według kalendarza juliańskiego: pod tą datą jego śmierć wspomina większość wyznań chrześcijańskich. Zimowe święto 23 listopada wspomina mękę na kole. W oba dni cerkwie św. Jerzego są pełne, ale urzędy są zamknięte tylko w listopadzie.

Wiosenna GiorgobaZimowa Giorgoba
Data6 maja23 listopada
Data w kalendarzu juliańskim23 kwietnia10 listopada
Co upamiętniaŚmierć od mieczaMęki na kole
Dzień wolny według Kodeksu pracyNieTak
2026Środa, 6 maja (już za nami)Poniedziałek, 23 listopada
2027Czwartek, 6 majaWtorek, 23 listopada

W 2027 r. prawosławna Wielkanoc przypada 2 maja, więc wiosenne święto wypadnie w tygodniu po Wielkanocy. Listopadowe święto to ostatni dzień wolny w roku przed Nowym Rokiem.

Jak Gruzini obchodzą Dzień Świętego Jerzego

Poranna liturgia

Dzień zaczyna się w cerkwi. Liturgia rozpoczyna się rano i często trwa dwie godziny lub dłużej, a chór śpiewa ją w gruzińskim stylu polifonicznym. Wierni przychodzą i wychodzą, zapalając przed ikoną świętego cienkie świece. Już przed południem cerkwie pod wezwaniem Jerzego są wypełnione po brzegi.

Gruziński Kościół Prawosławny ma w tym roku nowego zwierzchnika. Patriarcha Eliasz II zmarł 17 marca 2026 r., a 12 maja na katolikosa-patriarchę intronizowano Szio III. Gdzie odprawi liturgię w dniu Giorgoby, sprawdzisz w ostatnich dniach przed świętem na stronie patriarchate.ge.

Imieniny i supra

Dla każdego Giorgiego to dzień imienin, a Gruzini traktują imieniny bardzo poważnie. Dzwonią przyjaciele, koledzy z pracy przychodzą z butelką, a wieczór kończy się przy stole. W domach, w których nie ma żadnego Giorgiego, i tak przygotowuje się mcwadi, chaczapuri i dania z orzechami włoskimi, a na stole nie brakuje młodego wina.

Na suprze mistrz toastów zwykle wznosi toast za świętego Jerzego, często łącząc go z toastem za Matkę Bożą. W dniu Giorgoby ten toast staje się sercem wieczoru. Święto wypada też tuż przed postem bożonarodzeniowym, który zaczyna się 28 listopada i trwa do Bożego Narodzenia 7 stycznia. Dla rodzin, które poszczą, to ostatnia wielka mięsna uczta na mniej więcej sześć tygodni.

Jeśli dostaniesz zaproszeniePrzynieś wino albo słodycze i zanim upijesz łyk wina, poczekaj na toast. Jeśli gospodarz ma na imię Giorgi, powiedz gilotsav, co znaczy „gratulacje”.

Dawne zwyczaje w sanktuariach całego kraju

Gruzińskie chrześcijaństwo wyrosło na dawniejszych górskich wierzeniach, a święty Jerzy przybrał wiele lokalnych obliczy. Etnografowie, m.in. Kevin Tuite, badali wysokogórskie wsie, które czczą go we własnych sanktuariach, a każde z nich ma swoje święto i swoje zasady.

W kilku miejscach przetrwał dawny zwyczaj ofiary dziękczynnej. Do Goridżwari, cerkwi św. Jerzego na wzgórzu nad Gori, rodzina, której modlitwa została wysłuchana, może w jedno z jego świąt przyprowadzić barana lub koguta. Zwierzę obprowadza się wokół cerkwi, a potem zabija poza terenem przycerkiewnym i przyrządza na wspólny piknik. Duchowni odradzają ten zwyczaj, a w Tbilisi raczej go nie zobaczysz.

Inne słynne sanktuaria św. Jerzego mają własne terminy świąt. Do Lomisi, górskiej cerkwi nad wsią Mleta przy Gruzińskiej Drodze Wojennej, pielgrzymi ciągną późną wiosną lub wczesnym latem na Lomisobę. Katedra w Alawerdi w Kachetii jest pod wezwaniem św. Jerzego, ale jej wielkie święto, Alawerdoba, przypada we wrześniu.

Dla mieszkańców Megrelii najważniejszym świętem św. Jerzego była kiedyś Iloroba w Ilori, w cerkwi z początku XI wieku. Ilori leży w rejonie Oczamczyry, w okupowanej Abchazji, więc turyści nie mogą dziś tam dotrzeć.

Gdzie turysta może pójść na nabożeństwo w dniu Giorgoby

W tym dniu każda czynna cerkiew przyjmuje gości, ale w tych miejscach najmocniej poczujesz atmosferę święta.

  1. Kaszweti, Tbilisi
    Cerkiew św. Jerzego przy Alei Rustawelego, naprzeciwko gmachu parlamentu, to oczywisty wybór w centrum miasta. Zbudowano ją w latach 1904–1910 w stylu średniowiecznym i od wczesnego rana wypełnia się wiernymi. Aleja jest w przebudowie od lipca 2026 r., więc spodziewaj się ogrodzeń.
  2. Sameba, Tbilisi
    W ostatnich latach patriarchowie przewodniczyli wielkim świątecznym nabożeństwom w tym ogromnym soborze na wzgórzu Elia. Nawet w tłoczny dzień z tyłu znajdzie się miejsce.
  3. Sweti Cchoweli, Mccheta
    W katedrze dawnej stolicy, pół godziny jazdy od Tbilisi, w dniu Giorgoby odprawia się uroczystą liturgię. Żeński monastyr Samtawro, w którym mieszkała święta Nino, leży kilka minut spacerem od katedry.
  4. Alawerdi, Kachetia
    XI-wieczna katedra św. Jerzego stoi samotnie wśród winnic, ok. 20 km na północ od Telavi. Na dojazd z Tbilisi przeznacz od 2 do 2,5 godz., więc noc przed świętem spędź w Telavi.
  5. Goridżwari, Gori
    Cerkiew na wzgórzu nad Gori, ok. 86 km na zachód od Tbilisi, ma najbardziej lokalny charakter: rodziny urządzają pikniki przed świątynią.
Przyjdź wcześnie, zostań dłużejŻeby znaleźć miejsce w środku, przyjdź przed 9:00 i nastaw się, że zostaniesz co najmniej pół godziny. Jeśli musisz wyjść przed końcem, zrób to cicho, bokiem.

Co jest otwarte, a co zamknięte w poniedziałek 23 listopada 2026 r.

Giorgoba to jeden z 18 dni wolnych od pracy zapisanych w gruzińskim Kodeksie pracy, więc państwo robi sobie przerwę. Poza tym życie toczy się normalnie.

Instytucje i usługi23 listopada 2026 r.Wskazówka
Urzędy państwowe, szkoły, uczelnieZamknięteFormalności zostaw na wtorek
BankiWiększość oddziałów zamkniętaBankomaty i płatności kartą działają normalnie
Sklepy, supermarkety, centra handlowe, bazaryOtwarteNiektóre małe rodzinne sklepy zamykają wcześniej
Restauracje i kawiarnieOtwarte, wieczorem pełneZarezerwuj stolik na kolację w niedzielę i poniedziałek
Państwowe muzea w TbilisiPrzeważnie zamknięteGruzińskie Muzeum Narodowe i jego oddziały i tak są zamknięte w poniedziałki
CerkwieOtwarte, rano tłoczneWnętrza cerkwi zwiedzaj po południu
Metro, autobusy, kolejka linowa, pociągi, samolotyDziałająDrogi wylotowe z Tbilisi są zatłoczone w sobotę i w poniedziałek wieczorem

Firmy prywatne same decydują, czy pracują. Hotele, taksówki, winiarnie i przewodnicy działają normalnie, a nasze prywatne wycieczki odbywają się w święto jak w każdy inny dzień. W sobotę 21 listopada wiele rodzin z Tbilisi jedzie do swoich rodzinnych wsi, więc jeśli tego dnia wyjeżdżasz z miasta, wyrusz wcześnie.

Jak się ubrać i zachowywać w gruzińskiej cerkwi

  • Kobiety: chusta na głowę i spódnica do kolan lub dłuższa. W wielu cerkwiach przy wejściu leżą zapasowe chusty i spódnice do przewiązania, ale w święto szybko ich brakuje, więc weź własne.
  • Mężczyźni: długie spodnie, a w środku bez nakrycia głowy. Wszyscy: zakryte ramiona i wyciszony telefon.
  • Raczej stój, nie siadaj. Ławek jest niewiele i są przeznaczone dla osób starszych.
  • Podczas nabożeństwa trzymaj się z boku i nigdy nie przechodź między kapłanem a ikonostasem.
  • Zanim zrobisz zdjęcie, zapytaj o zgodę, nigdy nie używaj lampy błyskowej i nie filmuj modlących się ludzi.
  • Świece kupisz na stoisku przy wejściu, więc miej przy sobie kilka monet.
  • Do Komunii przystępują tylko prawosławni chrześcijanie; turyści po prostu się przyglądają.
Ubierz się ciepłoStare kamienne cerkwie nie są ogrzewane, a pod koniec listopada temperatura w Tbilisi spada nocą do ok. 1°C. Ubierz się na cebulkę, w warstwy, których nie trzeba będzie zdejmować w środku.

Dwudniowy plan na długi weekend z Giorgobą w 2026 r.

Każda nasza wycieczka jest prywatna. Dzień wybierasz ty, grupa może być dowolnej wielkości, a przewodnik mówi w twoim języku. Tak spędzilibyśmy ten długi weekend, opierając się na wycieczkach poniżej.

  1. Niedziela, 22 listopada: Tbilisi w przeddzień święta
    Rano przejdź się po Starym Mieście. W katedrze Sioni przechowywany jest krzyż z winorośli, który tradycja wiąże ze świętą Nino. Po obiedzie idź na Plac Wolności zobaczyć pozłacanego św. Jerzego, a potem Aleją Rustawelego dojdź do cerkwi Kaszweti. W przeddzień święta w wielu cerkwiach odprawia się wieczorne nabożeństwo: to spokojna pora, by posłuchać chóru.
  2. Poniedziałek, 23 listopada: liturgia w Mcchecie
    Wyjedź ok. 8:30 i weź udział w porannym nabożeństwie w katedrze Sweti Cchoweli. Potem odwiedź żeński monastyr Samtawro, w którym mieszkała Nino, i monastyr Dżwari na wzgórzu nad dwiema rzekami. Zjedz obiad w Mcchecie i wróć na zarezerwowaną wcześniej kolację z okazji Giorgoby.
  3. Wtorek, 24 listopada (opcjonalnie): Kachetia
    Pojedź do żeńskiego monastyru Bodbe, gdzie pochowana jest Nino, przejdź się po murach Sighnaghi i spróbuj młodego wina w rodzinnej winiarni. Jeśli chcesz zobaczyć także katedrę św. Jerzego, poproś nas o dodanie Alawerdi.

Jeśli chcesz poświęcić cerkwiom cały tydzień, wybierz naszą wycieczkę „Pielgrzymka po prawosławnej Gruzji”: obejmuje Tbilisi, Mcchetę, Dawit Garedżę, Bodbe, Alawerdi i Gelati, a może się zacząć w dniu Giorgoby. Ubezpieczenie turystyczne z kosztami leczenia jest obowiązkowe dla turystów z zagranicy, więc wykup je przed wylotem.

Dzień Świętego Jerzego w Gruzji: najczęstsze pytania

Kiedy w 2026 r. przypada Dzień Świętego Jerzego w Gruzji?

Giorgoba przypada w poniedziałek 23 listopada 2026 r. i we wtorek 23 listopada 2027 r. To ogólnokrajowy dzień wolny od pracy. Wiosenne święto 6 maja jest zwykłym dniem roboczym.

Dlaczego święty Jerzy jest tak ważny w Gruzji?

Jest patronem kraju. Według tradycji cerkiewnej święta Nino, która w IV wieku nawróciła gruziński dwór, była jego krewną i nauczyła ludzi go czcić. Widnieje w herbie i na fladze, a Giorgi to najczęstsze męskie imię.

Jak w Gruzji obchodzi się Dzień Świętego Jerzego?

Poranną liturgią w cerkwiach pod jego wezwaniem i wieczorną rodzinną kolacją. Każdy Giorgi obchodzi imieniny. W kilku miejscach na wsi rodziny wciąż przyprowadzają barana lub koguta jako ofiarę dziękczynną.

Czy 23 listopada to w Gruzji dzień wolny od pracy?

Tak. Kodeks pracy wymienia ten dzień wśród 18 dni wolnych od pracy w kraju. Urzędy państwowe, szkoły i większość banków są zamknięte, a sklepy, restauracje, cerkwie i komunikacja publiczna działają.

Dlaczego w Gruzji święty Jerzy ma dwa święta w roku?

Święto 6 maja upamiętnia jego śmierć, tak jak w większości wyznań chrześcijańskich, a z 23 kwietnia przesunął je kalendarz juliański. Święto 23 listopada, czyli 10 listopada według tego kalendarza, wspomina jego męki na kole i należy do tradycji gruzińskiej.

Czy turyści mogą chodzić na nabożeństwa w dniu Giorgoby?

Tak, nabożeństwa są otwarte dla wszystkich. Kobiety potrzebują chusty na głowę i spódnicy, mężczyźni długich spodni. Stój cicho z boku i zanim zrobisz zdjęcie, zapytaj o zgodę.

Czy 23 listopada 2026 r. muzea w Tbilisi są otwarte?

Większość muzeów państwowych, w tym Gruzińskie Muzeum Narodowe, jest w poniedziałki zamknięta, więc nastaw się, że będą nieczynne. Prywatne galerie same ustalają godziny otwarcia.

Czy nazwa Gruzji pochodzi od świętego Jerzego?

Prawdopodobnie nie. Językoznawcy wywodzą tę nazwę od gurj, dawnego perskiego określenia Gruzinów. Sława świętego spopularyzowała tę opowieść i wiele osób wciąż ją powtarza.

Zespół Maspindzeli

Miejscowi gospodarze i przewodnicy z Tbilisi. Co tydzień jeździmy tymi drogami, a ten poradnik aktualizujemy w każdym sezonie.

Chcesz tak podróżować, ale bez planowania?

Na podstawie tego poradnika przygotujemy prywatną wycieczkę z kierowcą, przewodnikiem i starannie wybranymi hotelami.

WhatsApp +995 598 74 74 54

Napisz do nas na WhatsAppie