Chaszlama: przepis
ხაშლამა
Domowy przepis na chaszlamę z Kachetii: wołowina z kością gotuje się powoli na małym ogniu przez mniej więcej dwie i pół godziny, a potem, doprawiona utartym czosnkiem, pietruszką i kolendrą, trafia na stół razem z klarownym bulionem i miseczką tkemali.
Przepis zespołu Maspindzeli z Tbilisi · Zaktualizowano: 10 listopada 2026 · Kachetia; wersje z jagnięciny w Tuszetii i w górach wschodniej Gruzji
Pełny przepis z harmonogramem, minutnikami i miarami USA: maspindzeli.ge/pl/przepisy/chaszlama-przepis/
Ten przepis na chaszlamę (khashlama) to kachetyński sposób na wołowinę. Duże kawałki mięsa z kością wkłada się do garnka z samą wodą i powoli gotuje na małym ogniu, aż widelec zacznie w nie wchodzić bez oporu. Potem trafiają na stół pod utartym czosnkiem, posiekaną pietruszką i kolendrą oraz szczyptą gruboziarnistej soli, a obok stoją filiżanki klarownego bulionu i kwaśny sos śliwkowy tkemali. W kartach dań spotkasz też zapis hashlama, a w Kachetii usłyszysz nazwę kachuri chaszlama. To gruzińska gotowana wołowina w najskromniejszym wydaniu, w którym prawie całą robotę wykonują dobre mięso i mały ogień.
To danie wschodniej Gruzji, a przede wszystkim Kachetii, regionu winiarskiego. Tam jest to gotowane mięso na wielkie okazje: na kachetyńskim weselu na stole powinny się znaleźć chaszlama i ser guda, a rodziny przygotowują ją także na posiłki żałobne. W Tuszetii i w górach wschodniej Gruzji w ten sam sposób gotuje się jagnięcinę. Tej samej nazwy używają kucharze ormiańscy, azerbejdżańscy i tureccy; wywodzi się ona od słowa oznaczającego gotowanie, a to, który język od którego ją zapożyczył, wciąż budzi spory. Różnią się też same dania: ormiańska chaszlama to zwykle garnek mięsa przekładanego pomidorami, papryką i cebulą, czasem gotowanego w piwie, a rosyjskojęzyczne strony z przepisami często je ze sobą mylą.
To danie wymaga raczej czasu niż umiejętności. Od rozpoczęcia do podania mijają prawie cztery godziny, ale pracy jest z tego mniej więcej na godzinę; przez resztę czasu bulion sam cicho pyrka, a ty możesz zrobić sałatkę albo otworzyć wino. Mięso jedz na gorąco, prosto z garnka, a resztę bulionu zachowaj na czosnkową zupę następnego dnia.
Harmonogram: co i kiedy robić
3 godz. 45 min od początku do podania na stół · 1 godz. 5 min aktywnej pracy
Każdy pasek to jeden krok. Aktywna praca Oczekiwanie, kiedy pracę wykonuje za ciebie piekarnik, garnek albo ciasto. Kroki, które przypadają na czas oczekiwania, wykonuje się równolegle.
Przepis
Chaszlama
Składniki
Do garnka
Na koniec
Do podania
Ilości są przeliczone. Czas pozostaje mniej więcej ten sam, ale zawartość większego garnka nieco dłużej dochodzi do wrzenia.
Co będzie potrzebne
- Duży, ciężki garnek z pokrywką, o pojemności co najmniej 6 litrów
- Durszlak
- Szumówka albo łyżka cedzakowa
- Czajnik do dolewania wrzątku
- Moździerz z tłuczkiem albo praska do czosnku
- Chochla, ciepły głęboki półmisek oraz filiżanki albo miseczki na bulion
Przygotowanie
- Pokrój i opłucz mięso10 min aktywnej pracy· zacznij tutaj
Odkrój luźne skrawki i twardy tłuszcz z wierzchu, ale zostaw porządną warstwę, bo to tłuszcz nadaje chaszlamie smak. Jeśli nie zrobił tego rzeźnik, pokrój mięso na duże kawałki ok. 8–10 cm, tak żeby przy każdym została kość. Krótko opłucz je pod zimną wodą.
- Obgotuj mięso20 min oczekiwania· początek: +10 min
Włóż mięso do dużego garnka, zalej zimną wodą tak, żeby je przykryła, i postaw na dużym ogniu. Gdy woda się zagotuje, gotuj jeszcze 3–4 minuty, aż na wierzchu zbierze się gęsta szara piana.
- Odlej pierwszą wodę5 min aktywnej pracy· początek: +30 min
Przełóż mięso na durszlak, a tę wodę wylej. Każdy kawałek opłucz pod ciepłą bieżącą wodą, żeby zmyć szumowiny, i umyj też garnek.
- Nastaw bulion20 min aktywnej pracy· początek: +35 min
Włóż mięso z powrotem do czystego garnka i zalej 3 litrami świeżej zimnej wody, tak żeby sięgała ok. 5 cm ponad mięso. Podgrzewaj na średnio-dużym ogniu i zbieraj pianę, która jeszcze wypływa, gdy woda zbliża się do wrzenia. Dodaj całą cebulę, liście laurowe, pieprz i seler, jeśli go używasz, a potem zmniejsz ogień do minimum.
- Gotuj powoli na małym ogniu2 godz. oczekiwania· początek: +55 min
Utrzymuj jak najdelikatniejsze wrzenie, tak żeby na powierzchni pękał tylko bąbelek czy dwa, i przykryj garnek lekko uchyloną pokrywką. Co pół godziny zbieraj szumowiny z wierzchu i dolewaj wrzątku z czajnika, żeby mięso cały czas było przykryte. Nie dopuść do gwałtownego wrzenia, bo bulion zmętnieje, a mięso zrobi się łykowate.
- Posól i sprawdź mięso5 min aktywnej pracy· początek: +2 godz. 55 min
Wmieszaj 2 łyżeczki drobnej soli. Wbij widelec w najgrubszy kawałek: powinien wejść bez większego wysiłku, a mięso powinno wciąż trzymać się kości. Młoda cielęcina często jest już w tym momencie gotowa; jeśli tak, zdejmij garnek z ognia i zostaw mięso w bulionie, żeby nie wystygło, a w tym czasie przygotuj czosnek i zioła.
- Dokończ gotowanie30 min oczekiwania· początek: +3 godz.
Mostek, żeberka i pręgę gotuj na tym samym małym ogniu jeszcze ok. 30 minut, aż mięso zacznie łatwo odchodzić od kości, ale nie będzie się jeszcze rozpadać na włókna.
- Przygotuj czosnek i zioła10 min aktywnej pracy· początek: +3 godz. 5 min, w trakcie kroku 7
Gdy mięso dochodzi, oberwij listki pietruszki i kolendry, a także estragonu albo bazylii, jeśli ich używasz, i posiekaj je grubo. Utrzyj czosnek w moździerzu z połową gruboziarnistej soli na mokrą pastę.
- Wyjmij mięso5 min aktywnej pracy· początek: +3 godz. 30 min
Szumówką przełóż mięso na ciepły głęboki półmisek i luźno je przykryj. Wyłów z garnka cebulę, liście laurowe i seler, a potem spróbuj bulionu i dopraw go jeszcze raz, jeśli jest mdły.
- Przygotuj czosnkowy bulion5 min aktywnej pracy· początek: +3 godz. 35 min
Wmieszaj do utartego czosnku ok. 150 ml gorącego bulionu. Ta rzadka, ostra woda czosnkowa to odmiana niorckali; łyżką polej nią równo mięso.
- Posyp ziołami i podawaj5 min aktywnej pracy· początek: +3 godz. 40 min
Posyp półmisek posiekanymi ziołami i resztą gruboziarnistej soli. Pozostały bulion nalej chochlą do filiżanek albo miseczek i od razu podaj wszystko na stół, razem z tkemali, zielonymi papryczkami chili i chlebem.
Około 530 kcal na porcję (1 z 4), mięso z filiżanką bulionu. To szacunek na podstawie standardowych wartości dla składników, a nie wynik badań laboratoryjnych.
Weź kawałek lub dwa mięsa, polej je łyżką czosnkowego bulionu oraz odrobiną tkemali i jedz z chlebem rwanym rękami. Między kęsami popijaj gorący bulion z filiżanki albo, jak wielu Gruzinów, wylej chochlę bulionu na talerz. Na suprze półmisek krąży wokół stołu, póki mięso jeszcze paruje.
Wskazówki, zamienniki i warianty
Wskazówki od gospodarza
- Kupuj mięso do gotowania, a nie na grill. Mostek, grube żeberka i pręga, z kością i ze sporą ilością tłuszczu, po kilku godzinach w wodzie robią się miękkie i soczyste, a chude steki czy mięso na pieczeń wychodzą suche i włókniste.
- Patrz na powierzchnię, a nie na zegarek. Bulion powinien ledwie drgać. Przy gwałtownym wrzeniu tłuszcz miesza się z płynem i bulion wychodzi mętny i tłusty.
- Dolewaj tylko wrzątku z czajnika. Zimna woda przerywa pyrkanie, a mięso musi przez cały czas być zanurzone, bo odsłonięte kawałki wysychają i ciemnieją.
- Z soleniem poczekaj, aż mięso będzie prawie miękkie. Przez kilka godzin płyn odparowuje, więc gdy solisz późno, możesz porządnie spróbować bulionu i ocenić jego smak.
- Podaj mięso, gdy tylko wyjmiesz je z garnka. Gotowana wołowina szybko stygnie i twardnieje, dlatego Gruzini upierają się, żeby chaszlamę jeść na gorąco.
- Jeśli chcesz prawdziwego kachetyńskiego smaku, nie wkładaj ziół do garnka. Chodzi o czysty, mięsny bulion, a cały zielony aromat dodaje się dopiero na końcu.
Warianty i zamienniki
- Chaszlama z jagnięciny (Tuszetia i góry wschodniej Gruzji): użyj 1,5 kg łopatki albo szyi jagnięcej z kością. Obgotowanie nie jest konieczne, ale starannie zbieraj szumowiny. Gotuj na małym ogniu 75–105 minut, a baraninę ze starszego zwierzęcia 2,5–3 godz., i na koniec dodaj czosnek oraz dużo kolendry.
- Chaszlama z cielęciny (chbos chaszlama): gruzińscy kucharze cenią do tego dania młode mięso, a cielęcina z kością to częsty wybór. Gotuje się szybciej, zwykle od 90 minut do 2 godzin na małym ogniu, więc zacznij ją sprawdzać po 90 minutach i wyjmij, gdy tylko zmięknie.
- Najprostsza wersja: niektórzy kachetyńscy kucharze wkładają do garnka tylko mięso, wodę i sól, nawet bez cebuli i liścia laurowego, a mięso podają wyłącznie z wodą czosnkową. Dokładnie tak skromnie opisuje to danie książka kucharska wydana w Tyflisie w 1898 r.
- Zioła w garnku: w innych rodzinach na ostatnią godzinę gotowania dodaje się połowę kolendry, pietruszki i liści selera oraz dwa lub trzy ząbki czosnku, a resztą posypuje się mięso na koniec. Bulion wychodzi wtedy bardziej zielony i aromatyczny.
- Moczenie przez noc zamiast obgotowania: zalej pokrojone mięso zimną wodą i zostaw na noc w lodówce, a potem odcedź i zacznij gotowanie w świeżej wodzie. Niektórzy kachetyńscy kucharze wolą ten sposób, bo moczenie wyciąga z mięsa krew, a bulion pozostaje bardzo klarowny.
- Szybkowar: obgotuj i opłucz mięso jak w krokach 2 i 3, a potem gotuj je z cebulą, liśćmi laurowymi, pieprzem i 2 litrami wody pod wysokim ciśnieniem przez 45–50 minut (jagnięcinę ok. 30). Poczekaj, aż ciśnienie samo spadnie, posól bulion i dokończ jak wyżej.
- Nie masz tkemali? Do łyżki bulionu z czosnkiem dodaj dla kwaśności sok z cytryny lub odrobinę melasy z granatów albo zrób kindzmari z posiekanej kolendry, czosnku, octu winnego i odrobiny bulionu.
Z czym podawać
- Tkemali, czerwony albo zielony kwaśny sos śliwkowy, w miseczce
- Świeże zielone papryczki chili i dymka
- Szoti albo tonis puri, czyli podłużne bochenki z pieca tone, rwane rękami
- Słony owczy ser guda z Tuszetii albo inny wyrazisty ser
- Kiszone zielone pomidory, kapusta albo papryka (mżawe)
- Dzbanek kachetyńskiego wina: białe rkaciteli albo mcwane, a z czerwonych saperawi
Przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie
Resztki mięsa zalane bulionem w zamykanym pojemniku wytrzymają w lodówce do 3 dni; tłuszcz zastyga na wierzchu i łatwo go zdjąć. Podgrzewaj kawałki powoli w bulionie, aż zaczną parować, a potem dodaj świeży czosnek i zioła, bo te z pierwszego podania przez noc tracą wyrazistość. Przecedzony bulion można mrozić do 3 miesięcy; posłuży jako baza szybkiej zupy albo kachetyńskiego bozbaszi z warzywami.
Maspindzeli Travel, Tbilisi · prywatne wycieczki i lekcje gotowania w Gruzji · maspindzeli.ge · WhatsApp +995 598 74 74 54 · hello@maspindzeli.ge










